रविवार, 18 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
हिंदू धर्मात उपवास आणि उपासनेला विशेष महत्त्व आहे. लोकांच्या विश्वासानुसार उपवास आणि उपासना केल्याने देव प्रसन्न होतो आणि त्यांच्या इच्छा पूर्ण होतात. एकादशीचे व्रत हे सर्व व्रतांपैकी महत्त्वाचे व्रत मानले जाते. सध्या फाल्गुन महिना सुरू आहे आणि या महिन्यातील पहिले व्रत म्हणजे आमलकी एकादशी. शुक्रवार, 27 फेब्रुवारी रोजी आमलकी एकादशीचे व्रत पाळले जाणार आहे. देशभरातील लोक आमलकी एकादशीच्या व्रताच्या वेळी आवळ्याच्या झाडाची पूजा केली जाते. आवळा फळ भगवान विष्णूंना देखील अर्पण केले जाते. आमलकी एकादशीला आवळ्याच्या झाडाची पूजा का केली जाते ते जाणून घेऊया
पौराणिक कथेनुसार, आवळा वृक्ष भगवान ब्रह्मदेवाच्या अश्रूंपासून निर्माण झाला. जेव्हा पृथ्वी पाण्याने व्यापली गेली तेव्हा भगवान ब्रह्मदेवाला एक नवीन जग निर्माण करण्याची कल्पना सुचली. त्याने भगवान विष्णूची पूजा केली आणि त्यांना प्रसन्न करण्यासाठी तपस्या करू लागला. त्याच्या तपस्येने प्रसन्न होऊन भगवान विष्णू प्रकट झाले. त्याला पाहून ब्रह्माजी आनंदित झाले आणि त्यांच्या डोळ्यांतून आनंदाश्रू वाहू लागले. त्या अश्रूंपासून आवळा वृक्षाची उत्पत्ती झाली.
आवळा वृक्ष हा या जगात दिसणारा पहिला वृक्ष होता. यामुळे, त्याला आदि वृक्ष किंवा आदिरोह असेही म्हणतात.
समजुतीनुसार, आवळा वृक्ष समुद्रमंथनाच्या वेळी निघणाऱ्या अमृताच्या थेंबांपासून उद्भवला. समुद्रमंथनाच्या वेळी जिथे जिथे अमृताचे थेंब जमिनीवर पडले तिथे तिथे आवळा वृक्ष वाढले. त्याच्या औषधी गुणधर्मांमुळे, त्याला अमृत फळ असेही म्हणतात.
आमलकी एकादशीच्या दिवशी आवळ्याच्या झाडाची उत्पत्ती झाली. भगवान विष्णू त्यात राहतात असे मानले जाते. म्हणूनच या व्रतामध्ये आवळ्याच्या झाडाची पूजा केली जाते.
याशिवाय, जेव्हा आवळा वृक्ष भगवान ब्रह्मदेवाच्या अश्रूंपासून उत्पन्न झाला तेव्हा भगवान विष्णूने ब्रह्मदेवाला आशीर्वाद दिला की आवळा वृक्ष आणि त्याचे फळ त्यांना प्रिय असेल. जो कोणी आवळ्याच्या झाडाची पूजा करतो आणि त्याचे फळ त्याला अर्पण करतो, त्याचे दुःख आणि पापे नष्ट होतात.
आमलकी एकादशीचे व्रत केल्याने आणि विधीवत पूजा केल्याने अपेक्षित यश मिळते
आमलकी एकादशीचे व्रत केल्याने व्यक्तीचे सर्व पाप नष्ट होतात आणि हरीच्या कृपेने मोक्ष मिळतो.
आमलकी एकादशीचे व्रत केल्याने तुम्हाला १००० गाईंचे दान केल्याने जितके पुण्य मिळेल तितकेच पुण्य मिळेल.
आमलकी एकादशीला नैवेद्य आणि प्रसादात आवळा फळाचा वापर केला जातो. आवळा प्रसाद म्हणून सेवन केल्याने तुमचे आरोग्य सुधारते. आवळ्याला अमृत फळ म्हटले जाते कारण त्यात जीवनसत्त्वे सी, ए, बी१, ई, कॅल्शियम आणि लोह भरपूर प्रमाणात असते.
आवळा खाल्ल्याने तुमची त्वचा आणि केस सुधारतील, तुमची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढेल आणि तुम्ही तरुण दिसाल.
Ans: आमलकी एकादशी ही फाल्गुन शुक्ल पक्षातील एकादशी असून भगवान विष्णूंना समर्पित मानली जाते. या दिवशी उपवास, जप आणि आवळ्याच्या वृक्षाची पूजा करण्याची परंपरा आहे.
Ans: धार्मिक मान्यतेनुसार आवळ्याच्या वृक्षात भगवान विष्णूंचा वास असतो, अशी श्रद्धा आहे. त्यामुळे या दिवशी आवळ्याच्या झाडाची पूजा केल्यास पुण्यप्राप्ती होते आणि पापांचा नाश होतो, असे मानले जाते.
Ans: आवळा हा आयुर्वेदात अत्यंत गुणकारी फल मानला जातो. तो आरोग्यासाठी लाभदायक असून धार्मिक दृष्ट्याही पवित्र मानला जातो.
