शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
PhonePe, Paytm ने रेंट पेमेंट सर्विस केली बंद, RBI ने जारी केले नवीन नियम (फोटो सौजन्य - सोशल मीडिया)
फिनटेक क्षेत्रातील दिग्गज कंपन्या फोनपे, पेटीएम आणि क्रेड यांनी त्यांच्या रेंट पेमेंट सेवा बंद केल्या आहेत. रिझर्व्ह बँकेच्या (आरबीआय) पेमेंट अ‍ॅग्रीगेटर्स (पीए) साठीच्या नवीन नियमांनंतर हा निर्णय घेण्यात आला आहे. सोमवारी जारी केलेल्या एका मास्टर डायरेक्टरीमध्ये, आरबीआयने म्हटले आहे की, “पेमेंट अ‍ॅग्रीगेटर फक्त अशा व्यापाऱ्यासाठी निधी गोळा करू शकतो ज्याच्याशी त्याचा करार आहे. अ‍ॅग्रीगेटरचा व्यवसाय मार्केटप्लेससारखा असू शकत नाही.”
फिनटेक कंपन्या आता पूर्ण केवायसीसह व्यापारी म्हणून नोंदणीकृत नसलेल्या घरमालकांना पेमेंट पाठवू शकत नाहीत. क्रेडिट कार्ड वापरून केलेल्या पीअर-टू-पीअर ट्रान्सफरला व्यापारी पेमेंट म्हणून वेषात येऊ नये म्हणून हा नियम तयार करण्यात आला आहे.
क्रेडिट कार्ड वापरून भाडे भरण्याचा ट्रेंड फिनटेक कंपन्यांमध्ये झपाट्याने लोकप्रिय होत होता. वापरकर्ते या सेवांचा वापर यासाठी करत होते:
कॅशबॅक किंवा रिवॉर्ड पॉइंट्स मिळवा.
भाडे ईएमआयमध्ये रूपांतरित करून तुम्ही रोख प्रवाह व्यवस्थापित करू शकता.
परंतु नवीन नियमांनुसार, ज्या व्यापाऱ्यांनी संपूर्ण केवायसी आणि योग्य ती तपासणी केली आहे त्यांच्या बँक खात्यातच निधी हस्तांतरित केला जाऊ शकतो. यामुळे औपचारिक व्यापारी प्रणालीचा भाग नसलेले घरमालक बंद होतात.
उद्योग तज्ञांचे म्हणणे आहे की हे केवळ नियम लागू करण्याबद्दल नाही तर संपूर्ण पेमेंट सिस्टमला आकार देईल. ईझबझचे ग्रुप हेड आणि आरबीआयचे माजी एजीएम परिमल कुमार शिवेंदू म्हणाले, “पेमेंट अ‍ॅग्रीगेटर्सवरील आरबीआयचे नवीन मास्टर डायरेक्शन हे एक ऐतिहासिक पाऊल आहे.”
ते म्हणाले, “यामुळे नियामक भार कमी होतो. आता एकच पीए परवाना असेल आणि व्यवसाय वाढवण्यासाठी फक्त सूचना आवश्यक असतील. हे सूक्ष्म-नियमांना तत्त्व-आधारित फ्रेमवर्कने बदलते. शिवाय, पीए आता बँकांऐवजी व्यापारी ड्यू डिलिजेंससाठी थेट जबाबदार असतील.”
सध्या तरी, वापरकर्ते या अ‍ॅप्सद्वारे त्यांचे मासिक भाडे भरू शकणार नाहीत. त्यांना बँक ट्रान्सफर, UPI किंवा चेकचा अवलंब करावा लागेल. भविष्यात फिनटेक कंपन्या ही सेवा पुन्हा सुरू करू शकतात, परंतु त्यासाठी कठोर KYC आणि व्यापारी म्हणून घरमालकांना ऑनबोर्डिंग आवश्यक असेल. ही प्रक्रिया लांबलचक आणि लहान घरमालकांसाठी आकर्षक नसू शकते.
डिजिटल पेमेंटमध्ये कठोरता आणि अनुपालन वाढवण्यासाठी आरबीआयच्या मोठ्या प्रयत्नांचा हा एक भाग आहे. मार्केटप्लेस-शैलीतील भाडे देयकांवर बंदी घालून, आरबीआय फसवणुकीचा धोका कमी करण्याचा आणि पेमेंट प्रवाहावर लक्ष ठेवण्याचा प्रयत्न करते.
फिनटेक कंपन्यांसाठी, या बदलाचा अर्थ कार्ड खर्च आणि सुविधा शुल्क महसूल वाढवणारा एक मोठा वापराचा खटला गमावणे आहे. वापरकर्त्यांसाठी, भाड्याने क्रेडिट कार्ड रिवॉर्ड मिळवण्याचा सोपा मार्ग आता संपला आहे.
