(फोटो सौजन्य: pinterest)
सध्या युवा क्रिकेटर वैभव सूर्यवंशी चांगलाच चर्चेचा विषय बनला आहे. या चर्चेमागील कारण म्हणजे त्याची जितका खेळ आणि त्यापेक्षा जास्त त्याने कमवलेली संपत्ती आहे. अवघ्या १५ वर्षांच्या या क्रिकेटपटू वैभव सूर्यवंशीने धुंवादार खेळी करत अंदाजे 7 कोटी रुपयांची मालमत्ता उभी केली आहे. त्याच्या या संपत्तीचा बहुतांश भाग क्रिकेटमधील त्याच्या यशातून निर्माण झाला आहे; यामध्ये IPL मधील कमाई, विविध लीगचे करार आणि ब्रँडच्या जाहिरातींमधून मिळणाऱ्या उत्पन्नाचा समावेश आहे. पण तो सध्या अल्पवयीन असल्याने, एक महत्त्वाचा प्रश्न उपस्थित होतो: इतक्या लहान वयात मिळवलेल्या उत्पन्नाला Income Tax कशा प्रकारे लागू होतो? नेमका काय आहे कायदा?
भारतीय आयकर कायद्यांनुसार, अल्पवयीन व्यक्तींच्या उत्पन्नावर कर आकारण्याची पद्धत ही नेहमीच्या प्रक्रियेपेक्षा वेगळी असते. बहुतांश प्रकरणांमध्ये, अल्पवयीन व्यक्तीच्या उत्पन्नावर स्वतंत्रपणे कर आकारला जात नाही; त्याऐवजी, हे उत्पन्न त्या व्यक्तीच्या अशा पालकाच्या उत्पन्नामध्ये समाविष्ट केले जाते, ज्या पालकाचे करपात्र उत्पन्न अधिक असते. पण या नियमाला काही विशिष्ट अपवाद देखील आहेत.
आयकर कायद्याच्या कलम ६४(१A) नुसार, १८ वर्षांखालील कोणत्याही व्यक्तीला ‘अल्पवयीन’ मानले जाते. अल्पवयीन व्यक्तीला प्राप्त होणारे किंवा तिच्या नावे जमा होणारे उत्पन्न सर्वसाधारणपणे त्या व्यक्तीच्या अशा पालकाच्या उत्पन्नात सामाविष्ट केले जाते ज्या पालकाचे करपात्र उत्पन्न अधिक असते. आयकर पोर्टलनुसार, अशा उत्पन्नावर पालकाच्याच हाती कर आकारला जातो; म्हणजेच, हे उत्पन्न जणू काही पालकाचेच स्वतःचे उत्पन्न आहे, असे मानले जाते.
विशेषतः, या परिस्थितीत आणि आयकर कायद्यानुसार कराची जबाबदारी थेट अल्पवयीन व्यक्तीवर येते. हे तेव्हा लागू होते जेव्हा अल्पवयीन व्यक्ती स्वतःच्या कौशल्यातून, प्रतिभेतून, विशेष ज्ञानातून किंवा शारीरिक श्रमातून उत्पन्न मिळवते जसे की कंटेंट क्रिएशन, अभिनय, क्रिकेट, बुद्धिबळ, गायन किंवा ब्रँड एंडोर्समेंट यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये आणि जेव्हा असे उत्पन्न त्यांच्या पालकांच्या उत्पन्नामध्ये जोडले जात नाही.
क्लियरटॅक्सचे कर तज्ञ, प्रणव साई एस यांनी सांगितले, “हा नियम लागू होतो कारण हे उत्पन्न पालकांनी हस्तांतरित केलेल्या मालमत्तेतून किंवा निधीतून नव्हे, तर अल्पवयीन व्यक्तीच्या वैयक्तिक प्रयत्नांतून आणि क्षमतेतून मिळवलेले असते.”
