बुधवार, 11 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- chatgpt
शिवलीलामृत हा मराठीतील अत्यंत लोकप्रिय आणि श्रद्धेने वाचला जाणारा ग्रंथ आहे. संतकवी श्रीधर स्वामी यांनी हा ग्रंथ रचला. या ग्रंथात भगवान शिवाच्या विविध लीला, भक्तांवरील कृपा, धर्म, भक्ती आणि अध्यात्म यांचे सुंदर वर्णन केले आहे. पाचवा अध्याय हा भगवान शिवाच्या भक्तवत्सल स्वभावाचे, त्यांच्या करुणेचे आणि भक्तीच्या सामर्थ्याचे दर्शन घडवणारा अध्याय मानला जातो.
पाचव्या अध्यायात मुख्यतः भगवान शिव आपल्या भक्तांवर कशी कृपा करतात, भक्तीमध्ये कोणताही भेदभाव करत नाहीत आणि खरी श्रद्धा असल्यास ते संकटातून मुक्त करतात, याचे वर्णन येते.
भगवान शिवांना वैभव, संपत्ती किंवा मोठमोठे यज्ञ प्रिय नसून निस्सीम श्रद्धा आणि निष्कपट भक्ती प्रिय आहे, हा संदेश या अध्यायातून दिला आहे.
भक्त कितीही मोठ्या संकटात असला तरी भगवान शिव त्याचे रक्षण करतात. भक्ताच्या हाकेला ते तत्काळ धावून येतात, अशी भावना या अध्यायात व्यक्त केली आहे.
‘ॐ नमः शिवाय’ या पंचाक्षरी मंत्राच्या जपाचे महत्त्व या अध्यायातील विचारांमधून स्पष्ट होते. शिवनामाचा जप मन शुद्ध करून पापांचा नाश करणारा मानला आहे.
ज्यांच्या मनात अहंकार असतो त्यांना ईश्वरप्राप्ती कठीण असते. नम्रता, दया आणि सेवाभाव हे शिवभक्ताचे गुण असल्याचे या अध्यायात सांगितले आहे.
भगवान शिव आपल्या भक्तांचे सर्व प्रकारच्या संकटांपासून रक्षण करतात. भक्तीने केलेली प्रार्थना कधीही व्यर्थ जात नाही, असा विश्वास या अध्यायातून दृढ होतो.
या अध्यायाच्या नियमित पारायणामुळे श्रद्धेनुसार खालील लाभ मिळतात असे मानले जाते.
मनातील भीती आणि अस्थिरता कमी होते.
भगवान शिवावरील श्रद्धा अधिक दृढ होते.
मानसिक शांती आणि सकारात्मक विचार वाढतात.
घरातील नकारात्मक वातावरण दूर होण्यास मदत होते, अशी धार्मिक मान्यता आहे.
संकटांचा सामना करण्याची मानसिक शक्ती प्राप्त होते.
शिवकृपेचा अनुभव येतो, अशी भक्तांची भावना असते.
हा अध्याय कोणत्याही दिवशी वाचू शकता. मात्र काही दिवस विशेष शुभ मानले जातात.
सोमवार हा भगवान शिवाचा दिवस असल्याने या दिवशी सकाळी किंवा संध्याकाळी पारायण करणे उत्तम मानले जाते.
त्रयोदशीच्या दिवशी सूर्यास्तानंतरचा प्रदोषकाळ शिवपूजेसाठी अत्यंत पवित्र मानला जातो. या वेळी पाचव्या अध्यायाचे पठण विशेष फलदायी मानले जाते.
महाशिवरात्रीच्या दिवशी संपूर्ण शिवलीलामृत किंवा पाचवा अध्याय भक्तिभावाने वाचल्यास विशेष पुण्य लाभते, अशी श्रद्धा आहे.
श्रावणातील प्रत्येक सोमवार, तसेच संपूर्ण श्रावण महिन्यात या अध्यायाचे पारायण अनेक भक्त करतात.
स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करावीत.
शक्यतो पांढरे किंवा स्वच्छ, साधे कपडे परिधान करावेत.
देवघर स्वच्छ करावे.
शिवलिंग किंवा भगवान शिवाची प्रतिमा स्वच्छ करून समोर दीप लावावा.
पूजेचे साहित्य
स्वच्छ पाणी, बेलपत्र, पांढरी फुले, अक्षता, चंदन,धूप, दीप, नैवेद्य (फळ, दूध किंवा खडीसाखर)
यावेळी किमान ११, २१ किंवा १०८ वेळा *”ॐ नमः शिवाय”* मंत्राचा जप करावा.
पारायणानंतरची प्रार्थना
हे भगवान शिव, आमच्या हातून झालेले ज्ञात-अज्ञात दोष क्षमा करा. आमच्या जीवनात सद्बुद्धी, आरोग्य, सुख, शांती आणि भक्ती प्रदान करा. सर्वांचे कल्याण करा.
शिवलीलामृताचा पाचवा अध्याय हा भगवान शिवाच्या कृपाशक्तीचा, भक्तीच्या सामर्थ्याचा आणि श्रद्धेच्या महत्त्वाचा संदेश देणारा अध्याय आहे. या अध्यायाचे नियमित पारायण केल्याने मनाला शांतता, श्रद्धेला बळ आणि आध्यात्मिक उन्नतीचा मार्ग मिळतो, अशी परंपरागत श्रद्धा आहे. सोमवार, प्रदोष, श्रावण महिना आणि महाशिवरात्री या दिवशी भक्तिभावाने या अध्यायाचे पठण आणि साध्या शिवपूजेसह पारायण केल्यास ते अधिक मंगल मानले जाते.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: धार्मिक मान्यतेनुसार हा अध्याय कोणत्याही दिवशी वाचता येतो. मात्र सोमवार, प्रदोषकाळ, श्रावण महिन्यातील सोमवार आणि महाशिवरात्री हे दिवस विशेष शुभ मानले जातात.
Ans: या अध्यायात भगवान शिवांची भक्तांवरील कृपा, भक्तीचे महत्त्व, शिवनामाचे सामर्थ्य, अहंकाराचा त्याग आणि संकटातून भक्तांचे रक्षण यांचे वर्णन आढळते.
Ans: परंपरागत श्रद्धेनुसार या अध्यायाचे नियमित पारायण केल्याने मनःशांती, श्रद्धा दृढ होणे, सकारात्मक विचार वाढणे आणि भगवान शिवांची कृपा प्राप्त होण्यास मदत होते.
