गुरुवार, 15 ऑक्टोबर 2026
उपचारांपासून उद्योगापर्यंत सर्वकाही एकाच ठिकाणी! ( सौजन्य - सोशल मीडिया )
नवा रायपूरमधील मेडिसिटीसाठी सेक्टर ३७ येथे सुमारे २०० एकर जमीन निश्चित करण्यात आली आहे. डिसेंबर २०२४ मध्ये मुख्यमंत्री विष्णुदेव साय यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारने खासगी सहभागातून सुमारे ५,००० खाटांच्या आरोग्य सुविधा विकसित करण्याची योजना मांडली होती. या योजनेला अलीकडेच राज्य सरकारने मंजुरी दिली असून, प्रकल्पाचे काम सुरू झाले आहे.
या प्रकल्पात बहुविशेषज्ञ रुग्णालये, वैद्यकीय महाविद्यालये, निदान केंद्रे, विद्यार्थी वसतिगृहे, धर्मशाळा आणि हॉटेल्स यांसारख्या सुविधांचा समावेश असेल. गंभीर आजारांवरील उपचार, सुपरस्पेशालिटी सेवा, वैद्यकीय शिक्षण आणि संशोधनाच्या सुविधा एकाच परिसंस्थेत विकसित करणे हा या प्रकल्पाचा उद्देश आहे. नवा रायपूरची विमानतळाशी असलेली जवळीक तसेच रस्ते आणि रेल्वेचे संपर्क जाळे लक्षात घेता, या मेडिसिटीला वैद्यकीय पर्यटनाशी जोडण्याचेही नियोजन आहे.
मेडिसिटीसोबतच नवा रायपूरमधील ग्राम तुता, सेक्टर २२ येथे १४१ एकर क्षेत्रावर फार्मा पार्क विकसित केला जात आहे. या पार्कच्या पायाभूत सुविधांच्या विकासासाठी सुमारे १०० कोटी रुपये खर्च अपेक्षित आहे.
औषधे, वैद्यकीय उपकरणे, उपकरणांची जोडणी (असेंब्लिंग), व्हेंटिलेटर्स आणि इतर वैद्यकीय उपकरणांचे उत्पादन करणाऱ्या १० कंपन्यांनी येथे आपले उत्पादन प्रकल्प सुरू करण्यासाठी स्वारस्य दाखवले आहे. पहिल्या टप्प्यात २४ विकसित भूखंडांचे वाटप केले जाणार आहे. पुढील दोन वर्षांत या उद्योगांमध्ये उत्पादन सुरू होण्याची अपेक्षा आहे. फार्मास्युटिकल आणि वैद्यकीय उपकरण उद्योगांसाठी येथे प्लग-अँड-प्ले पायाभूत सुविधा, सामायिक उपयोगाच्या सुविधा आणि लॉजिस्टिक्स व्यवस्था विकसित केली जात आहे.
फार्मा क्षेत्रातील गुंतवणूकदारांचा प्रतिसादही वाढत आहे. औद्योगिक विकास धोरण २०२४-३० अंतर्गत गेल्या १८ महिन्यांत राज्याला औषधनिर्मिती क्षेत्रात ९९२.५३ कोटी रुपयांचे गुंतवणूक प्रस्ताव प्राप्त झाले आहेत. यापैकी सुमारे २१६ कोटी रुपये मूल्याचे चार प्रकल्प अंमलबजावणीच्या विविध टप्प्यांत आहेत. फार्मा पार्कमध्ये सात भूखंडांचे वाटप करण्यात आले आहे.
औषधनिर्मितीसोबतच वैद्यकीय उपकरणे, पॅकेजिंग, गुणवत्ता तपासणी, गोदाम व्यवस्था, कोल्ड चेन आणि लॉजिस्टिक्स यांसारख्या पूरक उद्योगांच्या विस्तारालाही या पार्कमुळे संधी उपलब्ध होण्याची शक्यता आहे.
छत्तीसगडच्या औद्योगिक विकास धोरण २०२४-३० मध्ये औषधनिर्मिती आणि वैद्यकीय उपकरणे या क्षेत्रांना प्राधान्य देण्यात आले आहे. गुंतवणूक अनुदान, व्याज अनुदान, निव्वळ राज्य वस्तू व सेवा कराची (SGST) परतफेड आणि मुद्रांक शुल्कात १०० टक्के सूट यांसारख्या सवलतींची तरतूद करण्यात आली आहे.
याशिवाय, संशोधन आणि विकास (R&D), क्लिनिकल चाचण्या, पेटंट, तंत्रज्ञान खरेदी आणि गुणवत्ता प्रमाणपत्रांसाठीही प्रोत्साहन दिले जात आहे.
आरोग्य आणि औषधनिर्मिती क्षेत्राच्या विस्तारामुळे डॉक्टरांव्यतिरिक्त परिचर्या, निमवैद्यकीय सेवा, निदान केंद्रे, वैद्यकीय तंत्रज्ञान, रुग्णालय व्यवस्थापन आणि आरोग्यविषयक माहिती तंत्रज्ञान (हेल्थकेअर आयटी) या क्षेत्रांमध्येही रोजगाराच्या संधी वाढू शकतात. त्याचबरोबर फार्मा पार्कमुळे पॅकेजिंग, गुणवत्ता तपासणी, गोदाम व्यवस्था, कोल्ड चेन आणि पुरवठा साखळीशी संबंधित व्यवसायांनाही चालना मिळण्याची शक्यता आहे.
छत्तीसगडमधील आरोग्य क्षेत्राचा विस्तार केवळ नवा रायपूरपुरता मर्यादित नसून बिलासपूरमध्येही नवीन प्रकल्प विकसित केले जात आहेत. बिलासपूरमधील कोनी येथे सुमारे १,४०० कोटी रुपये खर्चून २५० एमबीबीएस जागा असलेले नवीन वैद्यकीय महाविद्यालय आणि ८०० खाटांचे रुग्णालय उभारले जात आहे.
या प्रकल्पात एमडी-एमएस अभ्यासक्रमांसोबत डीएम आणि एमसीएच यांसारखे सुपरस्पेशालिटी अभ्यासक्रम सुरू करण्याची योजना आहे. सुमारे १,७०० विद्यार्थ्यांची क्षमता असलेल्या वसतिगृहासोबत डॉक्टर आणि कर्मचाऱ्यांसाठी निवासस्थाने, अतिथिगृह, सभागृह, व्यायामशाळा, क्रीडा संकुल आणि रुग्णांच्या नातेवाइकांसाठी विश्रामगृह यांसारख्या सुविधाही प्रस्तावित आहेत.
कोनी परिसरात यापूर्वीपासूनच सुपरस्पेशालिटी आरोग्य सुविधांचा विस्तार झाला असून, कर्करोग रुग्णालयाचा प्रकल्पही विकसित केला जात आहे. नवीन वैद्यकीय महाविद्यालय आणि रुग्णालय सुरू झाल्यानंतर या परिसरात वैद्यकीय शिक्षण आणि विशेषज्ञ उपचारांचे मोठे केंद्र विकसित होण्याची शक्यता आहे.
नवा रायपूरमधील मेडिसिटी आणि फार्मा पार्क तसेच बिलासपूरमधील वैद्यकीय महाविद्यालय व रुग्णालय हे आरोग्यसेवा, शिक्षण, संशोधन, उद्योग आणि रोजगार यांची सांगड घालणारे महत्त्वाचे प्रकल्प आहेत. मेडिसिटीच्या माध्यमातून विशेषज्ञ उपचारांची क्षमता वाढवणे, वैद्यकीय महाविद्यालयांतून प्रशिक्षित मनुष्यबळ तयार करणे आणि फार्मा पार्कच्या माध्यमातून औषधे व वैद्यकीय उपकरणांच्या उत्पादनाला प्रोत्साहन देणे, अशी या उपक्रमांची संकल्पना आहे.
या आरोग्यविषयक प्रकल्पांमुळे छत्तीसगडमध्ये उपचार, वैद्यकीय शिक्षण, संशोधन आणि आरोग्यसेवांसाठी लागणाऱ्या उपकरणांच्या उत्पादनाला एकत्र जोडणारी व्यापक परिसंस्था विकसित होत आहे. यामुळे राज्यातील आरोग्य सुविधांचा विस्तार होण्यासोबतच गुंतवणूक, औद्योगिक विकास आणि रोजगारनिर्मितीलाही चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.
Ans: सुमारे ५,००० खाटांची प्रस्तावित मेडिसिटी आणि १४१ एकरांतील फार्मा पार्क हे या उपक्रमाचे प्रमुख आधारस्तंभ आहेत
Ans: नवा रायपूरमधील मेडिसिटीसाठी सेक्टर ३७ येथे सुमारे २०० एकर जमीन निश्चित करण्यात आली आहे.
Ans: नवा रायपूरमधील मेडिसिटी आणि फार्मा पार्क तसेच बिलासपूरमधील वैद्यकीय महाविद्यालय व रुग्णालय हे आरोग्यसेवा, शिक्षण, संशोधन, उद्योग आणि रोजगार यांची सांगड घालणारे महत्त्वाचे प्रकल्प आहेत.
