बुधवार, 17 जून 2026
रुग्णालयातील एनसीडी सुविधांचे सर्वेक्षण! आरोग्य संस्थांकडून पायाभूत सुविधांची विस्तृत माहिती मागवली
मुंबईः राज्यातील असंसर्गजन्य आजार नियंत्रण कार्यक्रम अंतर्गत सर्व शासकीय आरोग्य संस्थांमधील उपलब्ध पायाभूत सुविधा, मनुष्यबळ आणि वैद्यकीय साधनसामग्रीचा तपशील मागविला आहे. या पार्श्वभूमीवर मुंबई महापालिकेच्या एनसीडी सेलने सर्व वैद्यकीय महाविद्यालये, विशेष रुग्णालये, परिघीय रुग्णालये, प्रसूतिगृहे, दवाखाने, आरोग्य केंद्रे आणि नागरी प्राथमिक आरोग्य केंद्रांना तातडीने माहिती सादर करण्याचे आदेश दिले आहेत. महापालिकेचे उपकार्यकारी आरोग्य अधिकारी डॉ. ओमप्रकाश वल्लेपवार यांच्या आदेशानुसार ही माहिती राज्य एनसीडी सेलला तातडीने देणे आवश्यक असल्याचे सांगण्यात आले आहे.(फोटो सौजन्य – AI)
विशेष म्हणजे, भविष्यातील औषधे, निदान साहित्य, उपकरणे आणि अन्य लॉजिस्टिक पुरवठ्याचे नियोजन या माहितीच्या आधारे करण्यात येणार आहे. त्यामुळे कोणत्या आरोग्य संस्थेकडे कोणत्या सुविधा उपलब्ध आहेत आणि कोणत्या बाबींची कमतरता आहे, याचे वास्तव चित्र राज्य सरकारला मिळणार आहे. आरोग्य क्षेत्रातील सूत्रांच्या मते, एनसीडी कार्यक्रमांतर्गत मधुमेह, उच्च रक्तदाब, कर्करोग, हृदयरोग आदी असंसर्गजन्य आजारांवरील सेवा अधिक प्रभावी करण्यासाठी हे सर्वेक्षण महत्त्वाचे मानले जात आहे. विशेष म्हणजे, यावेळी प्रथमच विविध आरोग्य संस्थांमध्ये असणे आवश्यक असलेल्या किमान सुविधा व संसाधनांबाबतही स्पष्ट निकष देण्यात आल्याची माहिती समोर आली आहे.
असंसर्गजन्य आजार सेवांमधील उपकरण जसे रक्तातील साखर तपासण्यासाठी लागणारा ग्लुकोमीटर, तर रक्तातील ऑक्सिजनची पातळी मोजण्यासाठी लागणारा पल्स ऑक्सिमीटर, फुफ्फुसांची कार्यक्षमता तपासण्यासाठी स्पायरोमीटर, अगदी पॅलिएटिव्ह केअरमध्ये रुग्णांना लागणारा वॉटर बेड सारखी उपकरण असोत किंवा कर्करोग निदानात गर्भाशय मुखाच्या कर्करोग तपासणीसाठी लागणार कोल्पोस्कोप, तर उपचारासाठी लागणारे लीप मशीन अशी उपकरण प्रत्येक आरोग्य संस्थेच्या निकषानुसार हवीत.
जसे ग्लुकोमीटर हे प्रत्येक उपकेंद्रात, प्राथमिक आरोग्य केंद्र आणि क्लिनिकमध्ये देखील २ हवेत तर ऑक्सिमीटर हे प्रत्येक पथकाकडे आणि क्लिनिकमध्ये १ हवे. तर १०० खाटा असलेल्या रुग्णालयात इको कार्डिओग्राफी मशीन किमान १ तरी हवी. आदी निकष आरोग्य संस्थेनुसार तपासले जात आहेत.
आरोग्य सेवांमधील या देखरेखीतून राज्यातील एनसीडी सेवांची सद्यस्थिती, पायाभूत सुविधांतील तफावत आणि आवश्यक सुधारणांचा आराखडा तयार होईल. यात काय हवे असल्यास ते मिळण्यास मदत होईल. उणीवा भरून काढल्यास रुग्णसेवा मजबूत होण्यास मदत होईल, अशी माहिती – डॉ. भारती राजुलकर, वैद्यकीय अधीक्षक,राजावाडी रुग्णालय यांनी दिली आहे.
Ans: NCD म्हणजे Non-Communicable Diseases म्हणजेच संसर्ग न होणारे आजार. यामध्ये मधुमेह, उच्च रक्तदाब, हृदयरोग, कर्करोग यांसारख्या आजारांचा समावेश होतो.
Ans: रुग्णांना मिळणाऱ्या आरोग्य सेवांची गुणवत्ता तपासणे, उपलब्ध सुविधा जाणून घेणे आणि आवश्यक सुधारणा करण्यासाठी असे सर्वेक्षण केले जाते.
Ans: संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, तंबाखू व धूम्रपान टाळणे, वजन नियंत्रणात ठेवणे आणि नियमित आरोग्य तपासणी करणे फायदेशीर ठरते.
