शनिवार, 24 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य - Social Media
वाढत्या रक्तदाबाच्या समस्येमुळे अनेकजण त्रस्त झाले आहेत. आजच्या धकाधकीच्या जीवनशैलीत ताणतणाव, अपुरी झोप, चुकीचा आहार, व्यायामाचा अभाव आणि जास्त मीठाचे सेवन यामुळे उच्च रक्तदाब (High Blood Pressure) ही समस्या सर्वसामान्य बनली आहे. सुरुवातीला फारशी लक्षणे दिसत नसली तरी कालांतराने हा आजार हृदयविकार, पक्षाघात, किडनीचे आजार आणि डोळ्यांच्या समस्या निर्माण करू शकतो. मात्र योग्य आहार आणि जीवनशैलीतील बदल केल्यास रक्तदाब नियंत्रणात ठेवणे शक्य आहे.
उच्च रक्तदाब नियंत्रणासाठी सर्वात महत्त्वाची भूमिका आहाराची असते. सर्वप्रथम मीठाचे सेवन कमी करणे आवश्यक आहे. जास्त मीठ शरीरात पाणी धरून ठेवते, त्यामुळे रक्तदाब वाढतो. दररोजच्या आहारात शक्यतो कमी मीठ वापरा आणि पॅकेज्ड, प्रोसेस्ड पदार्थ, लोणची, पापड, चिप्स, सॉस यांचे सेवन टाळा. घरगुती ताजे अन्न खाण्यावर भर द्या. फळे आणि भाज्या या उच्च रक्तदाबासाठी अत्यंत उपयुक्त मानल्या जातात. केळी, संत्री, डाळिंब, सफरचंद, पपई यांसारखी फळे पोटॅशियमने भरपूर असतात, जे रक्तदाब संतुलित ठेवण्यास मदत करते. तसेच पालक, मेथी, भाजीपाला, भोपळा, दोडका, कारले यांसारख्या हिरव्या भाज्या नियमित आहारात समाविष्ट करा. या भाज्यांमध्ये फायबर, जीवनसत्त्वे आणि खनिजे मुबलक प्रमाणात असतात.
पूर्ण धान्ये (Whole Grains) देखील रक्तदाब नियंत्रणासाठी फायदेशीर ठरतात. पांढऱ्या तांदळाऐवजी ब्राऊन राईस, ज्वारी, बाजरी, नाचणी, ओट्स यांचा आहारात समावेश करा. हे पदार्थ पचनास हलके असून हृदयासाठी चांगले मानले जातात. तसेच डाळी, हरभरा, चणे, राजमा यांसारखे कडधान्ये प्रथिनांचा चांगला स्रोत असून तेही उपयुक्त ठरतात. दुग्धजन्य पदार्थांमध्ये कमी फॅट असलेले दूध, ताक आणि दही यांचे सेवन करणे लाभदायक आहे. दह्यातील कॅल्शियम आणि प्रोबायोटिक्स रक्तदाब नियंत्रित ठेवण्यास मदत करतात. मात्र फुलक्रीम दूध, तूप, बटर यांचे प्रमाण मर्यादित ठेवा. तसेच तळलेले, तेलकट आणि जंक फूड शक्यतो टाळावे.
सुकामेवा आणि बिया देखील रक्तदाबासाठी फायदेशीर आहेत. बदाम, अक्रोड, अंजीर, मनुका, भोपळ्याच्या बिया, अलसी यामध्ये चांगले फॅट्स आणि मॅग्नेशियम असते, जे हृदयाच्या आरोग्यास मदत करते. मात्र प्रमाणातच सेवन करणे महत्त्वाचे आहे. आहारासोबतच नियमित व्यायाम, दररोज किमान ३० मिनिटे चालणे, योगासन आणि प्राणायाम यांचा अवलंब केल्यास रक्तदाब नियंत्रणात राहतो. ताणतणाव कमी करण्यासाठी ध्यानधारणा, पुरेशी झोप आणि सकारात्मक विचारसरणीही तितकीच आवश्यक आहे. योग्य आहार आणि सुदृढ जीवनशैली अंगीकारल्यास वाढत्या रक्तदाबावर प्रभावीपणे नियंत्रण मिळवता येऊ शकते.
