पाकिस्तानची अर्थव्यवस्था कोसळली असून प्रतिकूल परिस्थितीमुळे आंतरराष्ट्रीय कंपन्या देश सोडून पळून जात आहेत (फोटो - istock)
परदेशी कंपन्या सामान गुंडाळून पाकिस्तानातून पळून जात आहेत. त्यांना वाटते की पाकिस्तानमधील अंतर्गत परिस्थिती त्यांच्या व्यावसायिक हिताची राहिलेली नाही. आंतरराष्ट्रीय व्यावसायिक समुदायाला हे समजले आहे की राजकीय अस्थिरतेने त्रस्त असलेल्या या गरीब देशात त्यांचे उद्योग चालवण्यासाठी त्यांना कोणताही पाठिंबा किंवा प्रोत्साहन मिळणार नाही. तेथे व्यवसाय करण्याची सोय राहिलेली नाही.
बलुचिस्तान आणि पीओकेमधील बंडखोरी आणि अशांततेमुळे काय होईल हे सांगणे अशक्य आहे. अलिकडेच बलुचिस्तानमध्ये चिनी तंत्रज्ञांची हत्या करण्यात आली. बलुच फुटीरतावादी अमेरिकन कंपन्यांना त्यांच्या क्षेत्रातील दुर्मिळ खनिजे उत्खनन करू देणार नाहीत. चीन देखील अमेरिकन लोकांना त्यांच्या सीमेजवळ येताना सहन करणार नाही. अशी कृती रोखण्यासाठी ते पाकिस्तानवर दबाव आणेल. प्रत्येक मोठ्या परदेशी कंपनीला माहित आहे की पाकिस्तानमधील उत्पादन पूर्णपणे ठप्प आहे. आर्थिक अडचणींमुळे ग्राहकांची आवड देखील कमी होत आहे. प्रतिभावान लोक देखील सेवा क्षेत्रात येत नाहीत. प्रतिभावान लोक परदेशात जातात. तांत्रिक शिक्षणासाठी योग्य वातावरण नाही. शिवाय, दुष्काळ आणि पूर यासारख्या नैसर्गिक आपत्तींमुळे पाकिस्तानच्या अर्थव्यवस्थेत कृषी क्षेत्राचे योगदान कमी झाले आहे.
राजकीय बातम्या वाचण्यासाठी क्लिक करा
देशाचा विकास करण्याऐवजी, पाकिस्तानी सरकार दडपशाहीच्या चक्रात गुंतले आहे. पाकव्याप्त काश्मीरमध्ये पाकिस्तानी सैनिकांकडून महिलांवर क्रूर अत्याचार आणि बलात्कार सुरूच आहेत. गिलगिट-बाल्टिस्तान आणि खैबर पख्तूनख्वामध्येही असंतोष धुमसत आहे. कायद्याचे राज्य नाही. त्यामुळे, पाकिस्तानमध्ये परदेशी गुंतवणूक आणि भांडवल टिकवणे कठीण झाले आहे.
नवराष्ट्र विशेष लेख वाचण्यासाठी क्लिक करा
जेव्हा एखादी बहुराष्ट्रीय कंपनी एखाद्या देशात व्यवसाय सुरू करते तेव्हा ती पैसे कमविण्यावर लक्ष केंद्रित करते आणि शक्य तितक्या लवकर आपली गुंतवणूक परत मिळवू इच्छिते. अशा देशात कोण राहू इच्छित असेल जिथे नफा मिळणे खूप दूर आहे, परंतु तोटा कायम आहे आणि सामान्य व्यवसाय खर्च क्वचितच भरून काढता येतो? पाकिस्तानमधील या दयनीय स्थितीचे वर्णन त्याच्याच प्रमुख माध्यमांनी केले आहे. पाकिस्तानी अधिकारी परदेशी गुंतवणूक आकर्षित करण्यासाठी पोकळ आश्वासने देतात, परंतु सध्याची परिस्थिती पाहता गुंतवणूकदार मागे हटतात. केवळ लष्करी ताकद वाढवून किंवा अणुशक्ती असल्याचा अभिमान बाळगून देश समृद्ध होऊ शकत नाही. या परिस्थितीत, पाकिस्तानची अर्थव्यवस्था केवळ चीन आणि आयएमएफ आणि अमेरिकन मदतींकडून मिळालेल्या कर्जांवर अवलंबून आहे.
लेख – चंद्रमोहन द्विवेदी
याचे मूळ आर्टिकल वाचण्यासाठी आपण https://navbharatlive.com/ यावर क्लिक करावे
