रविवार, 25 ऑक्टोबर 2026
धरण उशाला, तरी वाईचा शेतकरी तहानलेला; दिवाळीच्या तोंडावर शेतकऱ्यांच्या डोळ्यांत अश्रू (फोटो सौजन्य-ChatGPT)
आता दिवाळीचा सण उंबरठ्यावर असतानाही अनेक शेतकऱ्यांच्या घरात सणाचा आनंद नव्हे, तर चिंतेचे सावट आहे एकीकडे धरणात पाणी दिसते आणि दुसरीकडे शेतकऱ्यांच्या डोळ्यांसमोर पिके करपताना दिसत आहेत. त्यामुळे ‘धरण उशाला आणि कोरड घशाला’ अशी विदारक परिस्थिती वाई तालुक्याच्या पश्चिम व पूर्व भागात निर्माण झाली आहे. पूर्व भागातील ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांची परिस्थितीही गंभीर झाली आहे. ऊस व रब्बी पिकासाठी आवश्यक असलेल्या पाण्याची उपलब्धता आणि कालव्याद्वारे होणारे पाणीवाटप याकडे शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले आहे.
पिके जगविण्यासाठी पाण्याची नितांत गरज असताना उपलब्ध जलसाठ्याचा शेतीसाठी अपेक्षित उपयोग होत नसल्याची भावना शेतकऱ्यांमध्ये तीव्र आहे. दुष्काळ जाहीर झाला, आता मदत कधी राज्य शासनाने १४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी खरीप हंगामातील पर्जन्यमानातील तूट आणि दुष्काळाच्या विविध निकषांचा आढावा घेत Trigger-1 आणि Trigger-2 लागू झालेल्या तालुक्यांना दुष्काळग्रस्त घोषित केले आहे. दुष्काळ व्यवस्थापन संहिता २०१६ नुसार पर्जन्यमानातील तूट, कोरडा कालावधी तसेच शेतीवरील प्रत्यक्ष परिणाम यांचा विचार दुष्काळाच्या मूल्यांकनात केला जातो.
Trigger-2 मध्ये पावसाच्या कमतरतेचा प्रत्यक्ष शेतीवर झालेला परिणाम महत्त्वाचा ठरतो दुष्काळग्रस्त तालुक्यांसाठी शासनाने जमीन महसुलात सवलत, पीक कर्जाचे पुनर्गठन, शेती कर्जाच्या वसुलीस स्थगिती, कृषी पंपांच्या वीजबिलासंदर्भातील सवलती तसेच विद्यार्थ्यांच्या परीक्षा शुल्कात सवलत अशा विविध उपाययोजना जाहीर केल्या आहेत. मात्र, पीक नुकसानीची प्रत्यक्ष आर्थिक मदत स्वतंत्र शासन निर्णयाने निश्चित होणार असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
पंचनामे झाले; आता कागदपत्रांच्या जंजाळातून शेतकऱ्यांची सुटका करा
शासनाच्या निर्देशानुसार महसूल विभागाच्या पथकांकडून नुकसानग्रस्त शेतांची पाहणी आणि पंचनामे सुरू आहेत. वाई तालुक्यातही प्रशासनाने शेताच्या बांधावर जाऊन पाहणी केली असून, एकही नुकसानग्रस्त खातेदार पंचनाम्यापासून वंचित राहू नये, असे निर्देश उपविभागीय कार्यालयाकडून डॉ योगेश खरमाटे यांच्याकडून देण्यात आले आहेत. मात्र, पंचनामे करण्यापासून पुढे प्रत्यक्ष मदत शेतकऱ्याच्या खात्यावर जमा होईपर्यंतची प्रक्रिया अत्यंत सोपी आणि वेगवान करण्याची गरज आहे.
1. वाई तालुक्यात शेतकरी संकटात का सापडला आहे?
पावसाने पाठ फिरवल्याने खरीप हंगामातील पिकांचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले असून, शेतकऱ्यांना आर्थिक फटका बसला आहे.
2. वाई तालुक्यात कोणत्या पिकांचे नुकसान झाले आहे?
भात, घेवडा, सोयाबीन, हायब्रीड सूर्यफूल आणि तीळ यांसह अनेक खरीप पिकांचे नुकसान झाले आहे.
3. भातशेतीचे नुकसान कुठे झाले आहे?
वाई तालुक्याच्या पूर्व भागातील अनेक गावांमध्ये भातशेतीचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले आहे.
