Pakistan Floods: लियाकतपूर क्षणार्धात गेले पाण्याखाली, चिनाब नदीचे रौद्ररूप; पाकिस्तानात पुराचे थैमान, भारताने नाही ‘सोडले पाणी’

Pakistan Floods: चिनाब नदीमुळे पाकिस्तानच्या पंजाब प्रांतात पुरासारखी परिस्थिती निर्माण झाली आहे. भारताने सिंधू पाणी कराराला स्थगिती दिल्यानंतर कोणतीही पूर्वसूचना न देता पाणी सोडल्याने लियाकतपूरमध्ये विध्वंस झाला आहे.

• चिनाब नदीला भीषण पूर
• सिंधू पाणी करार स्थगितीचा परिणाम
• भारताने फेटाळले पाकिस्तानचे आरोप

पाकिस्तान (Pakistan) सध्या एकाच वेळी निसर्गाचा धुमाकूळ आणि राजकीय-राजनैतिक संकटाचा सामना करत आहे. पंजाब प्रांतातील चिनाब नदीच्या पाण्याची पातळी अचानक अत्यंत वेगाने वाढल्यामुळे सीमावर्ती भागात आणि सखल गावांमध्ये महापुराची परिस्थिती निर्माण झाली आहे. विशेषतः लियाकतपूरच्या ‘बेट परारा’ भागातील नदीचा मुख्य संरक्षक बंधारा पाण्याच्या तुफान प्रवाहामुळे फुटला आहे, ज्यामुळे काही तासांतच संपूर्ण परिसर जलमय झाला आहे. हजारो घरे पाण्याखाली गेली असून, स्थानिक नागरिकांना जीव वाचवण्यासाठी घरे सोडून सुरक्षित स्थळी पलायन करावे लागत आहे.

पंजाब प्रांतातील स्थानिक प्रशासनाकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, चिनाब नदीतील पाण्याच्या प्रचंड वेगामुळे लियाकतपूर, मुझफ्फरगड आणि आसपासच्या शेतजमिनींचे आणि नागरी वस्त्यांचे अपरिमित नुकसान झाले आहे. अनेक ठिकाणी पाण्याचा प्रवाह इतका भीषण आहे की मदत आणि बचाव कार्यासाठी पाठवलेल्या बोटींनाही अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. लोक आपल्या लहान मुलांना आणि उरलेसुरले सामान घेऊन उंचावरील रस्त्यांवर किंवा तात्पुरत्या छावण्यांमध्ये आसरा घेत आहेत.

भारतातून आलेला पाण्याचा लोट आणि ६ दिवसांतील परिस्थिती

पाकिस्तानच्या पूर अंदाज विभागाने (Flood Forecasting Division) दिलेल्या माहितीनुसार, जम्मू-काश्मीर आणि चिनाब नदीच्या वरच्या पाणलोट क्षेत्रात गेल्या आठवड्याभरात सलग मुसळधार मान्सूनचा पाऊस झाला आहे. यामुळे हिमाचल आणि जम्मू भागातील धरणांमध्ये आणि बंधाऱ्यांमध्ये पाण्याचा साठा क्षमतेपेक्षा जास्त वाढला होता. या नैसर्गिक परिस्थितीमुळे अतिरिक्त पाणी चिनाब नदीच्या पात्रात वाहून आले.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Ukraine-Russia War: युक्रेनी ड्रोन्सचा रशियावर सलग 6व्या रात्रीही हल्ला; ई-कॉमर्स गोदामे, पॉवर प्लँट्स भस्मसात, अब्जावधींचे नुकसान

गेल्या ५ ते ६ दिवसांत सुमारे १९० दशलक्ष क्युसेक पाण्याचा महापूर चिनाब नदीमार्गे पाकिस्तानच्या सीमेत दाखल झाल्याचा दावा पाकिस्तानी माध्यमांकडून केला जात आहे. अचानक आलेल्या या मोठ्या पाण्यामुळे मराला, कादिराबाद आणि त्रिमू हेडवर्क्सवर प्रचंड दबाव निर्माण झाला असून नदी पात्राच्या आसपासच्या अनेक ग्रामीण भागांत पुराची गंभीर परिस्थिती निर्माण झाली आहे.

🚨🇵🇰 Flood Situation Worsens as Chenab Strikes Pakistan. A major breach in a protective embankment on the Chenab River near Parara Beit, Liaquatpur punjab has unleashed floodwaters into nearby settlements. Local sources pic.twitter.com/DqlwJuBePL — OsintTV 📺 (@OsintTV) July 25, 2026

credit – social media and Twitter

सिंधू पाणी करार स्थगिती आणि तांत्रिक अडचण

या पुराच्या परिस्थितीमागे भारत-पाकिस्तानमधील सिंधू पाणी कराराचा (Indus Waters Treaty) संदर्भ अत्यंत महत्त्वाचा ठरला आहे. पहलगाम येथे झालेल्या भीषण दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारताने कडक निर्णय घेत सिंधू पाणी करार तात्पुरता निलंबित (In Abeyance) केला होता. १९६० च्या ऐतिहासिक कराराच्या नियमांनुसार, मान्सूनच्या काळात पश्चिम नद्यांमध्ये अतिरिक्त पाणी सोडण्यापूर्वी किंवा धरणांचे दरवाजे उघडण्यापूर्वी भारताला पाकिस्तानला आगाऊ तांत्रिक माहिती देणे बंधनकारक होते.

मात्र, करार स्थगित झाल्यामुळे भारत आता अशी कोणतीही औपचारिक किंवा नियमित आगाऊ माहिती देण्यास बांधील राहिलेला नाही. पाकिस्तानच्या पाटबंधारे विभागाचे अधिकारी आणि स्थानिक माध्यमे दावा करत आहेत की, भारताकडून कोणतीही पूर्वसूचना न मिळाल्यामुळे त्यांना पुराची पूर्वतयारी करण्यास आणि लोकांना सुरक्षित स्थळी हलवण्यास पुरेसा वेळ मिळाला नाही. त्यामुळेच लियाकतपूरसारख्या ठिकाणी बंधारे फुटून जीवित आणि वित्तहानी झाली.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Hunger Index: पाकिस्तानची दुटप्पी नीती! जनता उपाशी अन् लष्करावर 10.8 अब्ज डॉलर्सचा प्रचंड खर्च; UN च्या अहवालाने केली पोलखोल

भारताची ठाम भूमिका: ‘हे मुसळधार पावसाचे फलित, भारत जबाबदार नाही’

पाकिस्तानमधील प्रसारमाध्यमांनी आणि राजकीय नेत्यांनी ‘भारताने मुद्दाम पाणी सोडून पूर आणला’ असा गंभीर आरोप करण्यास सुरुवात केल्यानंतर भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने (MEA) यावर अत्यंत स्पष्ट आणि सडेतोड भूमिका मांडली आहे. भारताच्या परराष्ट्र प्रवक्त्यांनी स्पष्ट केले की, पाकिस्तानचे हे सर्व दावे पूर्णपणे निराधार, बिनबुडाचे आणि सत्यापासून दूर आहेत.

परराष्ट्र मंत्रालयाने अधिकृत स्पष्टीकरणात सांगितले की, २० ते २३ जुलै दरम्यान जम्मू आणि आसपासच्या पाणलोट क्षेत्रात अभूतपूर्व मान्सूनचा पाऊस झाला होता. नदीतील पाण्याचा वाढलेला प्रवाह हा केवळ मुसळधार पावसामुळे झालेला नैसर्गिक प्रकार आहे, यात कोणताही मानवनिर्मित हस्तक्षेप नाही. विशेष म्हणजे, पाकिस्तानच्या स्वतःच्या पूर अंदाज विभागाने (FFD Lahore) २२ जुलै रोजी जारी केलेल्या हवामान सूचनेत चिनाब नदीतील पाणीवाढीचे मुख्य कारण वरच्या भागातील पाऊस असल्याचे मान्य केले होते.

दहशतवाद आणि पाणी: भारताचा कडक संदेश

या घटनेतून भारताने पुन्हा एकदा जागतिक पटलावर आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे. “दहशतवाद आणि पाणी एकत्र वाहू शकत नाही” या आपल्या धोरणावर भारत ठाम आहे. भारत सरकारने स्पष्ट केले आहे की, जोपर्यंत पाकिस्तान सीमापार दहशतवादाला प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्ष पाठिंबा देणे पूर्णपणे थांबवत नाही, तोपर्यंत सिंधू पाणी कराराअंतर्गत सहकार्य पुन्हा सुरू केले जाणार नाही.

तथापि, मानवतावादी दृष्टिकोनातून अत्यंत गंभीर परिस्थितीत अत्यावश्यक माहिती राजनैतिक मार्गाने (Diplomatic Channels) दिली जाऊ शकते, परंतु औपचारिक करारांतर्गत मिळणारे विशेष अधिकार आणि नियमित डेटा शेअरिंग पाकिस्तानला दहशतवाद संपेपर्यंत मिळणार नाही, हे भारताने पुन्हा एकदा अधोरेखित केले आहे. सध्या लियाकतपूरसह पंजाब प्रांतातील परिस्थिती अत्यंत गंभीर असून, पुढील काही दिवसांत पाऊस ओसरल्यानंतरच पुराचा फटका बसलेल्या नागरिकांना दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे.