Jaw Cancer Surgery: “कर्करोगामुळे जबडा काढला… मग तो पुन्हा कसा तयार करतात? जाणून घ्या तज्ज्ञ काय सांगतात..

Jaw Cancer Surgery: जबड्याच्या कर्करोगाची गाठ काढताना काही रुग्णांमध्ये जबड्याच्या हाडाचा बाधित भागही काढावा लागतो. त्यामुळे अन्न चावणे, गिळणे आणि बोलणे यामध्ये अडचणी येऊ शकतात, तसेच चेहऱ्याच्या आकारात बदल होऊ शकतो.

• जबड्याचा भाग का काढतात?
• पुनर्रचना का महत्त्वाची?
• हाड कुठून घेतात?

जबड्यातील कर्करोगाची गाठ काढून रुग्णाचे प्राण वाचवणे महत्त्वाचे असते. मात्र, शस्त्रक्रियेनंतर जबड्याचा काढलेला भाग पुन्हा तयार करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. यामुळे रुग्णाला पुन्हा अन्न चावणे, बोलणे आणि चेहऱ्याचा आकार पूर्ववत करण्यास मदत होते.

तोंडाचा किंवा जबड्याचा कर्करोग वाढलेल्या अवस्थेत असल्यास, गाठीसोबत जबड्याच्या हाडाचाही काही भाग काढावा लागू शकतो. कर्करोग पूर्णपणे काढण्यासाठी हे आवश्यक असते. मात्र, त्यामुळे चेहऱ्याच्या रचनेत मोठा बदल होऊ शकतो. याबाबत डॉ.अमित चक्रवर्ती, डोके व मान कर्करोग शल्यचिकित्सक, एसएसओ कॅन्सर हॉस्पिटल, मुंबई यांनी फार उपयुक्त माहिती सांगितली आहे. Jaw Cancer Surgery:

आधुनिक शस्त्रक्रियेमुळे आता जबड्याचा काढलेला भाग पुन्हा तयार करणे शक्य झाले आहे. यामुळे रुग्णाला दैनंदिन कामे पुन्हा करण्यास मदत होते.

जबड्याची पुनर्रचना का करावी लागते?

कर्करोगाची गाठ जबड्याच्या हाडापर्यंत पोहोचल्यास, कर्करोग पूर्णपणे काढण्यासाठी डॉक्टरांना हाडाचा बाधित भाग काढावा लागू शकतो. यामुळे रुग्णाला अन्न चावणे, गिळणे आणि बोलणे यामध्ये अडचणी येऊ शकतात. तसेच चेहऱ्याच्या आकारातही बदल होऊ शकतो.
जबड्याची पुनर्रचना म्हणजे केवळ चेहऱ्याचा आकार पूर्ववत करणे नव्हे. अन्न खाणे, बोलणे आणि गिळणे यांसारख्या महत्त्वाच्या कामांसाठी जबडा आवश्यक असतो. त्यामुळे जबड्याचा काढलेला भाग पुन्हा तयार करून रुग्णाला शक्य तितकी सामान्य जीवनशैली जगता यावी, हा या शस्त्रक्रियेचा मुख्य उद्देश असतो.

जबड्याचा काढलेला भाग पुन्हा कसा तयार केला जातो?

खालच्या जबड्याचा मोठा भाग काढावा लागल्यास, डॉक्टर फ्री फ्लॅप रिकन्स्ट्रक्शन ही शस्त्रक्रिया पद्धत वापरू शकतात. या प्रक्रियेत रुग्णाच्या शरीराच्या दुसऱ्या भागातून, उदाहरणार्थ पायातून, हाडाचा काही भाग घेतला जातो. त्यासोबत त्या भागातील रक्तवाहिन्याही घेतल्या जातात. गरजेनुसार त्वचा किंवा स्नायूंचाही काही भाग घेतला जाऊ शकतो.

APL Blood Cancer: ताप गेला पण रक्तात गडबड कायम, तपासणी केली तर निघाला दुर्मिळ रक्ताचा कॅन्सर

यानंतर रुग्णाच्या जबड्याच्या आकारानुसार या हाडाला योग्य आकार दिला जातो. सूक्ष्म शस्त्रक्रियेच्या मदतीने या हाडाच्या रक्तवाहिन्या मानेतील रक्तवाहिन्यांशी जोडल्या जातात. त्यामुळे नव्याने बसवलेल्या हाडाला रक्तपुरवठा मिळतो आणि जबड्याचा काढलेला भाग पुन्हा तयार करण्यास मदत होते.

रुग्णाला पुन्हा व्यवस्थित खाणे आणि बोलणे शक्य होते का?

रुग्ण किती लवकर बरा होईल, हे कर्करोग किती वाढला आहे, किती भाग काढावा लागला आहे, रुग्णाची प्रकृती कशी आहे आणि रेडिएशनसारख्या पुढील उपचारांची गरज आहे का, यावर अवलंबून असते. काही रुग्णांना दात पुन्हा बसवण्यासाठी उपचार, फिजिओथेरपी तसेच बोलण्याचा आणि गिळण्याचा सराव करण्यासाठी विशेष उपचारांची गरज भासू शकते.

कर्करोगाची शस्त्रक्रिया करतानाच जबड्याची पुनर्रचना कशी करायची, याचे नियोजन करणे महत्त्वाचे असते. शस्त्रक्रियेनंतर रुग्णाला अन्न खाणे, बोलणे आणि दात बसवून घेणे शक्य व्हावे, याचा विचार डॉक्टरांना आधीपासून करावा लागतो. त्यानुसार किती भाग काढायचा आणि जबडा पुन्हा कसा तयार करायचा, हे ठरवले जाते.

कर्करोग आजाराने ग्रस्त मुलांच्या चेहऱ्यावर फलले हास्य, अभिनेते विवेक ओबेरॉय यांनी ५०व्या वाढदिवसानिमित्त उपचारासाठी घेतला पुढाकार

डोके आणि मानेच्या शस्त्रक्रियेतील आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे जबड्याच्या कर्करोगावर उपचार घेणाऱ्या रुग्णांना मोठा दिलासा मिळत आहे. कर्करोग पूर्णपणे काढून टाकणे हे डॉक्टरांचे पहिले उद्दिष्ट असते. त्याचबरोबर जबड्याची पुनर्रचना केल्यामुळे रुग्णाला पुन्हा खाणे, बोलणे आणि आत्मविश्वासाने दैनंदिन जीवन जगणे शक्य होण्यास मदत मिळते. यामुळे रुग्णाचे जीवनमान सुधारण्यास हातभार लागतो.