
english keywords Buldhana Rabi Sowing
मात्र, अपुरा पाऊस, धरणांमधील मर्यादित जलसाठा आणि जमिनीतील कमी झालेला ओलावा यामुळे १८ नोव्हेंबरपर्यंत केवळ ९० हजार ६९० हेक्टर क्षेत्रावर रब्बीची पेरणी झाली आहे. म्हणजेच नियोजित क्षेत्राच्या अवघ्या २३ टक्के क्षेत्रावरच पेरणी पूर्ण झाली असून, तब्बल २ लाख ९७ हजार हेक्टरपेक्षा अधिक क्षेत्र अद्याप पेरणीच्या प्रतीक्षेत आहे.
बुलढाणा जिल्ह्याचे वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान साधारणतः ७१० ते ८१०मिलिमीटरच्या दरम्यान असते. मात्र, यंदा सुमारे ५१० मिलिमीटर पावसाची नोंद झाली. त्यामुळे खरीप हंगामापासूनच पिकांना पाण्याचा ताण सहन करावा लागला. अनेक भागांत पावसाचे वितरण असमान राहिल्याने पिकांची वाढ खुंटली, तर काही ठिकाणी उत्पादनात मोठी घट झाली. खरीप हंगामातील नुकसानीतून सावरण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या शेतकऱ्यांना रब्बीच्या पेरणीसाठीही पुरेसा ओलावा मिळत नसल्याने अडचणींचा सामना करावा लागत आहे.
रब्बी हंगामात गहू, हरभरा, ज्वारी, मका, कांदा तसेच विविध भाजीपाला पिकांची लागवड केली जाते. मात्र, पाण्याची उपलब्धता कमी असल्याने शेतकऱ्यांना पेरणीचे नियोजन बदलावे लागत आहे. सिंचनासाठी पाण्याची खात्री नसल्याने अनेकांनी पेरणी टाळली, तर काही शेतकऱ्यांनी कमी कालावधीत येणाऱ्या आणि कमी पाण्यावर येणाऱ्या पिकांना प्राधान्य दिले आहे. याचा परिणाम गहू, हरभरा आणि ज्वारीच्या एकूण उत्पादनावर होण्याची शक्यता आहे. कांदा आणि भाजीपाला लागवडीचे क्षेत्रही घटण्याची चिन्हे आहेत.
एकूणच, खरीप हंगामाने निराशा केल्यानंतर रब्बी हंगामाकडून शेतकऱ्यांना मोठ्या अपेक्षा होत्या. मात्र, पावसाची कमतरता आणि अपुऱ्या जलसाठ्यामुळे रब्बीचे पेरणी क्षेत्रच आक्रसले आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांच्या आर्थिक संकटात आणखी भर पडण्याची शक्यता आहे. आता उर्वरित हंगामात पाण्याची उपलब्धता किती राहते आणि पेरणी क्षेत्रात कितपत वाढ होते, याकडे शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले आहे.
उत्पादन घटल्यास बाजारपेठेत महागाईचे सावट जिल्ह्यात रब्बी पिकांचे क्षेत्र आणि उत्पादन घटल्यास त्याचे परिणाम केवळ शेतकऱ्यांपुरते मर्यादित राहणार नाहीत. गहू, हरभरा, ज्वारी, कांदा आणि भाजीपाल्याच्या उत्पादनात घट झाल्यास आगामी काळात बाजारपेठेतील आवक कमी होऊ शकते.
खरीप हंगामातील आर्थिक नुकसान, रब्बीच्या पेरणीसाठी लागणारा वाढीव खर्च, बियाणे आणि खतांचे दर तसेच सिंचनासाठी पाण्याची अनुपलब्धता यामुळे शेतकरी आर्थिक कोडीत सापडला आहे. विहिरी आणि बोअरवेलमधील पाणीपातळी खालावत असल्याने उपलब्ध पाण्याचे नियोजन करणेही कठीण बनले आहे. अशा परिस्थितीत पेरणी झालेल्या पिकांना वेळेवर पाणी मिळाले नाही, तर उभ्या पिकांच्या उत्पादनावरही परिणाम होण्याची भीती आहे.
बुलढाण्याचे जिल्हा कृषी अधीक्षक, संतोष डाबरे म्हणाले की, यंदा सरासरीपेक्षा कमी ७८ यदा सरासरीपेक्षा कमी जमिनीतील ओलाव्याची कमतरता यासोबतच कमी पाणीसाठा आणि सिंचनाच्या अपुऱ्या सुविधा, तलाव, सिंचन विहिरी, बोरवेलची खालावलेली भूजल पातळी यामुळे यंदा रब्बीचे पेरणी क्षेत्र घटले.
Ans: कृषी विभागाने ३ लाख ८८ हजार २४४ हेक्टर क्षेत्रावर पेरणीचे नियोजन केले आहे.
Ans: जिल्ह्यात ९० हजार ६९० हेक्टर क्षेत्रावर पेरणी पूर्ण झाली आहे.
Ans: नियोजित क्षेत्रापैकी केवळ २३ टक्के क्षेत्रावर पेरणी झाली आहे.