शुक्रवार, 23 ऑक्टोबर 2026
World Development Information Day : आज आहे जागतिक विकास माहिती दिन; वाचा कसे डिजिटल क्रांतीने बदलले जगाचे चित्र? ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
दरवर्षी २४ ऑक्टोबर हा दिवस जगभरात ‘जागतिक विकास माहिती दिन’ (World Development Information Day) म्हणून साजरा केला जातो. आजच्या डिजिटल आणि आधुनिक युगात तंत्रज्ञान आणि माहितीची भूमिका केवळ बातम्या देण्यापुरती मर्यादित राहिलेली नाही, तर ती जागतिक आर्थिक आणि सामाजिक विकासाची सर्वात मोठी प्रेरक शक्ती बनली आहे. योग्य वेळी मिळालेली अचूक माहिती ही समस्या निवारण्यासाठी आणि विकासाचा मार्ग सुकर करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरते.
संयुक्त राष्ट्र महासभेने (UNGA) १९७२ मध्ये या विशेष दिवसाची अधिकृत घोषणा केली होती. आंतरराष्ट्रीय पातळीवर विविध देशांमध्ये असलेल्या विकासाच्या समस्यांकडे जगाचे लक्ष वेधणे आणि ते प्रश्न सोडवण्यासाठी परस्पर सहकार्य वाढवणे हा या उपक्रमामागील मूळ हेतू होता. संयुक्त राष्ट्रांचे असे मानणे आहे की, जर तरुण पिढीला आणि नागरिकांना योग्य माहिती मिळाली, तर ते सामाजिक आणि राजकीय विकासात अधिक सक्रिय योगदान देऊ शकतात.
आजच्या डिजिटल काळात माहिती तंत्रज्ञानाची (Information Technology) व्याप्ती अभूतपूर्व वेगाने वाढली आहे. इंटरनेट, डेटा सायन्स, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स आणि टेलिकॉम क्षेत्रातील प्रगतीमुळे जग एका छोट्या खेड्यात रूपांतरित झाले आहे. शिक्षण, आरोग्य, शेती, आणि व्यापार या सर्व क्षेत्रांमध्ये डिजिटल साधनांचा वापर वाढल्याने दुर्गम भागातील लोकांपर्यंत शासकीय योजना आणि आर्थिक सुविधा पोहोचवणे शक्य झाले आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Maldives : मालदीवचा समुद्राखाली अनोखा प्रयोग! निवृत्त झालेली २ विमाने पाण्यात बुडवून बनवले जगातील पहिले ‘विमान रेक पर्यटन स्थळ’
मात्र, या नाण्याच्या दोन बाजू आहेत. एकीकडे डिजिटल तंत्रज्ञानाचा विस्तार होत असताना, दुसरीकडे ‘डिजिटल दरी’ (Digital Divide) ही मोठी समस्या समोर येत आहे. विकसित देश आणि विकसनशील देश यांच्यातील तंत्रज्ञान उपलब्धतेतील फरक अजूनही मोठा आहे. जागतिक विकास माहिती दिन आपल्याला या विषमता दूर करण्याची आठवण करून देतो, जेणेकरून तंत्रज्ञानाचा लाभ समाजातील शेवटच्या घटकापर्यंत पोहोचू शकेल.
या दिवशी जगभरातील अनेक शैक्षणिक संस्था, बिगर-सरकारी संघटना आणि शासकीय विभाग कार्यशाळा, चर्चासत्रे आणि परिसंवादांचे आयोजन करतात. या कार्यक्रमांमधून डिजिटल साक्षरता वाढवणे, सायबर सुरक्षेबाबत मार्गदर्शन करणे आणि शाश्वत विकासासाठी (Sustainable Development) तंत्रज्ञानाचा योग्य वापर कसा करावा यावर भर दिला जातो. माहिती हे केवळ ज्ञानाचे साधन नसून ते परिवर्तनाचे एक प्रभावी शस्त्र आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : North Korea : ‘दक्षिण कोरियाला सोडणार नाही’, किम जोंग उन यांच्या बहिणीचा आक्रमक पवित्रा; पूर्व आशियात भीतीचे सावट
शेवटी, आजच्या माहितीच्या महापुरात ‘अचूक माहिती’ निवडणे हे नागरिकांसमोरील मोठे आव्हान आहे. खोट्या बातम्या (Fake News) आणि चुकीच्या माहितीचा प्रसार विकासाच्या मार्गात अडथळा ठरू शकतो. म्हणूनच जागतिक विकास माहिती दिनाचे औचित्य साधून आपण सर्वांनी माहितीची सत्यता पडताळून पाहणे आणि तिचा वापर समाजाच्या भल्यासाठी करणे गरजेचे आहे.
Ans: हा दिवस दरवर्षी २४ ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जातो.
Ans: संयुक्त राष्ट्र महासभेने (UNGA) १९७२ मध्ये या दिवसाची घोषणा केली.
Ans: विकासाच्या समस्यांकडे जगाचे लक्ष वेधणे आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा वापर करून आंतरराष्ट्रीय सहकार्य वाढवणे हा याचा मुख्य उद्देश आहे.
