शनिवार, 24 ऑक्टोबर 2026
War Myths: 'पैगंबर जिहादसाठी आले अन् हात लावून बॉम्ब फेकले'; 1965 चे युद्ध हरल्यानंतर पाकिस्तानात पसरवल्या गेल्या 'या' खोट्या अफवा ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
६ सप्टेंबर १९६५ (War Myths) ची ती पहाट भारत-पाकिस्तान युद्धाच्या इतिहासातील अत्यंत निर्णायक आणि ऐतिहासिक क्षण घेऊन आली होती. भारतीय लष्कराच्या शूर जवानांनी आंतरराष्ट्रीय सीमा ओलांडून पाकिस्तानमधील लाहोर आणि सियालकोट या प्रमुख शहरांच्या दिशेने थेट धडक मारली होती. या हल्ल्याचा मुख्य हेतू ही शहरे कायमची ताब्यात घेणे हा नसून, जम्मू आणि काश्मीरच्या आघाडीवर दबाव निर्माण करणाऱ्या पाकिस्तानी सैन्याला मागे हटण्यास भाग पाडणे हा होता. भारताच्या या अनपेक्षित आणि वादळी हल्ल्यामुळे पाकिस्तानी लष्कर पार कोलमडून गेले आणि तिथे युद्धाच्या ऐवजी काल्पनिक कथांचा व अफवांचा बाजार गरम झाला.
भारतीय लष्कराच्या तोफा आणि रणगाड्यांचा गडगडाट जेव्हा लाहोर अन् सियालकोटच्या वेशीवर ऐकू येऊ लागला, तेव्हा संपूर्ण पाकिस्तानात भीतीचे सावट पसरले. लष्करी दृष्ट्या बचावाचा कोणताही भक्कम मार्ग उरला नाही हे लक्षात आल्यानंतर, पाकिस्तानी राज्यकर्त्यांनी आणि तेथील धर्मगुरूंनी जनतेचे खचलेले मनोधैर्य सावरण्यासाठी धार्मिक चमत्कारांच्या कथा रचण्यास सुरुवात केली. या काल्पनिक कथा केवळ लोकांचे मनोरंजन करण्यासाठी नव्हत्या, तर पाकिस्तानी लष्कराचा दारुण पराभव झाकण्यासाठी पसरवण्यात आलेला एक मोठा लष्करी प्रचार (Military Propaganda) होता.
इंडियन एक्सप्रेसमध्ये प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तानुसार, जेव्हा भारतीय सैन्याने लाहोरच्या दिशेने आगेकूच केली, तेव्हा लाहोरच्या रस्त्यांवर अचानक एका अफवेने पेट घेतला. ‘चुप शाह’ नावाचे एक मौन बाळगणारे स्थानिक धर्मगुरू अचानक रस्त्यावर आले आणि त्यांनी मोठ्याने घोषणा देण्यास सुरुवात केली की “अल्लाह चमत्कार करेल आणि विजय आपलाच होईल”. पुढे जेव्हा भारतीय सैन्याने आपली रणनीती पूर्ण झाल्यावर लाहोरचा परिसर रिकामा केला (कारण लाहोर शहर ताब्यात ठेवणे हा भारताचा राजकीय हेतू नव्हता), तेव्हा पाकिस्तानने याला ‘अल्लाहचा चमत्कार’ असे नाव देऊन स्वतःच्या विजयाचा खोटा दावा ठोकला.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Strait of Hormuz: इराणचा US ला मोठा दणका! होर्मुझ सामुद्रधुनीत नवीन ‘प्रतिबंधित क्षेत्र’ घोषित; जागतिक तेलाच्या पुरवठ्यावर संकट
याच काळात सियालकोट सेक्टरमध्ये भारतीय सैन्याचा तीव्र मारा सुरू होता. भारतीय सैन्याला रोखणे अशक्य झाल्यावर सियालकोटमध्ये अशी अफवा पसरवण्यात आली की, शहरात पांढरे शुभ्र वस्त्र परिधान केलेले आणि हातात तळपत्या तलवारी घेतलेले शेकडो घोडेस्वार फिरत आहेत. हे घोडेस्वार मानवी नसून अज्ञातातून आलेले ‘अल्लाहचे दूत’ आहेत आणि ते थेट जिहादसाठी युद्धभूमीवर चालले आहेत, असा दावा लोकांमध्ये केला गेला.
या खोट्या आणि मनघडंत कहाण्यांना पाकिस्तानातील स्थानिक उर्दू वृत्तपत्रांनी उघडपणे खतपाणी घातले. एका उर्दू दैनिकात छापलेल्या पत्रानुसार, सौदी अरेबियातील मदिना शहरात दोन व्यक्तींना एकाच रात्री स्वप्न पडले. त्या स्वप्नात पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) घोड्यावर स्वार होऊन निघाल्याचे दिसले. जेव्हा त्यांना विचारण्यात आले की ते कुठे चालले आहेत, तेव्हा त्यांनी “पाकिस्तानमध्ये जिहादसाठी चाललो आहे” असे उत्तर दिल्याचे वृत्तपत्रात छापण्यात आले.
इतकेच नव्हे तर, युद्धात पकडलेल्या भारतीय सैनिकांच्या हवाल्याने अतिशय हास्यास्पद दावे प्रसिद्ध केले गेले. सियालकोट आणि खेमकरण सेक्टरमध्ये पकडलेले भारतीय सैनिक म्हणाले की, “युद्धभूमीवर लाल आणि पांढऱ्या कपड्यातील घोडेस्वार पाहून आम्ही चक्रावून गेलो, कारण त्यांच्या तलवारींमधून अद्भुत प्रकाश बाहेर पडत होता!” अशा कहाण्या छापून पाकिस्तानी जनतेची दिशाभूल करण्याचा आणि आपल्या सैन्याचा पराभव लपवण्याचा पुरेपूर प्रयत्न करण्यात आला.
पाकिस्तानी प्रचाराची मर्यादा इथेच थांबली नाही. मुलतान शहरात भारतीय हवाई दलाने (IAF) बॉम्बफेक केली असता, तेथे उपस्थित तीन वृद्ध व्यक्तींनी भारतीय विमानांतून पडणारे जिवंत बॉम्ब हाताने पकडून दूर फेकून दिले, असा दावा करण्यात आला. पेशावरमधील एका एअरबेसवर पडलेला भारतीय बॉम्ब पेट्रोलच्या टाकीवर पडूनही फुटला नाही, यालाही एका दिव्या चमत्काराचे रूप देण्यात आले.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : World Map: नव्या जागतिक नकाशावरून भारत-पाकिस्तान वाद पेटला; जम्मू-काश्मीरबाबत भारताच्या ठाम भूमिकेमुळे पाक संतप्त
या सर्वांमध्ये सर्वात गाजलेली आणि खोटी कथा रचली गेली ती भारताचे तरुण पायलट (पुढे जाऊन एअर मार्शल बनलेले) के. सी. करिअप्पा यांच्याबद्दल. १९६५ च्या युद्धात करिअप्पा यांचे विमान पाडण्यात आले आणि त्यांना पाकिस्तानने युद्धकैदी (POW) बनवले होते. या घटनेभोवती पाकिस्तानने अशी कथा रचली की, करिअप्पा रावी नदीवरील एकमेव पूल उडवण्यासाठी आले होते. परंतु, जेव्हा ते पुलाच्या वरून उडाले, तेव्हा त्यांना खाली एकाऐवजी ६ वेगवेगळे पूल दिसले, ज्यामुळे ते गोंधळले आणि त्यांचे विमान पाडण्यात आले.
या सर्व स्वप्नाळू कथा, अफवा आणि काल्पनिक दावे पाकिस्तानच्या लष्कराला प्रत्यक्ष युद्धभूमीत कोणतीही मदत करू शकले नाहीत. युद्धबंदीची घोषणा होईपर्यंत भारतीय सैन्याने लाहोर आणि सियालकोटच्या अगदी जवळ स्वतःची मजबूत ठाणी स्थापन केली होती. भारताने या युद्धाच्या काळात पाकिस्तानचा मोठा भूभाग ताब्यात घेतला होता आणि पाकिस्तानचे अतोनात नुकसान केले होते.
आजच्या काळात एक मोठी ऐतिहासिक विरोधाभासी गोष्ट म्हणजे, १९६५ च्या युद्धात भारतीय सैन्याने लाहोरबाहेर ज्या गावांवर ताबा मिळवला होता, ती गावे आज लाहोर या महानगराचा भाग बनली आहेत. विशेष म्हणजे, ज्या ठिकाणी भारतीय सैन्याने १९६५ मध्ये धडक मारली होती, त्याच जागेवर आज पाकिस्तानी लष्कराची ‘डिफेन्स हाउसिंग अथॉरिटी’ (DHA) आपल्या अधिकाऱ्यांसाठी आलिशान प्लाॅट विकसित करत आहे! १९६५ मधील पराभव लपवण्यासाठी रचलेला हा अफवांचा खेळ आजही पाकिस्तानच्या लष्करी इतिहासातील एक हास्यास्पद धडा मानला जातो.
