गुरुवार, 10 सप्टेंबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
Free digital education India : आजच्या काळात स्पर्धा परीक्षा आणि कॉलेजच्या अभ्यासाची तयारी करणे खूप महाग झाले आहे. कोचिंग क्लासची भरमसाठ फी आणि पुस्तकांचा भारी खर्च सांभाळणे प्रत्येक विद्यार्थ्याच्या आवाक्यात नसते. पण आता चिंता करण्याची गरज नाही. जर तुम्हाला अभ्यास करायचा असेल, तर देशातील उत्कृष्ट प्राध्यापकांचे लेक्चर्स, टेस्ट सिरीज आणि संदर्भ पुस्तके तुम्हाला एकही रुपया खर्च न करता मिळू शकतात.
शिक्षण देशातील प्रत्येक घरापर्यंत पोहोचवण्यासाठी अनेक शानदार आणि जागतिक दर्जाचे डिजिटल प्लॅटफॉर्म सुरू केले आहेत. विशेष म्हणजे हे माध्यम केवळ शाळकरी मुलांसाठीच नव्हे, तर कॉलेजच्या विद्यार्थ्यांसाठी आणि स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्यांसाठीही आहे. जर तुम्ही यांचा योग्य वापर करायला शिकलात, तर महागड्या कोचिंग आणि गाईड बुक्सवर पैसे खर्च करण्याची गरज भासणार नाही. आज आपण सरकारच्या ५ सर्वात प्रभावी डिजिटल उपक्रमांबद्दल जाणून घेणार आहोत.
जर तुम्ही शाळेत किंवा कॉलेजमध्ये असाल आणि तुमचा विषय खोलात समजून घ्यायचा असेल, तर ‘स्वयं’ हा सर्वोत्तम पर्याय आहे. येथे इयत्ता ९ वीपासून ते पोस्ट ग्रॅज्युएशनपर्यंतचे सर्व कोर्सेस उपलब्ध आहेत. आयआयटी (IIT) आणि आयआयएम (IIM) सारख्या देशातील सर्वोच्च संस्थांचे प्राध्यापक येथे व्हिडिओ लेक्चर्सद्वारे शिकवतात. सर्वात चांगली गोष्ट म्हणजे येथे अभ्यास करणे पूर्णपणे फ्री आहे. जर तुम्हाला डिग्री किंवा प्रमाणपत्र हवे असेल, तरच फक्त परीक्षा फी भरावी लागते.
शाळेचा अभ्यास सोपा आणि मजेशीर करण्यासाठी ‘दीक्षा’ ॲप एक उत्तम माध्यम आहे. यामध्ये पहिली ते १२ वी पर्यंतचा संपूर्ण एनसीईआरटी (NCERT) अभ्यासक्रम वेगवेगळ्या भाषांमध्ये उपलब्ध आहे. टेक्स्टबुकमध्ये दिलेला क्यूआर कोड स्कॅन करताच त्याशी संबंधित व्हिडिओ आणि ॲनिमेटेड लेक्चर्स समोर येतात. बोर्ड परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी हा रिव्हिजन करण्याचा अत्यंत सोपा टूल आहे.
अभ्यासासाठी दुर्मिळ पुस्तके, रिसर्च पेपर किंवा जुने स्टडी मटेरियल मिळत नसेल, तर थेट नॅशनल डिजिटल लायब्ररीचा वापर करा. आयआयटी खरगपूरद्वारे चालवल्या जाणाऱ्या या प्लॅटफॉर्मवर कोटींहून अधिक पुस्तके, ऑडिओ बुक्स आणि प्रश्नपत्रिका डिजिटल स्वरूपात उपलब्ध आहेत. तुम्हाला फक्त एक फ्री अकाऊंट तयार करावे लागेल आणि नंतर घरबसल्या देश-विदेशातील पुस्तकांचा लाभ घेता येईल.
ग्रॅज्युएशन आणि पोस्ट-ग्रॅज्युएशन करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी ‘ई-पीजी पाठशाला’ एका वरदानापेक्षा कमी नाही. हे विद्यापीठ अनुदान आयोगाने (UGC) तयार केले आहे. या पोर्टलवर ७० हून अधिक विषयांचे ई-कंटेंट, ई-बुक्स आणि स्टडी मटेरियल उपलब्ध आहे. नेट, सेट किंवा इतर उच्चस्तरीय स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना येथील कंटेंट खूप उपयुक्त ठरतो.
Eton College UK: कुठली आहे प्रिन्स जॉर्जची ही खास शाळा? जिथे ब्रिटनचे २० पंतप्रधान शिकलेत
शिक्षण मंत्रालय आणि आयआयटी कानपूरचा हा एक नवीन आणि उत्कृष्ट उपक्रम आहे. जेईई (JEE) आणि नीट (NEET) सारख्या कठीण प्रवेश परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी ‘साथी’ प्लॅटफॉर्म लाँच करण्यात आला आहे. येथे एआय आधारित पर्सनल लर्निंग टूल्स आणि आयआयटीच्या विद्यार्थ्यांनी तयार केलेले व्हिडिओ लेक्चर्स मिळतात, जे कोचिंगचा खर्च करू न शकणाऱ्या मुलांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहेत.
