फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया
Konkan Nuclear Power Project : स्वच्छ समुद्रकिनारे, मच्छीमार, जगप्रसिद्ध अल्फान्सो आंबे, विस्तीर्ण काजूच्या बागा आणि पर्यावरणाने समृद्ध असा अरबी समुद्राने नटलेला असा महाराष्ट्रातील निसर्गरम्य कोकण किनारा आपल्या या अशा गडगंज सौंदर्यासाठी ओळखला जातो. पण आता याठिकाणी भारताचं सर्वात मोठं अणुऊर्जा परिवर्त होणार आहे. अदानी, रिलायन्स इंडस्ट्रीज आणि नॅशनल थर्मल पॉवर कॉर्पोरेशन यांनी रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांमध्ये ४.५ लाख कोटी रुपयांपर्यंतच्या गुंतवणुकीचे मोठे प्रकल्प प्रस्तावित केले आहेत. त्यामुळे आता कोकणाचा विकास हे ध्येय ठेवून जरी रोजगार निर्मिती होणार हे मात्र खरं असलं तरीही त्याच्यासोबतच या सुंदर अशा कोकणाला ग्रहणही लागणार आहे का ? असा प्रश्न उपस्थित राहत आहे.
Melody च्या नावाखाली भलत्याच Parle कंपनीची बल्ले बल्ले…Market मध्ये खळबळ, एकाच नावामुळे उडाला गोंधळ!
फ्रान्सच्या EDF च्या सहकार्याने न्यूक्लियर पॉवर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया लिमिटेड (NPCIL) द्वारे विकसित केला जात असलेला महत्त्वाकांक्षी जैतापूर अणुऊर्जा प्रकल्प, कोकण प्रदेशाला देशाचे उदयोन्मुख अणुऊर्जा केंद्र म्हणून स्थापित करत असतानाच, अणुऊर्जेला ही नवी चालना मिळत आहे. रत्नागिरी जिल्ह्यातील राजापूर येथील प्रस्तावित ९,९०० मेगावॅट क्षमतेचा जैतापूर प्रकल्प-जो जगातील सर्वात मोठ्या नियोजित अणुऊर्जा प्रकल्पांपैकी एक मानला जातो आणि नव्याने घोषित केलेले इतर प्रकल्प, कोकण पट्टयाला भारतातील सर्वात मोठ्या अणुऊर्जा केंद्रांपैकी एक बनवू शकतात. यापूर्वी स्थानिकांनी या प्रकल्पाला विरोध केला होता.
महाराष्ट्र सरकारने मंगळवारी मुंबईतील मंत्रालयात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या उपस्थितीत रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड, अदानी पॉवर लिमिटेड आणि तिची उपकंपनी कोस्टल-महा अणुऊर्जा लिमिटेड, तसेच नॅशनल थर्मल पॉवर कॉर्पोरेशन (एनटीपीसी) लिमिटेड यांच्यासोबत स्वतंत्र सामंजस्य करारांवर स्वाक्षरी केली.
प्रस्तावित प्रकल्पांमधून एकत्रितपणे २०,००० मेगावॅटपेक्षा जास्त वीज निर्माण होण्याची आणि जवळपास १.२ लाख प्रत्यक्ष व अप्रत्यक्ष रोजगाराच्या संधी निर्माण होण्याची अपेक्षा आहे.
फडणवीस म्हणाले की, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी संकल्पित केलेल्या देशाच्या दीर्घकालीन निव्वळ-शून्य कार्बन उत्सर्जन उद्दिष्टांमध्ये योगदान देण्याबरोबरच, भारताला “ऊर्जा-समृद्ध राष्ट्र” म्हणून उदयास आणण्यात महाराष्ट्र महत्त्वाची भूमिका बजावेल. अदानी पॉवर लिमिटेड आणि कोस्टल-महा अॅटॉमिक एनर्जी लिमिटेडने रत्नागिरी जिल्ह्यातील बारसू येथे १.५ लाख कोटी रुपयांच्या अंदाजित गुंतवणुकीसह ६,००० मेगावॅट क्षमतेचा अणुऊर्जा प्रकल्प उभारण्याचा प्रस्ताव दिला आहे, ज्यामुळे सुमारे १२,००० रोजगार निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेडने रत्नागिरी जिल्ह्यातील पूर्णगढ येथे भारत स्मॉल रिअॅक्टर्स, स्मॉल मॉड्युलर रिअॅक्टर्स आणि अणुऊर्जा अणुभट्ट्या प्रस्तावित केल्या आहेत. या प्रकल्पाची क्षमता प्रत्येकी २२० मेगावॅटच्या दोन युनिट्सपासून ते प्रत्येकी १,२०० मेगावॅटच्या सहा युनिट्सपर्यंत असून, अंतिम व्याप्तीनुसार प्रस्तावित गुंतवणूक ८,००० कोटी ते २ लाख कोटी रुपयांपर्यंत आहे. या प्रकल्पामुळे एक लाखांहून अधिक रोजगाराच्या संधी निर्माण होण्याची अपेक्षा आहे.
एनटीपीसी लिमिटेडने सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील देवगड येथे सहा युनिट्सचा अणुऊर्जा प्रकल्प प्रस्तावित केला आहे, ज्याची एकत्रित वीज निर्मिती क्षमता ४,००० ते ७,२०० मेगावॅट दरम्यान असेल. या प्रकल्पासाठी सुमारे १ लाख कोटी रुपयांची गुंतवणूक असून, अंदाजे ५,००० रोजगार निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
एकत्रितपणे, हे प्रकल्प महाराष्ट्रात १०,४४० मेगावॅट ते २०,४०० मेगावॅट अणुऊर्जा निर्मिती क्षमतेची भर घालू शकतात, ज्यामुळे विजेची वाढती मागणी आणि ऊर्जा संक्रमणाच्या उद्दिष्टांच्या पार्श्वभूमीवर भारताच्या स्वच्छ ऊर्जेच्या महत्त्वाकांक्षांना लक्षणीय बळकटी मिळेल.
मात्र, कोकण प्रदेशातील अणुऊर्जा पायाभूत सुविधांच्या विस्तारामुळे, गेल्या दशकाहून अधिक काळापासून जैतापूर प्रकल्पाभोवती असलेल्या पर्यावरणीय आणि उपजीविकेच्या चिंता पुन्हा उफाळून येण्याची शक्यता आहे. स्थानिक रहिवासी, शेतकरी, मच्छीमार आणि पर्यावरणवादी गटांच्या काही गटांनी भूकंपीय सुरक्षा, सागरी परिसंस्था, भूसंपादन आणि नाजूक किनारी परिसंस्थेवरील परिणामांबद्दल भीती व्यक्त करत या प्रकल्पाला विरोध केला आहे. ही आंदोलने काही वेळा तीव्र झाली होती, ज्यामुळे जैतापूर हा भारतातील सर्वाधिक वादग्रस्त अणुऊर्जा प्रकल्पांपैकी एक बनला आहे.
अरबी समुद्र आणि उंचसखल सह्याद्री पर्वतरांगांच्या दरम्यान पसरलेला कोकण पट्टा हा भारतातील सर्वात निसर्गरम्य आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील किनारपट्टी प्रदेशांपैकी एक मानला जातो. घनदाट जंगले, जांभा दगडाचे कडे, खाड्या, मुखप्रदेश, नारळाच्या बागा, काजूचे मळे आणि जगप्रसिद्ध अल्फान्सो आंब्याच्या बागा ही या प्रदेशाची वैशिष्ट्ये आहेत. हा प्रदेश मत्स्यव्यवसाय आणि पर्यटनावर आधारित भरभराटीच्या अर्थव्यवस्थेला आधार देतो, तसेच भारताच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील जैवविविधतेचा हॉटस्पॉट म्हणूनही ओळखला जातो. पण अशा वेळेला असे विनाशकारक प्रकल्प कोकणात आले तर ही जैवविविधता संपून जाईल. विकासाच्या नावाखाली विध्वंस होण्यास वेळ लागणार नाही.
.png "Videos"){kind=small}
