शनिवार, 7 नोव्हेंबर 2026
Yogesh Kumbhejkar on Water Conservation
मृद व जलसंधारण विभागातर्फे प्रस्तावित कामांचे नियोजन व आवश्यक निधीची माहिती. वाघमारे यांनी सादर केली. जिल्ह्यात जून ते सप्टेंबरदरम्यान ४८५.७८ मि. मी. पाऊस झाला असून, पावसाची तूट ३७.३७ टक्के आहे. त्यामुळे ७९ पैकी ७७ निरीक्षण विहिरींच्या भूजल पातळीत सरासरी १.११ मीटरने घट झाली आहे. जिल्ह्यातील २४७ गावांमध्ये तीन टप्प्यांत पाणीटंचाई निर्माण होण्याची शक्यता आहे. या पार्श्वभूमीवर जलसाठ्यांची क्षमता वाढविणे आणि भूजल पुनर्भरणाच्या कामांना प्राधान्य देण्यात येत आहे.
जिल्ह्यात ‘गाळमुक्त धरण गाळयुक्त शिवार’ आणि ‘नाला खोलीकरण व रुंदीकरण’ या योजना राबविण्यात येत आहेत. स्वयंसेवी संस्था व सीएसआर भागीदारांना यंत्रसामग्री आणि इंधन, गाळ उपसा, जनजागृती, प्रकल्प अहवाल व पात्र शेतकऱ्यांना गाळाचा लाभ मिळवून देण्यासाठी सहकार्य करता येणार आहे.
गाळ उपशासाठी यंत्रसामग्री व इंधन खर्चापोटी प्रति घनमीटर ३१ रुपये दर निश्चित करण्यात आला. गाळमुक्त धरण गाळयुक्त शिवार योजनेअंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांना गाळ वाहतुकीसाठी प्रति घनमीटर ३५.७५ रुपये अनुदान देय आहे. यासाठी एकरी १५ हजार रुपये आणि कमाल अडीच एकर क्षेत्रापर्यंत लाभाची तरतूद आहे. नाला खोलीकरणातील गाळ वाहतुकीसाठी मात्र खर्च देय नाही.
स्वयंसेवी संस्थांची निवड जिल्हाधिकारी यांच्या अध्यक्षतेतील समितीमार्फत होईल. संस्था नोंदणीकृत, मागील तीन वर्षांचे लेखापरीक्षण, पुरेसे मनुष्यबळ तसेच सनियंत्रण व मूल्यांकनाचा अनुभव असणे आवश्यक आहे. कामांचे जिओटॅगिंग, कामापूर्वी व कामानंतरची छायाचित्रे, दैनंदिन गाळ उपसा आणि यंत्रसामग्रीच्या कामकाजाची नोंद ‘अवनी ग्रामीण अॅप’वर करण्यात येणार आहे.
संस्थांनी आपल्या कार्यक्षेत्रानुसार तालुका व जलसाठ्यांची निवड करून यंत्रसामग्री अथवा सिएसआर निधीच्या स्वरूपात सहभाग नोंदवावा. संस्थेचा परिचय, नोंदणी तपशील, पूर्वी केलेल्या कामांची माहिती आणि वाशिम जिल्ह्यासाठी प्रस्तावित कृती आराखडा मृद व जलसंधारण विभागाकडे सादर करावा, असे आवाहन जिल्हाधिकारी कुंभेजकर यांनी यावेळी केले.
प्रस्तावित आराखड्यात तलावांमधून गाळ काढण्याची १७४ कामे, नाला खोलीकरण व रुंदीकरणाची १७६ कामे आणि ५ सिमेंट साठवण बंधाऱ्यांचा समावेश आहे. तलावांमधून सुमारे ३२.५ लाख घनमीटर गाळ काढण्याचे नियोजन असून, त्यातून अंदाजे ८ हजार १०० एकर शेतजमिनीला सुपीक गाळ उपलब्ध होऊ शकणार आहे. तसेच तलावांची सुमारे ३.२५ दशलक्ष घनमीटर साठवण क्षमता पुनस्र्थापित करण्याचे उद्दिष्ट आहे.
Ans: वाशिम जिल्ह्यातील २४७ गावांमध्ये तीन टप्प्यांत पाणीटंचाई निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
Ans: जून ते सप्टेंबरदरम्यान जिल्ह्यात ४८५.७८ मिमी पाऊस झाला असून, पावसाची तूट ३७.३७ टक्के आहे.
Ans: पाणीटंचाईवर मात करण्यासाठी स्वयंसेवी संस्था आणि सीएसआर कंपन्यांनी जलसंधारणाच्या कामांमध्ये सक्रिय सहभाग घ्यावा, असे आवाहन कुंभेजकर यांनी केले.
