शनिवार, 24 ऑक्टोबर 2026
किडनी सडण्याची वा डॅमेज होण्याची नक्की कारणे काय आहेत (फोटो सौजन्य - iStock)
किडनी रक्त स्वच्छ करण्याचे आणि विषारी पदार्थ शरीरातून काढून टाकण्याचे काम करते. म्हणूनच, जेव्हा जेव्हा किडनीमध्ये समस्या येते तेव्हा पहिली लक्षणे लघवीमध्ये दिसू लागतात. वारंवार लघवी होणे, लघवीचा कमकुवत प्रवाह, लघवीमध्ये फेस तयार होणे ही त्याच्या बिघाडाची मुख्य लक्षणे आहेत. अशी लक्षणे दिसत असल्यास तुम्ही कधीही दुर्लक्ष करू नये.
जयपूर येथील मणिपाल हॉस्पिटलमधील नेफ्रोलॉजीचे सल्लागार डॉ. वैभव गुप्ता म्हणाले की, भारतात मूत्रपिंडाच्या आजाराचे प्रमाण शांतपणे वाढत आहे. नेफ्रोलॉजीमध्ये प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासात, २०११ ते २०१७ पर्यंत दीर्घकालीन मूत्रपिंडाच्या आजाराचा ट्रेंड ११.२% होता, जो २०१८ ते २०२३ पर्यंत १६.३८% पर्यंत वाढला आहे. आश्चर्यकारक गोष्ट म्हणजे ही संख्या १५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाच्या लोकांची आहे. म्हणजे, ज्या आजाराला आपण आतापर्यंत वृद्धापकाळाचे संकट मानत होतो, तो तरुणपणातच येऊ लागला आहे. प्रौढांमध्ये मूत्रपिंड निकामी होत आहे. हे थांबवण्यासाठी, त्याची कारणे काय आहेत आणि ते कशा पद्धतीने रोखता येईल हे समजून घेतले पाहिजे (फोटो सौजन्य – iStock)
क्रोनिक किडनीचा आजार समजणे कठीण
डॉ. वैभव गुप्ता म्हणाले की, दीर्घकालीन मूत्रपिंडाचा आजार टप्प्याटप्प्याने विकसित होतो आणि तो ओळखणे अनेकदा कठीण असते. खालच्या अंगांमध्ये सूज येणे आणि रक्तदाब वाढणे यासारखी लक्षणे खूप सामान्य आहेत. मूत्रपिंडातील जन्मजात विकारांमुळेदेखील हे होऊ शकते. याशिवाय, या 8 गोष्टी देखील धोका वाढवतात, ज्या आपण या लेखातून जाणून घेऊया.
डायबिटीस आणि उच्च रक्तदाब
डायबिटीस – उच्च रक्तदाबासारख्या आजाराचा किडनीवर परिणाम होतो
किडनी निकामी होण्याची ही दोन मुख्य कारणे आहेत, जी एकूण रुग्णांपैकी सुमारे ३५-४०% समाविष्ट आहेत. भारतात मधुमेह आणि उच्च रक्तदाबाचे रुग्ण वाढत्या संख्येने झुंज देत आहेत आणि त्याचे नुकसान बहुतेकदा किडनीवर होते. रक्तातील ग्लुकोज आणि रक्तदाब वाढल्याने मूत्रपिंडातील लहान फिल्टर हळूहळू खराब होतात आणि याचा संपूर्ण परिणाम किडनी सडण्यावर होतो.
किडनी खराब होण्याच्या ‘या’ सुरुवातीच्या लक्षणांकडे चुकूनही करू नका दुर्लक्ष; ताबडतोब गाठा हॉस्पिटल
हायड्रेशनची कमतरता आणि जास्त मीठ
जास्त मीठ खाणे आणि हायड्रेशनच्या कमतरतेमुळे होऊ शकतो त्रास
बरेच लोक नकळत प्रक्रिया केलेले पदार्थ खाऊन जास्त मीठ वापरत असतात. हे बाजारात मिळणारे लोणचे, पॅकेज्ड स्नॅक्स आणि रेस्टॉरंटमधील पदार्थांमुळे होते. जास्त मीठ रक्तदाब वाढवते आणि द्रव आणि खनिज संतुलन बिघडवते. कमी पाणी प्यायल्याने दीर्घकालीन डिहायड्रेशन होते जे कालांतराने दीर्घकालीन किडनीच्या आजारात बदलू शकते.
लठ्ठपणा आणि बदललेली लाइफस्टाइल
बदललेल्या लाइफस्टाईलमुळे होणारे परिणाम
आजकाल लोकांना पूर्वीपेक्षा जास्त तास बसून काम करावे लागते, ज्यामुळे शारीरिक हालचाली कमी झाल्या आहेत. यामुळे लठ्ठपणा आणखी वाढला आहे. लठ्ठपणामुळे होणाऱ्या आजारांची यादी मोठी आहे, परंतु किडनीच्या आजाराशी संबंधित दोन प्रमुख कारणे म्हणजे टाइप २ मधुमेह आणि उच्च रक्तदाब.
वातावरण आणि वॉटर टॉक्सिन
शिसे, कॅडमियम आणि आर्सेनिकसारख्या जड धातूंच्या सतत संपर्कामुळे मूत्रपिंडाच्या आजाराचे प्रमाण वाढत आहे. पर्यावरणीय विषारी पदार्थांच्या संपर्कात आल्याने आरोग्यावर विनाशकारी परिणाम होतो, ज्यामुळे मूत्रपिंडांना गंभीर नुकसान होते.
किडनी आतून सडल्यानंतर शरीरात दिसू लागतात ‘ही’ भयानक लक्षणे, वेळीच सावध होऊन घ्या डॉक्टरांचा सल्ला
काय करू शकतो?
काळजी कशी घ्यावी
दीर्घकालीन किडनीचा आजार शोधण्यासाठी रक्त आणि लघवीच्या चाचण्या केल्या जातात. समस्या अशी आहे की हा आजार अनेकदा उशिरा आढळतो, जेव्हा मूत्रपिंड खराब होण्याच्या मार्गावर असते. अशा परिस्थितीत, रुग्णाला नुकसान टाळण्यासाठी दोन पर्याय उरतात, डायलिसिस किंवा मूत्रपिंड प्रत्यारोपण. याशिवाय, रक्तदाब आणि साखरेची पातळी नियंत्रित ठेवा आणि त्यांची नियमितपणे तपासणी करा. आहारात मीठ आणि प्रक्रिया केलेले अन्न कमी करा. व्यायाम आणि हायड्रेशनसह वजन नियंत्रित करा.
टीप – हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी लिहिण्यात आला असून कोणत्याही प्रकारच्या उपचाराचा दावा यामध्ये करण्यात आलेला नाही. कोणताही उपाय करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या आणि त्यांच्या सल्ल्यानुसारच योग्य बदलानुसार वापर करावा.
