गुरुवार, 12 नोव्हेंबर 2026
सकाळी उठल्यानंतर पोट व्यवस्थित स्वच्छ होत नाही? आहारात केलेल्या 'या' बदलांमुळे अपचनाच्या समस्या होतील नाहीशा
अपचनाच्या समस्या कमी करण्यासाठी आहारात करा ‘हे’ बदल
अपचनाच्या समस्या वाढण्याची कारणे?
पचनक्रिया सुधारण्यासाठी काय खावे?
Gut Health: सकाळी उठल्यानंतर पोट व्यवस्थित स्वच्छ होणे फार आवश्यक आहे. अन्यथा संपूर्ण दिवस कंटाळवाणा जातो. आतड्यांमध्ये साचून राहिलेल्या घाणीमुळे अपचनाच्या समस्या वाढतात आणि आरोग्य बिघडते. रोजच्या आहारात तिखट, कमी फायबर असलेल्या पदार्थांच्या सेवनामुळे खाल्लेले अन्नपदार्थ व्यवस्थित पचन होत नाहीत. कमी वेळा शौच होणे, शौच खूप कडक होणे, जोर लावावा लागणे किंवा शौच झाल्यानंतरही पोट पूर्ण साफ न झाल्यासारखे वाटणे इत्यादी बद्धकोष्ठतेचा लक्षणे दिसू लागतात.(फोटो सौजन्य – istock)
बद्धकोष्ठता वाढल्यानंतर वेळीच लक्ष न दिल्यास मूळव्याध होण्याची जास्त शक्यता असते. त्यामुळे जीवनशैलीत सतत होणाऱ्या बदलांचा थेट परिणाम शरीरावर लगेच दिसून येतो. बद्धकोष्ठतेचा त्रास वाढल्यानंतर सुरुवातीच्या दिवसांमध्ये दिसून येणाऱ्या लक्षणांकडे अजिबात लक्ष दिले जात नाही. पण कालांतराने समस्या तीव्र होतात. त्यामुळे बद्धकोष्ठता आणि वारंवार उद्भवणाऱ्या अपचनाच्या त्रासापासून सुटका मिळवण्यासाठी आहारात बदल करणे फार आवश्यक आहे. कायमच तिखट किंवा तेलकट पदार्थ खाण्याऐवजी सात्विक अन्नपदार्थांचे सेवन करावे.
कोणताही पदार्थ खाल्ल्यानंतर जर अपचनाची समस्या उद्भवत असेल तर आहारात बदल करणे फार आवश्यक आहे. फळे, भाज्या, कडधान्ये, संपूर्ण धान्ये आणि सॅलड यांसारख्या पदार्थांमधून शरीराला आवश्यक प्रमाणात फायबर मिळते. फायबर युक्त पदार्थांचे सेवन केल्यामुळे आतड्यांची हालचाल सुरळीत चालू राहते आणि विषारी घटक सहज बाहेर पडून जातात. मैदा, प्रक्रिया केलेले पदार्थ किंवा कमी तंतुमय पदार्थांचे जास्त प्रमाणात सेवन केल्यास मलाचा आकार आणि मऊपणा कमी होऊ होतो, ज्यामुळे शौचाला त्रास होणे, पोटात जळजळ, कडक मल इत्यादी समस्या वाढतात. त्यामुळे भरपूर पाणी प्यावे.
शरीराला आवश्यक प्रमाणात पाणी न मिळाल्यामुळे मोठ्या आतड्यांमधील मलामधून अधिक पाणी शोषून घेतले जाते. यामुळे उलट्या, मळमळ किंवा अपचनाच्या समस्या वाढू लागतात. दिवसभर कमी पाणी पिणे, जास्त घाम येणे किंवा उलटी-जुलाबामुळे शरीरातील पाण्याची पातळी कमी होऊन जाते. त्यामुळे तहान लागण्याची वाट न पाहता भरपूर पाणी पिणे, ताक इत्यादी थंड पदार्थांचे सेवन करावे.दिवसभर बसून राहणे, व्यायाम न करणे, शारीरिक हालचालींचा अभाव इत्यादी अनेक गोष्टींच्या परिणामामुळे पचनक्रिया बिघडते.
पोट स्वच्छ होण्यासाठी आहारात बदल करण्यासोबतच दैनंदिन सवयींमध्ये सुद्धा बदल करणे आवश्यक आहे. झोपेची अनियमित वेळ, ताणतणाव आणि दिनचर्येत झालेले बदल पचनक्रियेवर परिणाम करतात. त्यामुळे कामाच्या वेळांमध्ये बदल, सात्विक आहार, भरपूर पाणी, फळे भाज्यांचा समावेश, शारीरिक हालचाली करणे आवश्यक आहे. रोजच्या ठरलेल्या वेळी शौचाला जाणे आवश्यक आहे. अन्यथा आतड्यांमधील घाण तशीच साचून राहते, ज्याच्या परिणामामुळे उलट्या, मळमळ इत्यादी समस्या वाढतात.
Ans: कमी फायबरयुक्त आहार, पुरेसे पाणी न पिणे, शारीरिक हालचालींचा अभाव, अनियमित दिनचर्या किंवा बद्धकोष्ठता यामुळे पोट पूर्णपणे साफ न झाल्यासारखे वाटू शकते.
Ans: आहारात भाज्या, फळे, संपूर्ण धान्य, कडधान्ये आणि इतर फायबरयुक्त पदार्थांचा समावेश करावा. फायबरचे प्रमाण हळूहळू वाढवणे आणि पुरेसे पाणी पिणे महत्त्वाचे आहे.
Ans: हलका आणि संतुलित आहार घ्यावा. फळे, भाज्या, संपूर्ण धान्य आणि योग्य प्रमाणात प्रथिने यांचा समावेश करणे पचनासाठी उपयुक्त ठरू शकते.
