बुधवार, 30 सप्टेंबर 2026
ही Diwali खिशावर भारी! ( सौजन्य - Chatgpt )
८ नोव्हेंबरला दिवाळी आहे आणि बाजारपेठांमध्ये तयारीला सुरुवात झाली आहे, पण यंदा खरेदीची यादी बनवताना लोकांना बराच विचार करावा लागणार आहे. कारण: गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदा बहुतेक वस्तू महाग झाल्या आहेत. सरकारी आकडेवारीसुद्धा हेच स्पष्ट करतात की गेल्या दिवाळीच्या सुमारास किरकोळ महागाई सुमारे २% होती. आता, मात्र ऑगस्ट २०२६ मध्ये, ती ४.८२% वर पोहोचली आहे. रिझर्व्ह बँकेच्या अंदाजानुसार, सणासुदीच्या काळात, ऑक्टोबर ते डिसेंबर दरम्यान महागाई ५.९% पर्यंत पोहोचू शकते. म्हणजे आणखी मोठा फटका आणखी किंमती कडाडणार हे मात्र नक्की.
पश्चिम आशियायी युद्धपरिस्थिती
मान्सूनची कमतरता
डॉलर महागला
या वर्षी फेब्रुवारीच्या अखेरीस पश्चिम आशियामध्ये युद्ध सुरू झाले, ज्याचा परिणाम होर्मुझच्या समुद्रावर झाला. जगातील कच्च्या तेलाचा मोठा हिस्सा याच मार्गाने येतो. परिणामी, युद्धापूर्वी सुमारे ७२ डॉलर प्रति बॅरल दराने विकले जाणारे कच्चे तेल एप्रिलमध्ये १४१ डॉलरवर पोहोचले. ते अजूनही ९६ ते ९८ डॉलरच्या आसपास आहे.
भारत आपल्या कच्च्या तेलाच्या गरजेपैकी ८५% पेक्षा जास्त तेल परदेशातून आयात करतो, त्यामुळे याचा थेट परिणाम आपल्या अर्थव्यवस्थेवर झाला. मे महिन्यात पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात चार वेळा वाढ करण्यात आली, जी एकूण अंदाजे ७.५० रुपये प्रति लिटर होती. दिल्लीत आता पेट्रोल १०२.१२ रुपये आणि डिझेल ९५.२० रुपये प्रति लिटर झाले आहे.
महाग डिझेल म्हणजे वाढलेला वाहतूक खर्च. आणि जेव्हा ट्रकचे भाडे वाढते, तेव्हा त्याचा परिणाम भाजीपाल्यापासून कपड्यांपर्यंतच्या सर्व वस्तूंच्या किमतींवर होतो. मिठाईची दुकाने आणि हॉटेल्समध्ये वापरल्या जाणाऱ्या १९ किलोच्या व्यावसायिक एलपीजी सिलेंडरचा भाव दिल्लीत २,७४७.५० रुपये झाला आहे, याचा अर्थ यावेळी मिठाई आणि स्नॅक्सच्या किमतीही वाढू शकतात.
घाऊक महागाईची आकडेवारी हा दबाव अधिक स्पष्ट करते. ऑगस्टमध्ये घाऊक महागाई ९.९२ टक्के होती, तर इंधन आणि वीज क्षेत्रात जवळपास २३ टक्क्यांची वाढ दिसून आली. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, घाऊक बाजारातील ही महागाई हळूहळू दुकानांपर्यंत पोहोचते, म्हणजेच येत्या काही आठवड्यांत तिचा परिणाम अधिक स्पष्टपणे दिसू शकतो.
यावर्षी एल निनोमुळे मान्सून कमजोर होता. हवामान विभागाच्या आकडेवारीनुसार, २९ सप्टेंबरपर्यंत देशात सरासरीपेक्षा सुमारे १२ टक्के कमी पाऊस झाला. दक्षिण भारतात ही तूट सुमारे २४ टक्के होती. कर्नाटकात सुमारे ३० टक्के, बिहारमध्ये ३२ टक्के आणि पंजाबमध्ये ४१ टक्के कमी पाऊस झाला. दुष्काळाचा सर्वाधिक फटका कर्नाटक आणि महाराष्ट्राला बसला आहे. कर्नाटक सरकारने १७७ तालुके आणि महाराष्ट्र सरकारने २६५ तालुके दुष्काळग्रस्त म्हणून घोषित केले आहेत. गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यावर्षी भाताची पेरणीही सुमारे ४ टक्क्यांनी कमी झाली आहे. सरकारने २०२६-२७ साठीचे धान्य उत्पादनाचे लक्ष्यही कमी केले आहे.
पण कृषी मंत्री शिवराज सिंह चौहान यांच्या मते, एकूण पेरणीत केवळ १ टक्का घट झाली असून उत्पन्नात मोठी घट अपेक्षित नाही. शेतकऱ्यांसाठी एक दिलासादायक बाब म्हणजे, जगभरात खतांच्या किमती वाढत असूनही, भारतात DAP आणि युरियाची पोती अजूनही त्याच दरात उपलब्ध आहेत, कारण सरकार अनुदान वाढवून हा भार उचलत आहे. मात्र, महागडे डिझेल आणि कोरडवाहू भागातील पंप सिंचनाचा वाढलेला खर्च शेतकऱ्यांच्या खिशाला झळ पोहोचवत आहे. तज्ज्ञांना भीती आहे की, कमी पीक उत्पादनाचा परिणाम दिवाळीनंतर अन्नधान्याच्या किमतींवर होऊ शकतो.
या वर्षाच्या सुरुवातीला एक डॉलर सुमारे ९० रुपयांना होता, जो आता सुमारे ९६ रुपयांवर पोहोचला आहे. रुपया कमजोर झाल्यामुळे आपण परदेशातून आयात करत असलेल्या सर्व वस्तू महाग होत आहेत, मग ते कच्चे तेल असो, खाद्यतेल असो, सोने असो किंवा फोन आणि टीव्हीचे सुटे भाग असोत.
सरकारी आकडेवारीनुसार, ऑगस्टमध्ये अन्नधान्य महागाई ५.९५ टक्के होती. कांदा ही सर्वात मोठी चिंतेची बाब असून, गेल्या वर्षीच्या तुलनेत त्याच्या किमती जवळपास ४८ टक्क्यांनी वाढल्या आहेत. क्रिसील या रेटिंग एजन्सीनुसार, गेल्या वर्षी सुमारे २८ रुपये प्रति किलो असलेला कांदा ऑगस्टमध्ये सुमारे ४० रुपये प्रति किलो होता. साखर जवळपास २४ टक्क्यांनी महाग झाली असून, गूळ, मनुका आणि खाद्यतेलाच्या किमतीही वाढल्या आहेत. याचा थेट परिणाम दिवाळीच्या मिठाईवर होऊ शकतो.
पण या चित्राला दुसरी बाजूही आहे. टोमॅटो गेल्या वर्षीच्या तुलनेत सुमारे ३१ टक्के आणि बटाटे सुमारे १३ टक्के स्वस्त झाले आहेत. या कारणामुळे, क्रिसीलच्या म्हणण्यानुसार, घरगुती शाकाहारी थाळी केवळ १ टक्क्याने महाग झाली असून तिची किंमत आता २९.५ रुपये झाली आहे, तर मांसाहारी थाळी सुमारे ५ टक्क्यांनी महाग झाली असून तिची किंमत आता ५७.५ रुपये झाली आहे.
काय सांगता? YouTube कडून बंपर कमाई…GDP मध्ये 18000 कोटींचं योगदान; 9.6 लाख लोकांना मिळाला रोजगार
