35 Years Later, Baramati Faces Another Assembly Bypoll; A Look Back at the 1991 Political Crisis
१९६७ साली शरद पवार यांनी बारामती विधानसभा मतदारसंघातून पहिल्यांदा निवडणूक लढवली होती. त्यानंतर बारामतीत अनेकदा निवडणुका झाल्या. या काळात सुरुवातीचे काही वर्षे शरद पवार निवडणूक लढवली. त्यांनंतर त्यांच्या पाठोपाठ अजित पवार यांनीदेखील काकांच्या पावलावर पाऊल ठेवत राजकारणात प्रवेश केला. गेल्या ३० वर्षांत शरद पवार आणि अजित पवार यांच्या राजकीय डावपेचामुळे बारामतीचे राजकारण कायम चर्चेत राहिले. शरद पवार राज्यसभेवर गेल्यानंतर बारामतीच्या राजकारणात अजित पवार यांचा दबदबा चांगलाच वाढला होता. पण त्यांच्या अपघाती निधनानंतर बारामतीवर जणू दु:खाचा डोंगर कोसळला. आज बारामतीच्या रिक्त झालेल्या जागेवर ही पोटनिवडणूक होत आहे. या पोटनिवडणुकीवरून यापूर्वी बारामतीत पोटनिवडणूक केव्हा झाली होती. असाही प्रश्न आता उपस्थित होत आहे.
Baramati Byelection 2026: शरद पवार बारामतीत का येऊ शकले नाहीत?
बारामती विधानसभा आणि लोकसभा मतदारसंघाच्या इतिहासाचा विचार केल्यास, आतापर्यंत मुख्यत्वे एकदा महत्त्वाची पोटनिवडणूक झाल्याची नोंद आहे.
बारामतीमध्ये सर्वात गाजलेली पोटनिवडणूक १९९१ मध्ये झाली होती. १९९१ च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत शरद पवार बारामती लोकसभा मतदारसंघातून विजयी झाले होते. पण त्यानंतर काही महिन्यातच शरद पवार यांची पुन्हा एकदा महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्रीपदी नियुक्ती झाली. त्यामुळे त्यांनी केंद्रातील संरक्षण मंत्रीपदाचा राजीनामा देऊन राज्यात परतण्याचा निर्णय घेतला.
शरद पवार यांनी खासदारकीचा राजीनामा दिल्याने बारामती लोकसभेची जागा रिक्त झाली. या रिक्त जागेसाठी झालेल्या पोटनिवडणुकीत अजित पवार यांनी निवडणूक लढवली आणि ते पहिल्यांदा खासदार म्हणून लोकसभेवर निवडून आले. अजित पवार यांनी खासदारकीचा राजीनामा दिल्यानंतर ते राज्याच्या राजकारणात परतले. नोव्हेंबर १९९१ मध्ये झालेल्या या विधानसभा पोटनिवडणुकीत अजित पवार पहिल्यांदा आमदार म्हणून निवडून आले. त्यांनी ऐतिहासिक ९०% पेक्षा जास्त मते मिळवून विजय मिळवला होता. तेव्हापासून २०२६ पर्यंत (निधनापर्यंत) ते या मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करत होते.
विधानसभेच्या बाबतीत, १९६७ पासून हा मतदारसंघ पवार कुटुंबाचा बालेकिल्ला राहिला आहे. शरद पवार किंवा त्यानंतर अजित पवार यांनी सातत्याने या जागेचे प्रतिनिधित्व केले आहे. या काळात प्रामुख्याने सार्वत्रिक निवडणुकाच पार पडल्या असून, एखाद्या आमदाराच्या निधनामुळे किंवा अपात्रतेमुळे मोठी पोटनिवडणूक लागल्याचे ऐतिहासिक संदर्भ आढळत नाहीत. थोडक्यात सांगायचे तर, बारामतीच्या राजकीय इतिहासात १९९१ ची लोकसभा पोटनिवडणूक ही सर्वात प्रमुख आणि महत्त्वाची घटना मानली जाते.
राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये फूट पडल्यानंतर राष्ट्रवादीचे दोन गट निर्माण झाले. 2024 च्या लोकसभा निवडणुकीत याचा प्रत्यय पाहायला मिळाला. शरद पवार यांच्या कन्या सुप्रिया सुळे विरूद्ध अजित पवार यांच्या पत्नी सुनेत्रा पवार अशी लढत झाली. या लढतीमुळे पवार विरुद्ध पवार अशी लढत संपूर्ण महाराष्ट्राने पाहिली. पण अजित पवार यांच्या निधनानंतर बारामतीच्या राजकारणात मोठे बदल बदल झाल्याचे पाहायला मिळत आहे. सुनेत्रा पवार यांच्या निवडणुकीला शरद पवार यांनी पाठिंबा दिला. आमदार रोहित पवार आणि खासदार सुप्रिया सुळे यांच्यासह युगेंद्र पवार यांनीदेखील सुनेत्रा पवार यांच्यासाठी प्रचार केला.
1991 साली झालेल्या पोटनिवडणुकीत शरद पवार यांनी एकहाती विजय मिळवला होता. आतापर्यंत बारामतीची एकही निवडणूक शरद पवार यांच्या अनुपस्थितीत झाली नाही. यावेळी पहिल्यांदाच बारामतीच्या निवडणुकीत शरद पवार यांनी मतदान केले नाही. सुनेत्रा पवार महायुतीतून ही निवडणूक लढवत असल्या तरी शरद पवार यांनी या निवडणुकीला पाठिंबा दिला आहे. सुनेत्रा पवार यांचा विजय निश्चित मानला जात आहे. पण त्या किती मताधिक्याने निवडून येतील हे पाहणे औत्सुक्याचे राहणार आहे.
तब्बल ३५ वर्षांनंतर बारामती विधानसभेसाठी पोटनिवडणूक होत आहे. १९९१ नंतर बारामतीत विधानसभा किंवा लोकसभेसाठी अशा प्रकारची मोठी पोटनिवडणूक झाली नव्हती. त्यामुळे २०२६ ची ही निवडणूक बारामतीच्या राजकीय प्रवासातील एक महत्त्वाचा टप्पा ठरली आहे.
.png "Videos"){kind=small}
