सोमवार, 9 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
पौराणिक मान्यतेनुसार, खरमासात सूर्य दक्षिणायनात असतो आणि तेजविरहित असतो, म्हणून 58 दिवसांच्या प्रतीक्षेनंतर भीष्मांनी सूर्य उत्तरायणाच्या दिवशी प्राणत्याग केला. महाभारतातील भीष्मांच्या जाणूनबुजून झालेल्या मृत्यूची संपूर्ण कथा जाणून घेऊया.
महाभारतात भीष्म हा एक योद्धा मानला जातो ज्यांना न्याय आणि अन्यायाचे ज्ञान असूनही राजधर्माचे पालन करताना अन्यायी कौरवांच्या बाजूने लढावे लागले. महाभारत युद्धादरम्यान, भीष्म पितामह 58 दिवस बाणांच्या पलंगावर पडले होते. त्यांना इच्छामरणाचे वरदान लाभले होते, तरीही त्यांनी जीवनाचा त्याग केला नाही. अनेकवेळा हा प्रश्न मनात येतो की भीष्माला इच्छामरणाचे वरदान लाभले असताना त्यांना एवढा त्रास का झाला? कुरुक्षेत्राच्या रणभूमीवर युद्धाच्या दहाव्या दिवशी अर्जुन आणि शिखंडी यांनी मिळून बाणांनी भीष्म घायाळ केले. त्यावेळी 150 वर्षांचे भीष्म खरमासभर बाणांच्या शय्येवर 58 दिवस त्रास देत होते. भीष्मांनी खरमासात प्राण का बलिदान दिले नाही ते जाणून घेऊया.
कुरुक्षेत्राच्या युद्धात भीष्म पितामह अजिंक्य होते. पांडवांना त्याच्या सामर्थ्याची काळजी वाटत होती. भीष्म रोज हजारो सैनिकांना मारायचे. त्याच्यापुढे कोणीही उभे राहू शकत नव्हते. अशा स्थितीत भीष्मांच्या मृत्यूचे रहस्य श्रीकृष्णांना सांगण्यात आले. भीष्मांच्या मृत्यूमुळेच अंबा शिखंडी म्हणून पुनर्जन्म घेतल्याचे कृष्णाला माहीत होते. यासाठी त्यांनी शिखंडीला पुढे केले. श्री कृष्णाला माहीत होते की भीष्म शिखंडीच्या विरोधात शस्त्र उचलणार नाहीत, याचे कारण असे की भीष्म फक्त पुरुषांशी लढायचे आणि शिखंडीत स्त्री आणि पुरुष दोघांचे घटक उपस्थित होते, यामुळे शिखंडीला पूर्ण स्त्री किंवा पुरुष मानले जात नव्हते.
ज्योतिषशास्त्र संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी इथे क्लिक करा
महाभारत युद्धात भीष्म पितामह कौरव सैन्याचे नेतृत्व करत होते. भीष्म पांडवांच्या सैन्याचा नाश करत होते. तेव्हा शिखंडीने त्यांच्यावर बाण सोडण्यास सुरुवात केली. भीष्मांची नजर जेव्हा शिखंडीवर पडली तेव्हा त्यांनी शस्त्रे खाली ठेवली आणि म्हणाले – “मी रणांगणात फक्त पुरुषांशीच लढतो, म्हणून तू पूर्णपणे पुरुष नाहीस, म्हणून मी तुझ्याशी युद्ध करणार नाही. भीष्माचे ऐकून शिखंडीने उत्तर दिले, “हे भीष्मा! रणांगणात लढणारा प्रत्येक माणूस योद्धा आहे. मी योद्धा आहे आणि युद्ध करणे हा माझा धर्म आहे.” यानंतर शिखंडीने तिच्या पूर्वजन्माची कथा भीष्मांना सांगितली. ही कथा ऐकून भीष्मांना आपला अंत जवळ आल्याचे समजले.
ज्योतिषशास्त्र संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी इथे क्लिक करा
महाभारताच्या कुरुक्षेत्र युद्धात भीष्मांचा पराभव करण्यासाठी, युद्धाचे नियम मोडून अर्जुनने शिखंडीच्या वेषात गुप्तपणे भीष्मांवर बाण सोडले. महाभारताच्या कथेनुसार भीष्म 150 वर्षांपेक्षा जास्त वयाचे होते आणि त्यांची दृष्टी क्षीण होत होती. अर्जुन आणि शिखंडीच्या बाणांचा रंग सारखाच असल्याने भीष्मांना अर्जुनचा हल्ला समजू शकला नाही. अशाप्रकारे भीष्मांवर एकामागून एक अगणित बाण लागले आणि बाण त्यांच्या संपूर्ण शरीरावर आदळल्यामुळे भीष्मांचा तोल गेला. बाण लागल्याने भीष्मांची अवस्था अशी झाली की त्यांना जमिनीवर नीट झोपताही येत नव्हते. अशा स्थितीत अर्जुनाने भीष्मासाठी बाणांचा पलंग बनवला, ज्यावर भीष्म 58 दिवस झोपून मृत्यूची वाट पाहू लागले.
महाभारताच्या कथेनुसार कुरुक्षेत्र युद्धाच्या 10 व्या दिवशी भीष्म जखमी झाले होते. बाणांच्या शय्येवर पडलेल्या भीष्मांची अवस्था अत्यंत दयनीय होती तरीही त्यांनी प्राण सोडले नाहीत. याचे कारण असे की खरमास महिन्यात सूर्य दक्षिणायनमध्ये असल्यामुळे कमी तेजस्वी असतो. दक्षिणायन म्हणजे सूर्याची दक्षिणेकडे हालचाल. धार्मिक श्रद्धेनुसार दक्षिणायनात मृत्युमुखी पडलेल्या व्यक्तीला मृत्यूनंतर नरकात जाते. या कारणास्तव भीष्मांनी संपूर्ण खरमासासाठी आपले प्राण रोखून धरले आणि सूर्य उत्तरायणाची वाट पाहत 58 दिवस दुःख सहन केले. शेवटी भीष्मांनी उत्तरायणाच्या दिवशी माता गंगेच्या कुशीत बलिदान दिले.
