बुधवार, 19 ऑगस्ट 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
हिंदू धर्मात पूजेच्या वेळी अनेक वस्तू वापरल्या जातात. घंटा, शंख, कलश आणि दिवे हे त्यांपैकी प्रमुख आहेत. जरी या वस्तू सामान्यतः पूजेचे साहित्य मानल्या जात असल्या तरी, धार्मिक परंपरांचे स्वतःचे असे महत्त्व आहे. मंदिरात असो वा घरातील देव्हाऱ्यात, विविध धार्मिक श्रद्धांनुसार या वस्तूंचा वापर शतकानुशतके केला जात आहे. पूजेमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या या चार वस्तूंचे महत्त्व जाणून घेऊया.
मंदिरात पूजा सुरू करण्यापूर्वी घंटा वाजवण्याची परंपरा आहे. धार्मिक श्रद्धेनुसार, घंटेचा आवाज शुभ मानला जातो आणि पूजेदरम्यान सकारात्मक वातावरण निर्माण करण्याशी त्याचा संबंध जोडला जातो. अनेक परंपरांमध्ये, घंटा वाजवल्याने नकारात्मकता दूर होते आणि मनाला पूजेवर लक्ष केंद्रित करण्यास मदत होते, असा विश्वास आहे. मंदिरात प्रवेश करताना घंटा वाजवणे ही या धार्मिक परंपरेचा एक भाग आहे. शिवाय, घंटेच्या आवाजामुळे सभोवतालच्या वातावरणात एक वेगळीच आध्यात्मिक भावना निर्माण होते.
पूजेमध्ये कलश हे समृद्धी, परिपूर्णता आणि शुभतेचे प्रतीक मानले जाते. कलश सामान्यतः पाण्याने भरलेला असतो आणि त्यावर आंब्याची पाने व नारळ ठेवलेला असतो. धार्मिक विधींमध्ये कलशाच्या स्थापनेला विशेष महत्त्व दिले जाते. मान्यतेनुसार, कलशातील पाणी शुद्धता आणि जीवनाचे प्रतीक आहे, तर नारळ हे एक शुभ फळ मानले जाते. गृहप्रवेश, नवरात्री, विवाह आणि इतर शुभ प्रसंगी कलश स्थापित केला जातो.
शंख हा भगवान विष्णूशी संबंधित असून पूजेच्या वेळी तो शुभ मानला जातो. पूजेच्या वेळी शंखनाद करण्याची परंपरा अनेक धार्मिक विधींमध्ये आढळते. धार्मिक श्रद्धेनुसार शंखाच्या आवाजाने वातावरण शुद्ध होते आणि पूजेच्या वेळी सकारात्मक वातावरण निर्माण होते. अनेक घरांमध्ये, पूजेनंतर एक विधी म्हणून शंखात साठवलेले पाणी देखील वापरले जाते. दरम्यान, शंखाच्या वापरासंबंधीच्या परंपरा प्रदेश आणि पंथांनुसार भिन्न असू शकतात.
पूजेमध्ये दिव्याला एक महत्त्वाचा भाग मानले जाते. दिव्याची ज्योत ही ज्ञान, प्रकाश आणि शुभतेचे प्रतीक मानली जाते. धार्मिक मान्यतेनुसार, पूजेदरम्यान दिवा लावल्याने अंधार आणि नकारात्मकता दूर होते. विविध पूजा विधींमध्ये तुपाचा किंवा तेलाचा दिवा लावण्याची परंपरा आढळते. आरतीच्या वेळी दिवा फिरवणे हा देखील या धार्मिक परंपरेचा एक भाग आहे.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: पूजेदरम्यान घंटी वाजवल्याने सकारात्मक ऊर्जा निर्माण होते आणि वातावरण शुद्ध होते, अशी धार्मिक मान्यता आहे.
Ans: पूजेत वापरल्या जाणाऱ्या प्रत्येक वस्तूशी काही ना काही धार्मिक प्रतीकात्मक अर्थ जोडलेला आहे. त्यामुळे पूजा अधिक भक्तिभावाने करण्यासाठी त्यांचा वापर केला जातो.
Ans: शंखनाद शुभ मानला जातो. त्यातून निर्माण होणाऱ्या ध्वनीमुळे वातावरणातील नकारात्मकता दूर होते, अशी धार्मिक मान्यता आहे.
