Nepal Tibet glacial lake burst Bihar flood alert 2026
तिब्बत आणि नेपाळच्या (Nepal Flood) पर्वतीय सीमेवर अचानक हिमनदीचे सरोवर फुटल्याने (Glacial Lake Outburst Flood – GLOF) भयानक आपत्ती ओढवली आहे. नेपाळमधील भोटेकोशी, त्रिशूली आणि देवघाट भागातील नद्यांना आलेल्या अभूतपूर्व पुराचे पाणी आता भारताच्या दिशेने वेगाने पुढे सरकत आहे. या संभाव्य जलप्रलयाचा धोका लक्षात घेऊन बिहार सरकारने संपूर्ण उत्तर बिहारमध्ये अत्यंत उच्च सतर्कतेचा (High Alert) इशारा जारी केला आहे. नेपाळमधून वाहत येणाऱ्या नद्यांचा प्रवाह नियंत्रणात ठेवण्यासाठी वाल्मीकिनगर येथील गंडक बॅरेज आणि वीरपूर येथील कोसी बॅरेज प्रशासनाने खबरदारीचा उपाय म्हणून धरणांचे दरवाजे उघडून पाणी सोडण्यास सुरुवात केली आहे.
हिमालयीन पर्वतरांगांमध्ये झालेल्या या दुर्घटनेनंतर बिहारच्या जलसंपदा विभागाने आणि आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणेने तातडीची पावले उचलली आहेत. तिब्बत सीमेवरील सरोवरातून सुटलेले पाणी नेपाळच्या नारायणी नदीतून पुढे येत भारतात गंडक नदीच्या स्वरूपात प्रवेश करते. या अचानक आलेल्या पाण्याचा मोठा तडाखा नदीकाठच्या बंधाऱ्यांना बसू नये, यासाठी जलसंपदा विभागाचे अभियंते, तांत्रिक पथके आणि जिल्हा प्रशासनाचे वरिष्ठ अधिकारी रात्रंदिवस प्रत्यक्ष घटनास्थळी तळ ठोकून आहेत. नदीतील पाण्याचा स्तर आणि पात्रातील विसर्ग (Discharge) याचा आढावा आता दर ३० मिनिटांनी म्हणजेच दर अर्ध्या तासाला घेतला जात आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : US-Venezuela: जागतिक इतिहासातील सर्वात मोठा करार! व्हेनेझुएलाच्या 65 अब्ज बॅरल तेलसाठ्यावर अमेरिकेचे नियंत्रण; ट्रम्प यांची घोषणा
नेपाळच्या डोंगराळ भागातून प्रचंड प्रमाणात पाणी, चिखल आणि गाळ वाहून येत असल्याने वाल्मीकिनगर येथील गंडक बॅरेजवरील पाण्याचा ताण अचानक वाढला आहे. हा ताण नियंत्रित करण्यासाठी प्रशासनाने गंडक बॅरेजचे सर्व ३६ दरवाजे पूर्णपणे उघडून पाण्याचा प्रवाह पुढे सरकू दिला आहे. याशिवाय, खबरदारीचा उपाय म्हणून वीरपूर येथील कोसी बॅरेजचे एकूण ५६ पैकी १७ दरवाजे उघडण्यात आले आहेत. शुक्रवारी संध्याकाळपर्यंत कोसी बॅरेजमधून सुमारे १,४४,७७५ क्युसेक पाण्याचा विसर्ग नोंदवला गेला होता.
प्रशासनाकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, नेपाळच्या भोटेकोशी नदी पात्रातून जवळपास १०,००० क्युसेक अतिरिक्त पाणी मुख्य प्रवाहात मिसळण्याची शक्यता आहे. परंतु, सुदैवाने गंडक आणि कोसी नद्यांमध्ये या दुर्घटनेपूर्वी मूळ पाण्याचा साठा कमी असल्याने, सध्यातरी परिस्थिती पूर्णपणे नियंत्रणात आहे. उपमुख्यमंत्री आणि जलसंपदा मंत्री विजय कुमार चौधरी यांनी या परिस्थितीवर भाष्य करताना स्पष्ट केले की, “नेपाळमधील सरोवर फुटल्याचे मुख्य केंद्र आणि बिहारमधील वाल्मीकिनगर बॅरेज यांमध्ये सुमारे २५० ते ३०० किलोमीटरचे अंतर आहे. त्यामुळे इतक्या लांब अंतरावरून वाहताना पाण्याचा सुरुवातीचा वेग आणि त्याचा घातक प्रभाव लक्षणीयरीत्या मंदावतो.”
नेपाळमधील या नैसर्गिक आपत्तीमुळे उत्तर बिहारमधील ५ मुख्य जिल्ह्यांमध्ये पुराचा धोका निर्माण झाला आहे. यात पश्चिम चंपारण, गोपालगंज, सारण, मुझफ्फरपूर आणि बेगुसराय या जिल्ह्यांचा प्रामुख्याने समावेश आहे. या पाचही जिल्ह्यांतील जिल्हाधिकारी (DM) आणि पोलीस अधीक्षक (SP) यांना स्थानिक पातळीवर चोवीस तास हाय अलर्ट मोडवर राहण्याचे कडक आदेश देण्यात आले आहेत. विशेषतः सारण बंधाऱ्यासह इतर सर्व महत्त्वाच्या आणि संवेदनशील धरणांवर सुरक्षा गस्त वाढवण्यात आली आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Mecca Pact Danger: ‘मक्का करारात’ इराण अन् बांगलादेशचा प्रवेश? भारताच्या सुरक्षेला महाधोका; तज्ज्ञांनी व्यक्त केली चिंता
नदीपात्रातील पाण्याचा प्रवाह पाहता बंधाऱ्यांना कोणतीही गळती लागणे, जमीन खचणे किंवा धूप होणे यांसारख्या धोक्यांवर मात करण्यासाठी आपत्कालीन तांत्रिक तुकड्या घटनास्थळी तैनात करण्यात आल्या आहेत. नदीकाठच्या सखल भागात राहणाऱ्या नागरिकांना आणि शेतकऱ्यांना सुरक्षित स्थळी हलवण्याची तयारी पूर्ण झाली असून, प्रशासनाकडून ध्वनिक्षेपकावरून (Loudspeakers) नागरिकांना नदीपात्रात न जाण्याचे व अफवांवर विश्वास न ठेवण्याचे आवाहन केले जात आहे. एनडीआरएफ (NDRF) आणि एसडीआरएफ (SDRF) च्या तुकड्या कोणत्याही आणीबाणीच्या प्रसंगाला तोंड देण्यासाठी सज्ज ठेवण्यात आल्या आहेत.
तिब्बत आणि नेपाळमधील हवामान आणि पाण्याच्या पात्रात होणाऱ्या क्षणाक्षणाच्या बदलांवर बिहार सरकारचे सर्वोच्च मुख्यालय थेट लक्ष ठेवून आहे. जरी सध्या पुराची थेट मोठी जीवितहानी किंवा वित्तहानी झाली नसली, तरीही नेपाळमधून येणाऱ्या नद्यांच्या लहरी स्वभावामुळे पुढील काही दिवस उत्तर बिहारसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आणि संवेदनशील मानले जात आहेत.
.png "Videos"){kind=small}
