शनिवार, 26 सप्टेंबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
NCC Benefits for Students: शाळा-कॉलेजच्या दिवसांत खाकी किंवा ऑलिव्ह ग्रीन रंगाचा गणवेश घालून शिस्तीत मार्च करणे हे मुलांमध्ये एक वेगळा उत्साह आणि अभिमानाची भावना निर्माण करते. राष्ट्रीय कॅडेट कोर (NCC) मधील हे आकर्षण तरुणांमध्ये देशभक्ती, एकता आणि नेतृत्वाची भावना मोठ्या प्रमाणावर रुजवण्याचे काम करते. अभ्यासासोबतच एनसीसीशी जोडले जाणे हा एक रोमांचक प्रवास आहे, ज्याच्या माध्यमातून पुस्तकी ज्ञानाशिवाय जीवनातील खरे धडे शिकायला मिळतात.
अनेकदा विद्यार्थ्यांच्या मनात हा प्रश्न येतो की, एनसीसी ही केवळ शाळा-कॉलेजची एक ॲक्टिव्हिटी आहे की भविष्यात करिअर घडवण्यासाठी याचा खरोखरच काही फायदा होतो? चला तर मग जाणून घेऊया की एनसीसीचे करअरचे महत्त्व नेमके काय आहे?
एनसीसी हा शाळांमध्ये शिकवला जाणारा कोणताही नियमित अभ्यासक्रम नाही, तर तरुणांसाठीचा एक स्वेच्छिक लष्करी प्रशिक्षण कार्यक्रम आहे, ज्याचे संचालन संरक्षण मंत्रालयाकडून केले जाते.
एनसीसीमध्ये सहभागी होणाऱ्या विद्यार्थ्यांना वर्गातील अभ्यासासोबतच आठवड्यातून काही तास परेड, ड्रिल, शस्त्र चालवणे, नकाशा वाचन, आपत्ती व्यवस्थापन आणि समाजसेवा यांचे धडे दिले जातात. याशिवाय ॲडव्हेंचर कॅम्प, ट्रेकिंग आणि फायरिंग कॅम्पचा भाग बनण्याची एक सुवर्णसंधी देखील विद्यार्थ्यांना मिळते.
एनसीसीचे प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर कॅडेट्सना त्यांच्या पात्रता आणि कालावधीनुसार प्रामुख्याने ३ प्रकारचे प्रमाणपत्रे मिळतात:
ए-सर्टिफिकेट: हे शाळा स्तरावर जुनियर विंगच्या विद्यार्थ्यांना ८ वी ते १० वी दरम्यान दिले जाते.
बी-सर्टिफिकेट: हे कॉलेज किंवा वरिष्ठ माध्यमिक स्तरावरील सुरुवातीच्या २ वर्षांच्या प्रशिक्षणानंतर प्रदान केले जाते.
सी-सर्टिफिकेट: हे एनसीसीचे सर्वात उच्च आणि महत्त्वाचे प्रमाणपत्र आहे, जे कॉलेजच्या अंतिम वर्षात कठीण परीक्षा आणि कॅम्प पास केल्यानंतर मिळते.
एनसीसी प्रशिक्षण पूर्ण करून प्रमाणपत्र मिळवण्याचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे अनेक प्रतिष्ठित विद्यापीठे आणि महाविद्यालये प्रवेशादरम्यान एनसीसी कोट्याअंतर्गत विशेष प्राधान्य किंवा वेटेज गुण देतात. तसेच, अभ्यासात उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या आणि प्रजासत्ताक दिन शिबिरात सहभागी होणाऱ्या होतकरू कॅडेट्सना सरकारतर्फे आकर्षक स्कॉलरशिप देखील दिली जाते.
एका IAS Officer ला किती प्रमोशननंतर Election Commissioner पदाची जबाबदारी मिळते? जाणून घ्या
एनसीसी प्रमाणपत्रांना भारत सरकारचे संरक्षण मंत्रालय आणि विविध विभागांची अधिकृत मान्यता आहे. तुमच्याकडे एनसीसीचे ‘बी’ किंवा ‘सी’ प्रमाणपत्र असल्यास भारतीय सैन्य, नौदल, वायुदल आणि निमलष्करी दलांच्या (CRPF, BSF) भरतीमध्ये लेखी परीक्षेदरम्यान बोनस गुण किंवा थेट सवलत मिळते. तसेच पोलिस विभाग आणि सरकारी सुरक्षा एजन्सीमध्येही एनसीसी कॅडेट्सना पहिली पसंती दिली जाते.
