मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
Pic credit : social media
रेल्वे संरक्षण दल (RPF) हे सेवा आणि समर्पणाचे उदाहरण आहे. हे देशातील सर्वोत्तम सुरक्षा दलांपैकी एक आहे. जे देशातील रेल्वे प्रवाशांची सुरक्षा, भारतीय रेल्वेच्या मालमत्तेचे संरक्षण आणि देशविरोधी कारवायांमध्ये रेल्वे सुविधांचा वापर यावर लक्ष ठेवते. रेल्वेच्या अंतर्गत येणाऱ्या या दलाला गुन्हेगारांना पकडण्याचे, तपास करण्याचे आणि त्यांच्यावर खटला चालवण्याचे अधिकार आहेत.
दरवर्षी 20 सप्टेंबर रोजी रेल्वे पोलीस दलाचा स्थापना दिवस साजरा केला जातो. 1985 मध्ये रेल्वे पोलीस दलाचा केंद्रीय सशस्त्र दलात समावेश करण्यात आला. 29 ऑगस्ट 1957 रोजी संसदेद्वारे रेल्वे संरक्षण दल कायदा लागू करण्यात आला, ज्यामध्ये संरक्षण दलाचे नाव बदलून रेल्वे संरक्षण दल असे करण्यात आले. 1965 मध्ये त्याला “रेल्वे संरक्षण विशेष दल” असे नाव देण्यात आले. 1966 मध्ये, रेल्वे मालमत्ता (बेकायदेशीर हक्क) कायदा लागू करून RPF ला रेल्वे मालमत्तेच्या चांगल्या संरक्षणासाठी कायदेशीर अधिकार देण्यात आले आहेत.
हे देखील वाचा : तिसरे महायुद्ध सुरू झाले तर कोणते देश असतील सर्वात सुरक्षित? जाणून घ्या उत्तर
सेवेसाठीही बक्षीस दिले जाते
भारतीय रेल्वे जितकी विस्तृत आहे तितकीच तिची सुरक्षेची व्याप्तीही तितकीच मोठी आहे. रेल्वे प्रोटेक्शन फोर्स (RPF) हे काम अतिशय काळजीपूर्वक करते. आरपीएफ जवानांना केवळ रेल्वे आणि प्रवाशांच्या सुरक्षेसाठीच नव्हे तर त्यांच्या सेवेसाठीही बक्षीस दिले जाते. गेल्या वर्षी प्रयागमध्ये झालेल्या अर्धकुंभ आणि लॉकडाऊन दरम्यान, आरपीएफने कामगारांना त्यांच्या घरी पोहोचवण्याचे कामही पूर्ण जबाबदारीने केले.
Pic credit : social media
वाहतुकीचे प्रमुख साधन
ब्रिटिश सरकारमध्ये रेल्वे हे वाहतुकीचे प्रमुख साधन होते. याबरोबरच इंग्रजांनी माल वाहतुकीसाठी रेल्वेचा अधिकाधिक वापर केला. कालांतराने रेल्वे मालमत्तेची चोरी रोखण्यासाठी आणि प्रवाशांच्या सुरक्षिततेसाठी सुरक्षा दलांची गरज भासू लागली. भारत सरकारने 20 सप्टेंबर 1985 रोजी कायदा करून आरपीएफची स्थापना केली. मात्र, मालवाहतूक आणि प्रवाशांच्या सुरक्षेसाठी सैनिकांची तैनाती जुलै महिन्यापूर्वीच सुरू झाली होती.
हे देखील वाचा : चंद्राचा एखादा भाग तुटला तर त्याला पृथ्वीवर पोहोचण्यास किती वेळ लागेल? जाणून घ्या काय सांगते विज्ञान
ही जबाबदारी आहे
रेल्वे संरक्षण दल रेल्वे मालमत्तेची सुरक्षा, प्रवाशांची सुरक्षा, तिकीट दलालांना अटक, चेन पुलिंग, रेल्वे अपघात इत्यादीसह इतर जबाबदाऱ्या पार पाडते. या कामासाठी 136 आरपीएफ जवान सज्ज आहेत, त्यात आठ महिला सुरक्षा कर्मचाऱ्यांचा समावेश आहे. सध्या प्रवाशांच्या सुरक्षेसाठी 80 गाड्यांमध्ये एका एसआयसह पाच जवानांचा गार्ड तैनात आहे.
