Currency Printing Cost: कागदी नोटा बंद होणार? प्लास्टिक नोटा छापण्यासाठी सरकारला मोजावे लागणार जास्त पैसे; नेमका प्लॅन काय?

दैनंदिन व्यवहारात आपण १० आणि २० रुपयांच्या नोटा सर्रास वापरतो, पण ही एक नोट छापण्यासाठी RBI ला किती पैसे खर्च करावे लागतात हे तुम्हाला माहितीये का? दरम्यान, कागदी नोटा लवकर खराब होत असल्याने प्लास्टिक नोटा आणण्याची चर्चा सुरू आहे, पण या प्लास्टिक नोटा सरकारला किती महाग पडू शकतात?

• कागदी नोटा बंद होणार?
• प्लास्टिक नोटा व्यवहारात येणार
• सरकारला मोजावे लागणार जास्त पैसे

Plastic Note Currency: अनेकदा तांत्रिक अडचणींमुळे ऑनलाइन पेमेंट करणे शक्य होत नाही. त्यामुळे आजही मोठ्या संख्येने लोक आपल्या पाकिटात रोख रक्कम ठेवतात. अजूनही असा बराच मोठा वर्ग आहे जी रोख रक्कमेचा वापर रोजच्या व्यवहारात करतो. आता या रोख रक्कमेचं स्वरुप बदलणार आहे. नव्या अंदाजात या नोटा समोर येणार आहेत. त्यामुळे अशा परिस्थितीत, भविष्यात तुम्हाला १० आणि २० रुपयांच्या नोटांचे स्वरूप बदललेले दिसू शकते. याचा अर्थ असा की, सामान्य नोटांऐवजी आता तुम्हाला प्लास्टिकच्या नोटा दिसू शकतात. भारतीय रिझर्व्ह बँक RBI या नोटांसंदर्भात एका प्रायोगिक प्रकल्पावर काम करत आहे. परिणामी, अनेक लोकांच्या मनात एक प्रश्न येत आहे की, या प्लास्टिक नोटा छापण्यासाठी किती खर्च येतो. त्या सामान्य नोटांपेक्षा जास्त महाग आहेत का? तर हे सगळं गणित समजून घेऊयात.

PF धारकांसाठी मोठी बातमी! जुने प्रलंबित क्लेम वेळेत सोडवण्यासाठी EPFO चा मोठा निर्णय, VISHWAS 2026 केला लॉन्च

१० आणि २० रुपयांच्या नोटा छापण्यासाठी किती खर्च येतो?

भारतातील १० आणि २० रुपयांच्या नोटा बहुतेक लोक कागदाच्या समजतात, पण त्या प्रत्यक्षात १०० टक्के सुती असतात. माहिती अधिकार कायद्यांतर्गत RTIकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, या नोटांच्या छपाईचा खर्च खूपच कमी असतो.

१० रुपयांच्या एका नोटेची किंमत अंदाजे ७० पैसे ते १.०१ रुपये प्रति नोट असते.
२० रुपयांच्या एका नोटेची किंमत अंदाजे ९५ पैसे ते १ रुपया प्रति नोट असते.
याचा स्पष्ट अर्थ असा आहे की, त्यांच्या छपाईचा खर्च खूपच कमी आहे.

प्लास्टिक नोटांची किंमत किती असेल?

RBI च्या नोट छपाई कंपनी, BRBNMPL भारतीय रिझर्व्ह बँक नोट मुद्रण प्रायव्हेट लिमिटेडने १० आणि २० रुपयांच्या प्लास्टिक नोटांच्या चाचणीसाठी जागतिक निविदा काढली आहे. या नोटा नेहमीच्या नोटांप्रमाणे कापसाच्या कागदावर बनवल्या जाणार नाहीत, तर एका विशेष पॉलिमर शीटवर तयार केल्या जातील.
आता, जाणून घेऊया की प्लास्टिक नोट छापायला किती खर्च येईल? मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, सुरुवातीला प्लास्टिक नोट छापायला सुमारे २ ते ६ रुपये खर्च येऊ शकतो. याचा अर्थ असा की, या नोटा छापण्याचा खर्च नेहमीच्या नोटांपेक्षा लक्षणीयरीत्या जास्त असू शकतो. अनेकांना असा प्रश्न पडणे स्वाभाविक आहे: जर या नोटा नेहमीच्या नोटांपेक्षा महाग असतील, तर त्या का आणल्या जात आहेत?

जास्त खर्चिक असूनही प्लास्टिक नोटा का आणल्या जाताहेत?

खरे आहे की सामान्य नोटांच्या छपाईपेक्षा त्यांची किंमत जास्त असते, परंतु दीर्घकाळात त्या अधिक किफायतशीर मानल्या जातात. याची काही कारणे आहेत:
या नोटा सामान्य नोटांपेक्षा जास्त काळ टिकतात.
१० आणि २० रुपयांच्या नोटांचा वापर अधिक वारंवार होतो आणि त्या सहज फाटतात.
परंतु या नोटा सामान्य नोटांपेक्षा जास्त काळ टिकतात.
पॉलिमर नोटा पाणी, धूळ आणि ओलाव्यामुळे सहज खराब होत नाहीत.
सामान्य नोटा पाणी आणि ओलाव्यामुळे खराब होतात, पण त्या फाटण्याची शक्यताही कमी असते.
या कारणांमुळे, प्लास्टिकच्या नोटा सामान्य नोटांपेक्षा चांगल्या मानल्या जातात.

Pure Petrol Rate: E20 इंधनाला विरोध करणाऱ्यांना झटका; 100% शुद्ध पेट्रोल हवंय? मग मोजा 168 रुपये लीटर! गडकरींकडून खुलासा