शनिवार, 10 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य सोशल मीडिया
या मुद्द्यामुळे मानवी प्रतिष्ठा, न्यायव्यवस्था आणि शिक्षेच्या नैतिकतेबाबत पुन्हा प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. मृत्युदंड हा गुन्हेगारीला आळा घालण्याचा मार्ग आहे की मानवी हक्कांचे उल्लंघन, यावर जगभरात मतभेद आहेत.
अमेरिकेच्या संरक्षण विभागाने २००९ मध्ये टेक्सासमधील फोर्ट हूड लष्करी तळावर झालेल्या गोळीबारातील दोषी निदाल मलिक हसन याला ३ डिसेंबर २०२६ रोजी गोळीबार पथकाद्वारे मृत्युदंड देण्याची योजना जाहीर केली आहे. या हल्ल्यात १३ जणांचा मृत्यू झाला होता, तर ३२ जण जखमी झाले होते. या प्रकरणात लष्करी न्यायालयाने २०१३ मध्ये हसनला मृत्युदंडाची शिक्षा सुनावली होती.
या शिक्षेचे थेट प्रक्षेपण करण्याची योजनाही संरक्षण विभागाने जाहीर केली आहे. मात्र, या निर्णयावरून अमेरिकेत कायदेशीर आणि नैतिक वाद निर्माण झाला आहे. फाशीच्या शिक्षेचे थेट प्रसारण करणे योग्य आहे का, असा प्रश्न उपस्थित केला जात आहे. नियोजित तारीख आणि प्रसारणाची योजना जाहीर झाली असली, तरी पुढील कायदेशीर प्रक्रियेमुळे त्यात बदल होण्याची शक्यता आहे.
पोप लिओ चौदावे यांनी जागतिक मृत्युदंडविरोधी दिनानिमित्त सोशल मीडियावर आपली भूमिका स्पष्ट केली. मृत्युदंड हा व्यक्तीच्या प्रतिष्ठेवर आणि मानवी जीवनाच्या पावित्र्यावर आघात करणारा असल्याचे त्यांनी म्हटले. दोषी व्यक्तींना तुरुंगात ठेवून समाजाचे संरक्षण करता येते आणि त्यांना सुधारण्याची संधीही देता येते, असे त्यांनी नमूद केले.
व्हॅटिकनचे परराष्ट्र सचिव कार्डिनल पिएत्रो पॅरोलिन यांनीही अमेरिकेच्या योजनेवर टीका केली. एखाद्या व्यक्तीच्या मृत्यूला सार्वजनिक तमाशाचे स्वरूप देणे अस्वीकार्य असल्याचे त्यांनी म्हटले. गंभीर गुन्हा केलेल्या व्यक्तीलाही मृत्युदंडाव्यतिरिक्त शिक्षा देण्याचे पर्याय उपलब्ध असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
या प्रकरणामुळे अमेरिकेतील मृत्युदंडाच्या शिक्षेबाबतची चर्चा अधिक तीव्र झाली आहे. न्याय देताना मानवी प्रतिष्ठा आणि सार्वजनिक सुरक्षितता यांचा समतोल कसा राखायचा, हा प्रश्न आता पुन्हा ऐरणीवर आला आहे.
अमेरिकेत मृत्युदंडाच्या शिक्षेबाबत वेगवेगळे मतप्रवाह आहेत. गंभीर गुन्ह्यांतील पीडितांना न्याय मिळावा आणि भविष्यात अशा गुन्ह्यांना आळा बसावा, या भूमिकेतून काहीजण मृत्युदंडाचे समर्थन करतात. मात्र, मानवाधिकार संघटना आणि धार्मिक नेते या शिक्षेला विरोध करतात.
न्यायव्यवस्थेकडून चूक होण्याची शक्यता आणि दोषी व्यक्तीला सुधारण्याची संधी कायमची संपुष्टात येणे, हे मृत्युदंडाविरोधातील प्रमुख मुद्दे आहेत. अशा परिस्थितीत फाशीच्या शिक्षेचे थेट प्रक्षेपण करण्याची कल्पना पुढे आल्याने शिक्षेचा उद्देश, मानवी प्रतिष्ठा आणि सार्वजनिक हित यांवर नव्याने चर्चा सुरू झाली आहे.
