Sane Guruji: ‘जगाला प्रेम अर्पावे…’ ज्यांनी मराठी मनाला संस्कार आणि साहित्याची अथांग श्रीमंती दिली त्यांची आज पुण्यतिथी

साने गुरुजींचे नाव घेताच प्रत्येक मराठी माणसाच्या डोळ्यासमोर सर्वात आधी येते ते म्हणजे “श्यामची आई” हे पुस्तक. हे केवळ एक पुस्तक नसून आईच्या अथांग प्रेमाचे, त्यागाचे आणि मुलाला दिलेल्या संस्कारांचे जिवंत महाकाव्य आहे. गुरुजींनी नाशिकच्या तुरुंगात असताना या पुस्तकाचे लेखन केले होते. या कथांमधील प्रत्येक प्रसंग वाचकाच्या मनाचा ठाव घेतो. आजही जेव्हा कुटुंबातील मूल्यांचा किंवा बालसंस्कारांचा विषय निघतो, तेव्हा “श्यामची आई” हे पुस्तक अव्वल स्थानावर असते. या पुस्तकाने अनेक पिढ्यांवर नैतिकतेचे संस्कार केले आहेत आणि ते आजही तितकेच प्रासंगिक आहे.

गुरुजींचा असा ठाम विश्वास होता की, जर आपल्याला देशाचे भविष्य उज्वल करायचे असेल, तर मुलांवर आणि तरुणांवर योग्य संस्कार होणे आवश्यक आहे. त्यांनी शिक्षण क्षेत्राला एक नवी दृष्टी दिली. त्यांच्या मते, शिक्षण म्हणजे केवळ पुस्तकी ज्ञान किंवा पदव्या मिळवणे नव्हे, तर मुलांमध्ये संवेदनशीलता, निसर्गाविषयी प्रेम आणि गरिबांबद्दल सहानुभूती निर्माण करणे होय. त्यांनी आपल्या साध्या आणि रसाळ भाषेतून बालसाहित्याची मोठी निर्मिती केली, जी आजच्या डिजिटल युगातही मुलांच्या मानसिक विकासासाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Maratha Empire: इस्रायलमध्ये उभारला जातोय छत्रपती शिवाजी महाराजांचा पुतळा; पाहा 350 वर्षांपूर्वीचा तो अंगावर काटा आणणारा इतिहास

‘साधना’ साप्ताहिक आणि वैचारिक क्रांती

सामाजिक समस्यांना वाचा फोडण्यासाठी आणि तरुणांमध्ये वैचारिक जागृती निर्माण करण्यासाठी साने गुरुजींनी १५ ऑगस्ट १९४८ रोजी ‘साधना’ हे साप्ताहिक सुरू केले. साधना साप्ताहिकाच्या माध्यमातून त्यांनी समाजातील अन्यायावर, अंधश्रद्धांवर आणि संकुचित विचारसरणीवर प्रहार केले. स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर देशाची जडणघडण कशी असावी, नागरिकांची कर्तव्ये काय असावीत, यावर त्यांनी अत्यंत अभ्यासपूर्ण लिखाण केले. हे साप्ताहिक केवळ एक वृत्तपत्र राहिले नाही, तर ते महाराष्ट्रातील वैचारिक चळवळींचे केंद्र बनले.

गुरुजींचे जीवन अत्यंत साधे आणि पारदर्शक होते. “खरा तो एकचि धर्म, जगाला प्रेम अर्पावे” ही त्यांनी लिहिलेली प्रार्थना त्यांच्या संपूर्ण जीवन प्रवासाचे सार आहे. ११ जून १९५० रोजी या महान आत्म्याने जगाचा निरोप घेतला, परंतु त्यांचे विचार आणि त्यांनी लिहिलेले साहित्य आजही करोडो लोकांच्या मनात जिवंत आहे. आजच्या आधुनिक आणि धावपळीच्या युगात जेव्हा मानवी मूल्ये मागे पडत चालली आहेत, तेव्हा साने गुरुजींचे विचार आपल्याला पुन्हा एकदा निसर्गाशी आणि मानवतेशी सुसंवादाने जगण्याची मोठी प्रेरणा देतात.