शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
diabetes
आंतरराष्ट्रीय मधुमेह महासंघाच्या (IDF) मते, जगभरात अंदाजे ५८९ दशलक्ष लोक मधुमेहाने ग्रस्त आहेत. रक्तातील साखरेचे प्रमाण दीर्घकाळ वाढलेले राहिल्यास हृदय, किडनी, डोळे आणि मज्जातंतूंना नुकसान पोहोचू शकते. लोकांना अनेकदा असे वाटते की केवळ जास्त साखर खाल्ल्यानेच रक्तातील साखरेची पातळी वाढते, परंतु काही दैनंदिन सवयींचाही त्यावर परिणाम होऊ शकतो. रक्तातील साखर वाढण्यामागे कोणत्या गोष्टी कारणीभूत आहेत, जाणून घेऊयात.
आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, अन्नातील कार्बोहायड्रेट्सचे पचनक्रियेदरम्यान ग्लुकोजमध्ये रूपांतरित होतात, जे रक्ताद्वारे शरीराच्या विविध भागांत पोहोचते. स्वादुपिंडातून रिलीज होणारा इन्सुलिन हे हार्मोन, ग्लुकोजला पेशींमध्ये पोहोचवण्यास मदत करते, जिथे त्याचा उपयोग ऊर्जा निर्माण करण्यासाठी होतो. पण जेव्हा शरीर पुरेसे इन्सुलिन तयार करत नाही किंवा पेशी त्याचा योग्य वापर करू शकत नाहीत, तेव्हा रक्तात ग्लुकोज जमा होते. यामुळे रक्तातील साखरेचे प्रमाण वाढू शकते.
कामाचा ताण आणि कौटुंबिक समस्यांचाही रक्तातील साखरेवर परिणाम होऊ शकतो. तणावाच्या काळात, शरीर कॉर्टिसोल आणि ॲड्रेनालाईनसारखे हार्मोन्स रिलीज करते. यामुळे लिव्हरमध्ये ग्लुकोजचे उत्पादन वाढू शकते, ज्यामुळे रक्तातील साखरेची पातळी वाढते. दीर्घकाळच्या तणावामुळे इन्सुलिन रेझिझटेन्सचा धोकाही वाढू शकतो. त्यामुळे आपल्या दिनचर्येत योग, ध्यान आणि नियमित व्यायामाचा समावेश करा.
दिवसातून सात तासांपेक्षा कमी झोपल्याने तुमच्या रक्तातील साखरेवर परिणाम होऊ शकतो. झोपेच्या कमतरतेमुळे इन्सुलिनच्या कार्यावर परिणाम होतो आणि इन्सुलिन रेझिझटेन्सचा धोका वाढू शकतो. चांगली झोप शरीराचे जैविक घड्याळ, म्हणजेच सर्केडियन रिदम, संतुलित ठेवण्यास मदत करते. झोपेच्या कमतरतेमुळे इन्सुलिन आणि कॉर्टिसोलसारख्या हार्मोन्सचे संतुलन बिघडू शकते. यामुळे गोड आणि उच्च-कॅलरीयुक्त पदार्थ खाण्याची इच्छा देखील वाढते, ज्यामुळे टाईप २ मधुमेहाचा धोका वाढू शकतो.
वजन कमी करण्यासाठी उपवास करणे जसे की इंटरमिटेंट फास्टिंग अधिक लोकप्रिय झाले आहे. परंतु ते प्रत्येकासाठी फायदेशीर नाही. दीर्घकाळ उपवास केल्याने कॉर्टिसोलसारखे स्ट्रेस हार्मोन्स सक्रिय होऊ शकतात. हे हार्मोन्स यकृताला अधिक ग्लुकोज तयार करण्यास प्रवृत्त करतात, ज्यामुळे काही लोकांमध्ये रक्तातील साखरेची पातळी वाढू शकते.
रात्री उशिरा जेवणे आणि जेवणानंतर लगेच झोपणे याचाही रक्तातील साखरेवर परिणाम होऊ शकतो. दिवसाच्या तुलनेत रात्री शरीराची इन्सुलिन सेंसिटिव्हिटी कमी असू शकते. त्यामुळे, रात्री उशिरा जड जेवण केल्याने रक्तातील साखर वाढण्याचा धोका वाढू शकतो.
टीप – हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी लिहिण्यात आला असून कोणत्याही प्रकारच्या उपचाराचा दावा यामध्ये करण्यात आलेला नाही. कोणताही उपाय करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
Ans: तणाव, अपुरी झोप आणि चुकीच्या आहारामुळे शुगर वाढू शकते.
Ans: तणावामुळे कॉर्टिसोल हार्मोन वाढून ब्लड शुगरवर परिणाम होतो.
Ans: रात्री उशिरा जड जेवण केल्याने शुगर वाढू शकते.
