शुक्रवार, 13 नोव्हेंबर 2026
३२ अब्ज डॉलर्सचे होणार नुकसान! चीनच्या 'या' हालचालीमुळे भारताचा इलेक्ट्रॉनिक उद्योग धोक्यात (फोटो सौजन्य - सोशल मीडिया)
India China Trade Marathi News: चीनने भारतावर अनेक अनौपचारिक व्यापार निर्बंध लादले आहेत, ज्यामुळे भारताचा इलेक्ट्रॉनिक उद्योग धोक्यात आला आहे. भारताच्या इलेक्ट्रॉनिक उद्योगाने याबद्दल चिंता व्यक्त केली आहे आणि म्हटले आहे की याचा देशाच्या निर्यातीवर परिणाम होऊ शकतो. भारताचा अंदाज आहे की ते आर्थिक वर्ष २०२६ च्या अखेरीस ३२ अब्ज डॉलर्सची स्मार्टफोन निर्यात साध्य करेल, परंतु चीनच्या कृतींमुळे हे लक्ष्य शक्य दिसत नाही. त्याच वेळी, आर्थिक वर्ष २०२५ मध्ये, भारताने ६४ अब्ज डॉलर्स किमतीची उत्पादने तयार केली आहेत.
उद्योग संघटना इंडिया सेल्युलर अँड इलेक्ट्रॉनिक्स असोसिएशन (ICEA) ने भारत सरकारला लिहिलेल्या पत्रात म्हटले आहे की, चीनच्या कृतीचा एकमेव उद्देश भारताच्या पुरवठा साखळीवर परिणाम करणे आणि जागतिक उत्पादन केंद्र म्हणून उदयास येणाऱ्या भारताला कमकुवत करणे आहे.
उद्योगासाठी मिळवा 5 लाख रुपयांपर्यंत बिनव्याजी कर्ज, काय आहे योजना? जाणून घ्या
चीनच्या या निर्बंधांमुळे कंपन्यांचे खर्च वाढत आहेत. ICEA सदस्यांमध्ये Apple, Google, Motorola, Foxconn, Vivo, Oppo, Lava, Dixon, Flex आणि Tata Electronics सारख्या कंपन्या समाविष्ट आहेत.
२०२० पासून भारतात स्मार्टफोन उत्पादनात झपाट्याने वाढ झाली आहे आणि २०२५ च्या आर्थिक वर्षात देशाने ६४ अब्ज डॉलर्स किमतीच्या उत्पादनांचे उत्पादन केले, त्यापैकी २४.१ अब्ज डॉलर्सची निर्यात झाली. २०१५ च्या आर्थिक वर्षात, भारत स्मार्टफोन निर्यातीत १६७ व्या क्रमांकावर होता, परंतु आता तो एक प्रमुख निर्यातदार बनला आहे. त्याच वेळी, २०२६ पर्यंत निर्यात ३२ अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे.
अॅपल आपले उत्पादन प्रकल्प चीनमधून भारतात हलवत आहे आणि येथून जगाला आयफोन निर्यात करू इच्छित आहे, ज्यामुळे ड्रॅगन आणखी संतापला आहे. सुमारे ५ वर्षांपूर्वीपर्यंत, अॅपल आपले सर्व आयफोन चीनमध्ये बनवत असे. तथापि, २०२० मध्ये सुरू झालेल्या स्मार्टफोन उत्पादनासाठी भारताच्या पीएलआय योजनेचा फायदा घेत, अमेरिकन कंपनी फॉक्सकॉन आणि टाटा इलेक्ट्रॉनिक्सद्वारे भारतात उत्पादन वेगाने वाढवत आहे. जागतिक आयफोन उत्पादनात त्याचा वाटा २० टक्के आहे.
चीनचे हे पाऊल भारतासाठी अडचणी निर्माण करत आहे. आयसीईएचे म्हणणे आहे की चीनच्या या ताज्या पावलामुळे भारताच्या इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादन वाढीच्या इंजिनला धोका निर्माण होत आहे. जर यावर उपाय शोधला गेला नाही तर जागतिक निर्यातीतील भारताचा वाटा लक्षणीयरीत्या कमी होईल, ज्यामुळे २०३० पर्यंत १५५ अब्ज डॉलर्सचे उत्पादन लक्ष्य गाठणे भारतासाठी सोपे राहणार नाही.
चीनच्या या कृतीमुळे भारतातील इलेक्ट्रॉनिक उद्योगातील कामकाज कठीण होत आहे, ज्यामुळे प्रमाणावर परिणाम होत आहे आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे उत्पादन खर्च वाढत आहे, कारण स्थानिक पातळीवर किंवा जपान किंवा कोरियाच्या सहकार्याने या उपकरणांचे उत्पादन करणे चीनच्या आयातीपेक्षा ३-४ पट जास्त महाग आहे. अशा परिस्थितीत, भारत कमी खर्चात इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादन करता यावे यासाठी दुसरा पर्याय देखील शोधत आहे.
सर्वात मोठा मुद्दा दुर्मिळ पृथ्वी खनिजांबाबत आहे. इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादनात महत्त्वाची भूमिका बजावणाऱ्या भारतातील दुर्मिळ पृथ्वीची निर्यात चीनने थांबवली आहे. याशिवाय, चीनने भांडवली उपकरणे आणि इतर खनिजांची निर्यात देखील थांबवली आहे. तंत्रज्ञान हस्तांतरण थांबवता यावे म्हणून चीनने कर्मचाऱ्यांना घरी परतण्याचे आदेश दिले आहेत. इतकेच नाही तर चीनने आपल्या काही कंपन्यांना भारतात कामकाज थांबवण्याचे आदेशही दिले आहेत. चीनच्या या कृतींमुळे इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादनाला धोका वाढत आहे.
