मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
World Physiotherapy Day:वर्क फ्रॉम होम करून हैराण झाला आहात? सतत बसून काम केल्यामुळे वाढतोय पाठदुखीचा धोका
एका जागेवर बसून काम केल्यामुळे उद्भवणाऱ्या समस्या?
जागतिक फिजिओथेरपी दिन का साजरा केला जातो?
Work From Home करून उद्भवणारे आजार?
World Physiotherapy Day: ‘वर्क फ्रॉम होम’ म्हणजेच घरून काम करण्याची पद्धत आता अनेकांच्या दैनंदिन कामाचा भाग झाली आहे. त्यामुळे लॅपटॉप हा कामाच्या दिवसातील एक महत्त्वाचा भाग बनला आहे. मात्र, अनेक लोकांना एकाच जागी आणि एकाच स्थितीत सलग अनेक तास बसून काम करावे लागते. सोफा किंवा बेडवर बसून काम करणे, एका ऑनलाइन मीटिंगनंतर लगेच दुसऱ्या मीटिंगला बसणे आणि या दरम्यान उठून चालण्यासाठी वेळ न घेणे यामुळे अनेक शारीरिक समस्या निर्माण होत आहेत.(फोटो सौजन्य – istock)
सतत बसून काम केल्यामुळे पाठीत कडकपणा येणे, मान दुखणे, खांद्यात वेदना होणे आणि शरीराची हालचाल कमी होणे अशा समस्या वाढताना दिसत आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, पाठदुखीची समस्या कमी करण्यासाठी फिजिओथेरपीसोबतच सक्रिय आणि नियमित जीवनशैली ठेवणे महत्त्वाचे आहे. सध्या मोठ्या संख्येने लोक घरून काम करत आहेत आणि त्यापैकी अनेकांना पाठ आणि मानदुखीचा त्रास होत आहे. आपला मणका सतत हालचाल करण्यासाठी तयार झालेला आहे.
अनेक तास एकाच स्थितीत बसून राहण्यासाठी तो तयार झालेला नाही. बराच वेळ बसून राहिल्यामुळे पाठ आणि मानेच्या स्नायूंवर सतत ताण येतो. यासोबतच चुकीच्या पद्धतीने बसणे, लॅपटॉप योग्य उंचीवर न ठेवणे, पाठीला योग्य आधार नसणे आणि कामाच्या दरम्यान उठून हालचाल करण्यासाठी ब्रेक न घेणे यामुळे पाठ आणि मानेवरील ताण आणखी वाढू शकतो.
अपोलो स्पेक्ट्रा रूग्णालयातील फिजिओथेरपिस्ट डॉ अर्जुन म्हाडगुत म्हणाले, “पूर्वी कामाच्या पद्धतीमध्ये शरीराची हालचाल जास्त होत असे. मीटिंगसाठी चालत जाणे, कामाची जागा बदलणे किंवा ऑफिसला जाण्या-येण्यासाठी प्रवास करणे यामुळे शरीराची हालचाल होत असे. मात्र, आज अनेक व्यावसायिक आपला दिवसातील बहुतांश वेळ संगणक किंवा लॅपटॉपच्या स्क्रीनसमोर घालवतात. सतत खाली पाहून लॅपटॉपवर काम केल्यामुळे मानेवर ताण येऊ शकतो.
तसेच बराच वेळ पुढे वाकून बसल्यामुळे पाठीवर अधिक ताण येतो. सोफा किंवा बेडवर बसून काम केल्यामुळे ही समस्या आणखी वाढू शकते, कारण अशा ठिकाणी बसल्यावर पाठीला योग्य आधार मिळत नाही. अशा प्रकारे दीर्घकाळ काम केल्यामुळे हळूहळू स्नायूंमध्ये कडकपणा येऊ शकतो. पोट आणि कमरेच्या आसपासच्या महत्त्वाच्या स्नायूंची ताकद कमी होऊ शकते. तसेच वारंवार पाठदुखी आणि मानदुखी होऊ शकते.
“‘वर्क फ्रॉम होम’मुळे होणाऱ्या पाठदुखीच्या तक्रारींमध्ये ७० टक्क्यांची वाढ झाली आहे. दर महिन्याला ३५ ते ५५ वयोगटातील १० पैकी ७ काम करणारे लोक तीव्र पाठदुखीच्या तक्रारीसह आमच्याकडे येतात. या वेदनांमुळे त्यांच्या दैनंदिन कामावर आणि जीवनावर परिणाम होतो. त्यामुळे अशा रुग्णांना फिजिओथेरपीचा सल्ला दिला जातो. पाठदुखीवर योग्य वेळी उपचार केले नाहीत किंवा समस्या योग्य पद्धतीने नियंत्रणात ठेवली नाही तर ती कालांतराने वाढू शकते. काही वेळा पाठदुखी पायांपर्यंत पोहोचू शकते. त्यासोबत पाय किंवा शरीराचा काही भाग सुन्न होणे, अशक्तपणा जाणवणे आणि चालताना किंवा इतर हालचाली करताना अडचण येऊ शकते.”
डॉ. म्हाडगुत पुढे म्हणाले, “मणका निरोगी ठेवण्यासाठी शरीराची नियमित हालचाल होणे गरजेचे आहे. केवळ आठ ते दहा तास योग्य पद्धतीने बसून काम करणे आणि या काळात एकदाही न उठणे पुरेसे नाही. कामाच्या दरम्यान थोड्या वेळासाठी उठणे, नियमित व्यायाम करणे आणि काम करण्यासाठी योग्य जागा तयार करणे हे मणक्याचे आरोग्य चांगले ठेवण्यासाठी खूप महत्त्वाचे आहे. कामामुळे होणाऱ्या पाठ आणि मानदुखीच्या अनेक प्रकारांमध्ये फिजिओथेरपीचा मोठा फायदा होऊ शकतो. फिजिओथेरपीमध्ये शरीराची हालचाल सुधारण्यासाठी वेगवेगळे व्यायाम केले जातात.
पोट, कंबर आणि पाठीच्या स्नायूंची ताकद वाढवली जाते. चुकीच्या पद्धतीने होणाऱ्या हालचाली सुधारल्या जातात. तसेच दैनंदिन काम करताना कोणती काळजी घ्यावी आणि कोणत्या सवयी बदलणे आवश्यक आहे, याबाबत रुग्णांना मार्गदर्शन केले जाते. प्रत्येक व्यक्तीच्या गरजेनुसार तयार केलेला फिजिओथेरपीचा कार्यक्रम रुग्णाला पुन्हा ताकद मिळवून देण्यास मदत करू शकतो. त्यामुळे दैनंदिन कामे सहज करता येतात आणि पाठदुखीची समस्या पुन्हा होण्याची शक्यता कमी करता येते.
“नियमित शारीरिक हालचालींमुळे स्नायू मजबूत होतात, शरीराची लवचिकता वाढते आणि शरीराची सहनशक्ती सुधारते. तसेच शरीराची एकूण हालचाल चांगली राहण्यास मदत होते. व्यक्तीची शारीरिक क्षमता आणि आरोग्य लक्षात घेऊन चालणे, पोट आणि कमरेचे स्नायू मजबूत करणारे व्यायाम, स्ट्रेचिंग आणि वजन किंवा रेसिस्टन्स वापरून केले जाणारे व्यायाम नियमित दिनक्रमात समाविष्ट करता येतात. कामाचा दिवस कितीही व्यस्त असला तरी नियमितपणे उठणे, घरात थोडे चालणे आणि साधे स्ट्रेचिंगचे व्यायाम करणे महत्त्वाचे आहे. यामुळे सलग अनेक तास बसून राहण्याचा वेळ कमी करता येतो.
एकाच जागी सतत बसून राहण्याऐवजी कमी वेळ बसणे, वारंवार उठून हालचाल करणे आणि कामाची जागा शरीरासाठी योग्य ठेवणे गरजेचे आहे. फोनवर बोलताना किंवा ऑनलाइन कॉलमध्ये असताना काही वेळ उभे राहणे, थोड्या वेळाने चालण्यासाठी ब्रेक घेणे आणि नियमित व्यायाम करणे यांसारखे छोटे बदल मणका मजबूत आणि निरोगी ठेवण्यासाठी खूप उपयोगी ठरू शकतात.”
