बुधवार, 16 सप्टेंबर 2026
Interventional Cardiology Day: डॉ. अँड्रियास ग्रुंटझिग अन् पहिली अँजिओप्लास्टी... जाणून घ्या 'या' ऐतिहासिक शोधाची कथा ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
आधुनिक वैद्यकीय विज्ञानाने मानवी आरोग्याच्या क्षेत्रातील अनेक आव्हानांवर मात केली आहे. एकेकाळी हृदयाशी संबंधित आजारांवर केवळ मोठी आणि गुंतागुंतीची ‘ओपन-हार्ट सर्जरी’ (Open-Heart Surgery) हाच एकमेव पर्याय मानला जात होता. मात्र, वैद्यकीय क्षेत्रातील ‘इंटरव्हेंशनल कार्डिओलॉजी’ (Interventional Cardiology) या शाखेच्या क्रांतीमुळे आता कोणत्याही मोठ्या कापकापाशिवाय, अत्यंत कमी आक्रमक (Minimally Invasive) पद्धतीने हृदयावर यशस्वी उपचार करणे शक्य झाले आहे. या आधुनिक आणि जीवनदायी वैद्यकीय शाखेचे महत्त्व अधोरेखित करण्यासाठी दरवर्षी १६ सप्टेंबर रोजी जगभरात ‘आंतरराष्ट्रीय इंटरव्हेंशनल कार्डिओलॉजी दिन’ साजरा केला जातो. Interventional Cardiology Day
इंटरव्हेंशनल कार्डिओलॉजी ही कार्डिओलॉजीची (हृदयरोगशास्त्र) अशी एक विशेष शाखा आहे, ज्यामध्ये कॅथेटर (Catheter) नावाच्या अत्यंत बारीक व नळीसारख्या उपकरणांचा वापर करून हृदयाच्या रक्तवाहिन्यांमधील अडथळे दूर केले जातात. यामध्ये रुग्णाच्या शरीरावर मोठी चीर किंवा टाके मारण्याची गरज नसते. हाताच्या किंवा पायाच्या रक्तवाहिनीतून कॅथेटर थेट हृदयापर्यंत पोहोचवले जाते. या तंत्रज्ञानामध्ये प्रामुख्याने कोरोनरी अँजिओप्लास्टी (Coronary Angioplasty), रक्तवाहिन्या उघड्या ठेवण्यासाठी स्टेंट घालणे (Stenting), हृदयाच्या झडपांची दुरुस्ती करणे (Valve Repairing / TAVR) आणि जन्मतः असलेल्या हृदयातील छिद्रांवर उपचार करणे यासारख्या अत्याधुनिक पद्धतींचा समावेश होतो. या पद्धतींमुळे रुग्णाला कमी वेदना होतात, रक्तस्राव होत नाही आणि रुग्ण काही दिवसांतच आपल्या दैनंदिन कामावर परत येऊ शकतो.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Ganesh Chaturthi 2026 : गणपतीला बाप्पा आणि मोरिया का म्हटले जाते? जाणून घ्या यामागील 600 वर्षे जुनी रंजक कथा आणि इतिहास
आंतरराष्ट्रीय इंटरव्हेंशनल कार्डिओलॉजी दिन साजरा करण्यामागे एक ऐतिहासिक आणि क्रांतिकारक वैद्यकीय शोध दडला आहे. १६ सप्टेंबर १९७७ रोजी स्वित्झर्लंडमधील झुरिच येथे डॉ. अँड्रियास ग्रुंटझिग (Dr. Andreas Grüntzig) या महान शास्त्रज्ञाने व डॉक्टराने मानवी शरीरावर जगातील पहिली यशस्वी ‘परक्युटेनियस ट्रान्सल्युमिनल कोरोनरी अँजिओप्लास्टी’ (PTCA/Angioplasty) केली होती. त्यांनी फुग्याच्या (Balloon Catheter) साह्याने हृदयात जाणारी ब्लॉक झालेली रक्तवाहिनी उघडून दाखवली होती. वैद्यकशास्त्राच्या इतिहासातील या अभूतपूर्व घटनेमुळे हृदयरोग उपचारांची दिशाच बदलून गेली. डॉ. ग्रुंटझिग यांच्या या योगदानाचा सन्मान करण्यासाठी आणि जागतिक पातळीवर हृदयरोगाबद्दल जनजागृती करण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रांनी (UN General Assembly) सप्टेंबर २०२२ मध्ये १६ सप्टेंबर हा दिवस ‘आंतरराष्ट्रीय इंटरव्हेंशनल कार्डिओलॉजी दिन’ म्हणून अधिकृतपणे घोषित केला.
आजच्या धकाधकीच्या आणि बदलत्या जीवनशैलीमुळे हृदयविकार हा जागतिक पातळीवर मृत्यूचे सर्वात मोठे कारण बनला आहे. बिघडलेली आहारपद्धती, व्यायामाचा अभाव, सततचा मानसिक ताण, धूम्रपान, उच्च रक्तदाब आणि मधुमेह यांमुळे तरुण वयातही हार्ट अटॅक येण्याचे प्रमाण चिंताजनक रीतीने वाढले आहे. अशा वेळी इंटरव्हेंशनल कार्डिओलॉजी रुग्णांसाठी वरदान ठरत आहे. जर एखाद्या रुग्णाला अचानक हृदयविकाराचा झटका (Acute Heart Attack) आला, तर पहिल्या १ ते २ तासांच्या ‘गोल्डन अवर’ (Golden Hour) मध्ये केली जाणारी प्रायमरी अँजिओप्लास्टी (Primary Angioplasty) रुग्णाचा जीव वाचवण्यात अत्यंत प्रभावी ठरते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Mexico: वाळवंटात हिरवा चमत्कार; 160 वर्षांनंतर बायसनच्या पुनरागमनाने पुन्हा बहरली मेक्सिकोची परिसंस्था
जरी आज आपल्याकडे अत्याधुनिक वैद्यकीय तंत्रज्ञान उपलब्ध असले, तरी “प्रतिबंध हा उपचारापेक्षा केव्हाही चांगला” (Prevention is better than cure) हे सूत्र लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे. या विशेष दिनानिमित्त जगभरातील रुग्णालये, वैद्यकीय संस्था आणि सामाजिक संघटनांच्या माध्यमातून कार्यशाळा, मोफत आरोग्य तपासणी शिबिरे आणि परिसंवादांचे आयोजन केले जाते. आपल्या हृदयाचे संरक्षण करण्यासाठी दैनंदिन आहारात हिरव्या पालेभाज्या, फळे आणि फायबरयुक्त पदार्थांचा समावेश करणे, नियमित ३० मिनिटे चालणे किंवा व्यायाम करणे, ताणतणाव व्यवस्थापनासाठी योगासने करणे आणि नियमित आरोग्य तपासणी (Heart Checkup) करणे अत्यंत आवश्यक आहे. वैद्यकीय तंत्रज्ञानाची जोड आणि निरोगी जीवनशैलीचा अवलंब करून आपण हृदयाशी संबंधित आजारांवर मात करू शकतो.
