गुरुवार, 18 जून 2026
फोटो सौजन्य - Social Media
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) भारतातील नोकरीच्या स्वरूपात झपाट्याने बदल घडवत असल्याचे कॉग्निझंट आणि पिअरसन यांच्या संयुक्त अभ्यासातून समोर आले आहे. ‘AI Workforce Pulse: The Adaptability Imperative’ या अहवालानुसार भारतातील सुमारे ३७ टक्के एंट्री-लेव्हल कामे आधीच एआयच्या मदतीने केली जात आहेत, तर जागतिक सरासरी ३३ टक्के आहे. अमेरिका, ब्रिटन आणि भारतातील ७५० एचआर नेत्यांच्या सर्वेक्षणावर आधारित हा अभ्यास करण्यात आला.
अभ्यासानुसार, भविष्यात एंट्री-लेव्हल कर्मचाऱ्यांची भूमिका केवळ काम पूर्ण करण्यापुरती मर्यादित राहणार नाही. त्यांच्याकडून एआय प्रणालींवर देखरेख ठेवणे, त्यांचे निष्कर्ष पडताळणे, निर्णयांचे विश्लेषण करणे आणि मानवी विवेक वापरून अंतिम निर्णय घेणे अपेक्षित असेल. तब्बल ९६ टक्के एचआर नेत्यांनी पुढील पाच वर्षांत अशा प्रकारच्या भूमिका वाढतील, असे मत व्यक्त केले आहे.
अहवालात आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे मानवी आणि आंतरशाखीय कौशल्यांचे वाढते महत्त्व. सुमारे ९७ टक्के एचआर व्यावसायिकांच्या मते अनुकूलता, समस्या सोडवण्याची क्षमता आणि प्रभावी संवाद यांसारखी सॉफ्ट स्किल्स आता पूर्वीपेक्षा अधिक आवश्यक ठरत आहेत. तसेच अनेक संस्थांकडून व्यापक ज्ञान आणि विविध विषयांतील समज असलेल्या उमेदवारांना प्राधान्य दिले जात असल्याचेही निष्कर्षातून स्पष्ट झाले.
एआय कौशल्यांची मागणी झपाट्याने वाढत असली तरी प्रशिक्षणाच्या बाबतीत अनेक कंपन्या अजूनही मागे असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. गेल्या वर्षभरात एआय प्रशिक्षणासाठी कर्मचाऱ्यांची मागणी मोठ्या प्रमाणात वाढली असली तरी सुमारे ६० टक्के संस्थांना त्यांच्या प्रशिक्षण कार्यक्रमांचा वेग तांत्रिक बदलांशी जुळवून घेण्यात अडचणी येत आहेत. तरीही भारतातील ६३ टक्के कंपन्या कर्मचाऱ्यांना एआय प्रशिक्षणासाठी वेळ देत असल्याने या बाबतीत भारत अमेरिकेपेक्षा पुढे असल्याचे निरीक्षण नोंदवण्यात आले.
या बदलांमध्ये मिडल मॅनेजरची भूमिकाही अत्यंत महत्त्वाची ठरणार असल्याचे अहवालात म्हटले आहे. जवळपास ९५ टक्के एचआर नेत्यांच्या मते कर्मचाऱ्यांकडून एआयचा प्रभावी वापर करून घेण्यासाठी आणि बदलत्या जबाबदाऱ्यांशी त्यांना जुळवून घेण्यासाठी व्यवस्थापकांची भूमिका निर्णायक असेल.
कॉग्निझंट इंडियाचे अध्यक्ष-ग्लोबल ऑपरेशन्स आणि चेअरमन तसेच व्यवस्थापकीय संचालक राजेश वारियर यांनी सांगितले की, भारतात एआयचा स्वीकार वेगाने होत असून करिअरच्या सुरुवातीच्या टप्प्यातील कर्मचाऱ्यांना एआयसोबत काम करण्यासाठी आणि अधिक मूल्यवर्धित कामांवर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी तयार राहावे लागेल. त्यासाठी व्यापक रिस्किलिंग आणि व्यवस्थापन कौशल्ये विकसित करणे आवश्यक ठरेल.
कॉग्निझंटच्या चीफ पीपल ऑफिसर कॅथी डायझ यांनीही बदलत्या रोजगार बाजारपेठेत पारंपरिक कौशल्यांच्या जोडीने एआय साक्षरता आणि सातत्याने नवीन कौशल्ये आत्मसात करण्याची क्षमता ही भविष्यातील यशाची गुरुकिल्ली ठरेल, असे मत व्यक्त केले. पिअरसनचे चीफ ह्युमन रिसोर्सेस ऑफिसर अली बेबो यांनीही मानव आणि एआय यांचे प्रभावी सहकार्य घडवून आणणाऱ्या संस्था भविष्यात अधिक यशस्वी ठरतील, असे नमूद केले. आवश्यक असल्यास याच बातमीची ३०० शब्दांची किंवा SEO-अनुकूल मराठी आवृत्तीही तयार करून देऊ शकतो.
