सोमवार, 9 नोव्हेंबर 2026
(फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
जपान आपली ऊर्जा गरज भागवण्यासाठी पूर्णत: मध्यपूर्वेतील देशांवर अवलंबून आहे. होर्मुझ खाडीतून जापन कच्चा तेलाची ९०% आयात करतो. २८ फेब्रुवारी २०२६ रोजी अमेरिका-इस्रायलने संयुक्तपणे इराणविरोधात लष्करी कारवाई सुरु केली होती. ज्यामुळे इराणने आक्रमक होत होर्मुझचा मार्ग बंद केला होता. याभागातून जाणाऱ्या जहाजांना लक्ष्य केले जात होते. यामध्ये भारत, चीनसह जपानचेही अनेक तेलवाहू टँकर समुद्रात अडकले होते. यामुळे देशात मोठे ऊर्जा संकट निर्माण झाले होते.
दरम्यान जपानचे परराष्ट्र मंत्री तोशिमित्सू मोटेगी यांनी इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची यांच्याशी संवाद साधला. या संवादानंतर इराणने जपानसाठी होर्मुझचा मार्ग खुला करण्याचा निर्णय घेतला. अराघची यांनी स्पष्ट केले की, होर्मुझची सामुद्रधुनी पूर्णपण बंद नाही. हा मार्ग केवळ त्यांच्यावर हल्ला करणाऱ्या शत्रूंसाठी बंद आहे. इतर देशांसाठी हा मार्ग खुला आहे. पण त्यांनी हेही स्पष्ट केले की, जपानला त्यांची जहाजे सुरक्षितपणे नेण्याची इच्छा असेल तर त्यांना इराणची एक अट मान्य करावी लागेल.
इराणने जपानी जहाजांना मार्ग देण्याचे मान्य केले आहे, परंतु यासाठी एक मोठी अट घातली आहे. जपानला सुरक्षित प्रवासासाठी इराणच्या संबंधित अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधावा लागेल. जहाजाचा नेमका मार्ग निश्चिक करण्यासाठी त्यांना चर्चा करावी लागेल. यापूर्वी इराणच्या रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्सने अनधिकृत जहाजांवर हल्ल्याची चेतावणी दिली होती. यामुळे गंभीर चिंता निर्माण झाला होती.
याच वेळी जपानसह फ्रान्स, जर्मनी, इटली आणि ब्रिटनने होर्मुझ मार्ग सुरक्षित करण्यासाठी अमेरिकेला मदत करण्याचे जाहीर केले आहे. दुसरीकडे भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी (Narendra Modi) यांनी देखील इराणचे अध्यक्ष पेझेश्कियान यांच्याशी फोनवरुन संपर्क साधला आहे. या चर्चेत त्यांनी शिपिंग मार्गाच्या सुरक्षिततेबद्दल चिंता व्यक्त केली. यानंतर इराणने हे सकारात्मक पाऊल मानले जात आहे. युद्धजन्य परिस्थिती इराण अशा देशांशी व्यापारी संबंध तोडू इच्थित नाहीत जे थेट लष्करी कारवायांमध्ये सहभागी आहेत, असे अराघची यांनीही स्पष्ट केले आहे.
Ans: इराणने होर्मुझ केवळ त्यांच्यावर हल्ला करणाऱ्या देशांसाठीच बंद केले असल्याचे इराणने स्पष्ट केले आहे. इराणला जपानसारख्या देशांशी असलेले संबंध टिकवण्यासाठी आणि आंतरराष्ट्रीय दबावामुळे हा निर्णय घेण्यात आला आहे.
Ans: जपानला इराणी अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधून जहाजांचा मार्ग निश्चित करावा लागेल असे इराणने म्हटले आहे.
Ans: इराणच्या जपानी जहाजांना सुरक्षित मार्ग देण्यामुळे जागतिक तेल वाहतूक आणि शिपिंगमध्ये स्थिरता निर्माण होईल. तसेच मध्यपूर्वेतील तणाव कमी होण्यासही मदत मिळेल.
