शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
Surya Grahan 2026: उद्या दिवसाच होणार ‘रात्र’ ( फोटो सौजन्य- सोशलमीडिया)
सूर्य, चंद्र आणि पृथ्वी एका विशिष्ट रेषेत आले की सूर्यग्रहण घडतं. त्यावेळी चंद्राची सावली पृथ्वीवर पडते आणि काही भागातून सूर्याचा प्रकाश पूर्णपणे झाकला जातो. १२ ऑगस्टच्या ग्रहणात ही सावली ज्या भागावर पडेल, तिथे काही काळ सूर्य पूर्णपणे लपलेला दिसेल. या काही मिनिटांच्या अनुभवासाठी जगभरातील आकाशप्रेमी आतापासूनच तयारी करत आहेत. Surya Grahan 2026:
या ग्रहणाचं आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे मुख्य सावलीचा मार्ग तुलनेने अरुंद असणार आहे. ग्रीनलँड, आइसलँड, उत्तर स्पेन आणि पोर्तुगालच्या छोट्या भागातून पूर्ण सूर्यग्रहण पाहता येईल. याशिवाय युरोप, उत्तर अमेरिकेतील काही भाग आणि उत्तर आफ्रिकेतील अनेक ठिकाणी सूर्याचा काही भाग झाकलेला दिसेल.
पूर्ण ग्रहणाच्या वेळी चंद्र सूर्याला पूर्णपणे झाकतो. त्यामुळे सूर्याचा तेजस्वी भाग दिसेनासा होतो आणि आजूबाजूला अचानक अंधार पसरल्याचा अनुभव येतो. आकाशाचा रंग बदलतो, प्रकाश कमी होतो आणि काही ठिकाणी तापमानातही थोडी घट जाणवू शकते. सूर्याचा बाहेरील फिकट थर म्हणजेच कोरोना अशा वेळी पाहण्याची संधी मिळते. मात्र हा पूर्ण अंधार फार काळ टिकत नाही.
१२ ऑगस्टचं ग्रहण मध्य आणि पश्चिम युरोपसाठी विशेष महत्त्वाचं मानलं जात आहे. १९९९ नंतर मुख्य भूमीवरील युरोपच्या काही भागातून पूर्ण सूर्यग्रहण दिसण्याची ही पहिलीच वेळ आहे. आइसलँड आणि स्पेनमधील काही ठिकाणी तर ग्रहणाचं दृश्य विशेष उठून दिसणार आहे.
भारतातील नागरिकांसाठी मात्र या खगोलीय घटनेचं दृश्य काहीसं निराशाजनक आहे. ग्रहणाचा भारतातील वेळ असा असेल की त्यावेळी आपल्या देशात सूर्य आकाशात दिसणार नाही. त्यामुळे महाराष्ट्रासह भारतातील इतर भागांतून हे सूर्यग्रहण पाहता येणार नाही.
याचा अर्थ भारतात राहणाऱ्यांना प्रत्यक्ष आकाशात चंद्राने सूर्य झाकल्याचं दृश्य दिसणार नाही. त्यामुळे सोशल मीडियावर किंवा विविध खगोलशास्त्रीय संस्थांच्या माध्यमातून उपलब्ध होणारे थेट प्रक्षेपण हा अनुभव घेण्याचा पर्याय ठरू शकतो.
मूळ माहितीत पुढील सूर्यग्रहणासाठी ६४ वर्षे थांबावं लागेल असा दावा करण्यात आला आहे. मात्र तो सार्वत्रिक अर्थाने योग्य नाही. २ ऑगस्ट २०२७ रोजी पुन्हा एक पूर्ण सूर्यग्रहण होणार असून ते दक्षिण स्पेनसह उत्तर आफ्रिका, मध्यपूर्वेतील काही भागांतून दिसणार आहे.
Chaturgrahi Yog: धनवर्षावासाठी 5 राशींच्या व्यक्तींनी रहा तयार, चतुर्ग्रही राजयोगाने होणार मालामाल
म्हणून १२ ऑगस्टचं ग्रहण नक्कीच खास आहे, पण ते पृथ्वीवर पुन्हा दिसण्यासाठी अनेक दशके लागतील, असा सरसकट निष्कर्ष काढता येत नाही. कोणत्या ठिकाणाहून पूर्ण ग्रहण दिसेल, यावर त्याची दुर्मीळता ठरते.
सूर्यग्रहण कितीही आकर्षक वाटलं तरी ते पाहताना डोळ्यांची काळजी घेणं गरजेचं आहे. साध्या सनग्लासेसमधून सूर्याकडे पाहणं सुरक्षित नाही. ग्रहणाच्या अंशिक टप्प्यात प्रमाणित सौर निरीक्षण चष्मा किंवा योग्य सौर फिल्टरचा वापर करावा. पूर्ण ग्रहणाच्या अगदी छोट्या टप्प्यातच थेट पाहण्याची परिस्थिती सुरक्षित असते; त्याआधी आणि नंतर डोळ्यांचं संरक्षण आवश्यक आहे.
१२ ऑगस्टला भारतातून सूर्यग्रहण दिसणार नसले तरी आकाशातील हा बदल जगाच्या दुसऱ्या टोकाला एक अद्भुत अनुभव देणार आहे. काही मिनिटांसाठी दिवसाचं आकाश काळवंडेल, सूर्याची चमक लपेल आणि चंद्राची सावली पृथ्वीवरून प्रवास करेल. विज्ञानाच्या दृष्टीने ही एक नेहमीच अभ्यासाची संधी असते, तर आकाशप्रेमींसाठी तो नक्कीच लक्षात राहणारा क्षण असेल.
