रविवार, 28 जून 2026
फोटो सौजन्य- chatgpt
परंपरेनुसार वराह पुराण हे अठरा महापुराणांपैकी बारावे पुराण मानले जाते. यामध्ये धर्म, भक्ती, तीर्थमहिमा, व्रत-वैकल्ये, दानधर्म, मोक्षमार्ग आणि विविध देवतांच्या कथा यांचे विस्तृत वर्णन आढळते.
या पुराणात भगवान विष्णूंच्या वराह अवताराने पृथ्वीदेवीला धर्म, सृष्टी आणि मोक्ष यांचे ज्ञान दिले आहे. पृथ्वीदेवी आणि वराह भगवान यांच्यातील संवादाच्या स्वरूपात या ग्रंथाची रचना झालेली दिसते. त्यामुळे या पुराणाला विशेष धार्मिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
वराह पुराणातील सर्वात महत्त्वाची कथा म्हणजे हिरण्याक्षाचा वध आणि पृथ्वीचे उद्धार हिरण्याक्ष या बलाढ्य दैत्याने पृथ्वीला समुद्राच्या तळाशी नेऊन ठेवले. देवतांना त्याचा पराभव करणे शक्य झाले नाही. तेव्हा भगवान विष्णूंनी वराह अवतार धारण केला व समुद्रात प्रवेश केला, पृथ्वीला आपल्या दातांवर उचलले आणि हिरण्याक्षाचा वध करून सृष्टीचे रक्षण केले. ही कथा धर्माच्या विजयाचे आणि अधर्माच्या पराभवाचे प्रतीक मानली जाते.
या पुराणात ब्रह्मांडाची निर्मिती, देव, दानव, मनुष्य आणि विविध लोकांची उत्पत्ती यांचे वर्णन आहे. सृष्टीची निर्मिती कशी झाली आणि तिचा विस्तार कसा झाला याची माहिती दिली आहे.
विष्णू हे सृष्टीचे पालनकर्ते आहेत. त्यांच्या विविध अवतारांचे महत्त्व, भक्तांचे रक्षण आणि धर्मस्थापना यांचे वर्णन या पुराणात आढळते.
वराह पुराणाचे एक विशेष वैशिष्ट्य म्हणजे विविध तीर्थक्षेत्रांचे वर्णन. यामध्ये प्रयाग, काशी, मथुरा, गया, पुष्कर, कुरुक्षेत्र यांसारख्या पवित्र स्थळांचे माहात्म्य सांगितले आहे. तीर्थयात्रेचे धार्मिक महत्त्वही स्पष्ट केले आहे.
विविध व्रते, उपवास, दानाचे प्रकार आणि त्यांचे पुण्यफळ यांचे वर्णन केले आहे. धार्मिक जीवन कसे जगावे याचे मार्गदर्शन येथे मिळते.
वैष्णव पुराण असूनही या ग्रंथात भगवान शिव आणि आदिशक्ती यांचेही गौरवपूर्ण वर्णन आहे. त्यामुळे सर्व देवतांमध्ये एकत्वाचा संदेश दिला जातो.
भगवान विष्णूंनी भक्त प्रह्लादाचे रक्षण करण्यासाठी नरसिंह अवतार धारण करून हिरण्यकशिपूचा वध केला, ही कथा धर्मनिष्ठ भक्तीचे महत्त्व सांगते.
राजपुत्र ध्रुवाने कठोर तपश्चर्या करून भगवान विष्णूंची कृपा प्राप्त केली आणि ध्रुवतारा म्हणून अमरत्व मिळविले.
विष्णूभक्त प्रल्हादाची अखंड श्रद्धा आणि भक्ती यांचे सुंदर वर्णन या पुराणात आढळते.
विविध तीर्थक्षेत्रांच्या उत्पत्ती आणि त्यांच्या पुण्यप्राप्तीच्या कथा सांगितल्या आहेत.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: वराह पुराण हे हिंदू धर्मातील अठरा महापुराणांपैकी बारावे पुराण मानले जाते. यात भगवान विष्णूंच्या वराह अवतारासह धर्म, भक्ती, दान, तीर्थमहिमा आणि मोक्षमार्गाचे सविस्तर वर्णन आहे.
Ans: या पुराणातील सर्वात महत्त्वाची कथा म्हणजे भगवान विष्णूंनी वराह अवतार धारण करून हिरण्याक्षाचा वध केला आणि पृथ्वीदेवीचा समुद्रातून उद्धार केला, ही आहे.
Ans: या पुराणात भगवान विष्णूंच्या विविध अवतारांसह भगवान शिव, आदिशक्ती, सूर्यदेव आणि इतर अनेक देवतांचे माहात्म्यही वर्णन केले आहे.
