मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
रशियाने भारताला दिले 'फायटर जेट किलर' R-37M क्षेपणास्त्र; पाकिस्ताच्या F-16 च्या तोडीस तोड ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया)
मॉस्को : रशियाने भारताला R-37M क्षेपणास्त्र देऊ केले आहे. हे जगातील सर्वोत्तम हवेतून हवेत मारा करणाऱ्या क्षेपणास्त्रांपैकी एक आहे. हे भारतीय हवाई दलाच्या जुन्या R-77 हवेतून हवेत मारा करणाऱ्या क्षेपणास्त्राने बदलले जाईल. भारताने रशियाकडून R-77 क्षेपणास्त्रही खरेदी केले आहे. हे क्षेपणास्त्र सध्या भारतीय हवाई दलाच्या सुखोई Su-30MKI लढाऊ विमानाचे प्रमुख शस्त्र आहे. रशियाने भारताला R-37M क्षेपणास्त्र निर्मितीचा परवानाही देऊ केल्याचा दावा अनेक अहवालांनी केला आहे. त्यामुळे भारतात या क्षेपणास्त्राच्या निर्मितीचा मार्ग मोकळा होणार आहे. हा करार झाल्यास भारतीय हवाई दलाच्या क्षमतेत लक्षणीय वाढ होईल. रशियाने भारताला R-37M क्षेपणास्त्र देऊ केले आहे. हे क्षेपणास्त्र हायपरसॉनिक वेगाने उड्डाण करून शत्रूचे कोणतेही हवाई लक्ष्य नष्ट करू शकते. हे क्षेपणास्त्र विशेषतः शत्रूचे उच्च मूल्य लक्ष्य नष्ट करण्यासाठी तयार केले गेले आहे. पाकिस्तानी F-16 साठी हा सर्वात मोठा धोका असल्याचे बोलले जात आहे.
R-37M क्षेपणास्त्र विशेष का आहे?
R-37M क्षेपणास्त्राचे NATO रिपोर्टिंग नाव AA-13 Axehead आहे. हे रशियाने विकसित केलेले एक लांब पल्ल्याचे हवेतून हवेत मारा करणारे क्षेपणास्त्र आहे, ज्याचा उद्देश शत्रूचे लढवय्ये आणि व्हिज्युअल रेंज [BVR] च्या पलीकडे असलेल्या ड्रोनला मारणे आहे. जुन्या R-33 क्षेपणास्त्रापासून ते विकसित करण्यात आले आहे. हे क्षेपणास्त्र इतके धोकादायक आहे की ते शत्रूच्या AWACS, टँकर विमाने आणि इतर सहाय्यक प्लॅटफॉर्म सारख्या उच्च मूल्याच्या लक्ष्यांना नष्ट करण्यासाठी डिझाइन केले गेले आहे. क्षेपणास्त्राच्या दृश्य श्रेणीच्या पलीकडे असल्याने, ते लढाऊ विमानांना शत्रूच्या फायरिंग रेंजपासून दूर राहण्यास मदत करते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : अंटार्क्टिकाचा खरा मालक कोण? पृथ्वीच्या दक्षिणेकडील खंड ताब्यात घेण्यासाठी 7 देशांमध्ये युद्ध
R-37M क्षेपणास्त्राची रेंज किती आहे?
R-37M क्षेपणास्त्रात त्याच्या पूर्ववर्ती R-37 च्या तुलनेत अनेक महत्त्वपूर्ण सुधारणा आहेत. यामध्ये R-37M क्षेपणास्त्राची रेंज, वेग आणि मार्गदर्शन यंत्रणा मोठ्या प्रमाणात मजबूत करण्यात आली आहे. यात जेटीसोनेबल रॉकेट बूस्टर आहे जे ते 300 ते 400 किलोमीटर (160-220 नॉटिकल मैल) शत्रूंना गुंतवू देते. यामुळे ते सध्या कार्यरत असलेल्या जगातील सर्वात लांब पल्ल्याच्या हवेतून हवेत मारा करणाऱ्या क्षेपणास्त्रांपैकी एक बनले आहे.
R-37M क्षेपणास्त्र हे हायपरसॉनिक अस्त्र आहे
R-37M क्षेपणास्त्र मॅच 6 च्या वेगाने पोहोचू शकते, ज्यामुळे ते एक हायपरसोनिक शस्त्र बनते. यामुळे हे क्षेपणास्त्र वेगाने उडणाऱ्या हवाई लक्ष्यांनाही लक्ष्य करण्यात यशस्वी ठरत आहे. या क्षेपणास्त्राची रचना दंडगोलाकार असून त्यात ओगिव फेअरिंग आहे. हे अंदाजे 510 किलो वजनाचे आहे आणि 4 मीटरपेक्षा जास्त लांब आहे, 60 किलो वजनाचे वॉरहेड आहे. R-37M ची मार्गदर्शन प्रणाली जडत्व नेव्हिगेशन तसेच मध्य-लक्ष्य बदलास अनुमती देते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : मध्यपूर्वेतील सर्वात शक्तिशाली ‘राजा’ देणार डोनाल्ड ट्रम्पला आव्हान? इस्रायलवर हल्ला करण्याचाही दिला इशारा
पाकिस्तानी F-16 प्रसिद्ध होईल
R-37M क्षेपणास्त्र पाकिस्तानी हवाई दलाच्या F-16 साठी मोठी समस्या ठरू शकते. पाकिस्तानी हवाई दल आपल्या हवाई शक्तीसाठी पूर्णपणे F-16 लढाऊ विमानांवर अवलंबून आहे. तसेच हे पाकिस्तानी हवाई दलाचे सर्वात प्रगत विमान मानले जाते. अशा परिस्थितीत रशियन R-37M क्षेपणास्त्र एलओसीच्या पलीकडे पाकिस्तानी F-16 लढाऊ विमानांना सहज लक्ष्य करू शकते. यासाठी भारतीय लढाऊ विमानांना सीमा ओलांडण्याची गरज भासणार नाही.
