Ali Khamenei: तेहरानमध्ये सत्तेचा रक्तरंजित अध्याय! खामेनींची हत्या इराणी राजवटीचे काळे पर्व; कोण होणार इराणचा नवा ‘सुलतान’?

अमेरिका आणि इस्रायलने एका कारवाईत इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खमेनी यांची हत्या केली आहे. इराणमध्ये सर्व मोठे निर्णय घेण्याचा अधिकार खमेनींना होता. इराणचे सर्वोच्च नेते म्हणून कोण पदभार स्वीकारेल?

• ‘ऑपरेशन एपिक फ्युरी’
• उत्तराधिकारी कोण?
• ट्रम्प यांचा मास्टरप्लॅन

Next Supreme Leader of Iran 2026 : जगाच्या नकाशावर इराण (Iran) हे नाव आता एका मोठ्या राजकीय भूकंपाचे केंद्र बनले आहे. अमेरिकेच्या ‘ऑपरेशन एपिक फ्युरी’ (Operation Epic Fury) अंतर्गत इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी (Ali Khamenei) यांची हत्या झाल्याने संपूर्ण मध्यपूर्वेतील सत्तेची समीकरणे बदलली आहेत. १९८९ पासून इराणवर निर्विवाद वर्चस्व गाजवणारे ८६ वर्षीय खामेनी आता इतिहासाचा भाग झाले आहेत. मात्र, त्यांच्या जाण्याने एक मोठी पोकळी निर्माण झाली असून, इराणचा पुढचा सर्वोच्च नेता कोण असेल, यावरून तेहरानच्या सत्तेच्या गल्लीबोळात खलबतं सुरू झाली आहेत. इराणच्या संविधानानुसार आणि जागतिक तज्ज्ञांच्या मते, हे उत्तराधिकार दोन महत्त्वाच्या मुद्द्यांत समजून घेता येईल.

१. ‘त्रिसदस्यीय समिती’ आणि संविधानातील तरतूद

इराणी संविधानाच्या कलम १११ नुसार, जर सर्वोच्च नेत्याचा मृत्यू झाला किंवा त्यांची हत्या झाली, तर तातडीने सत्ता कोणा एका व्यक्तीकडे जात नाही. त्याऐवजी, एक उच्चस्तरीय तीन सदस्यांची परिषद (Council) तात्पुरता पदभार स्वीकारते. या परिषदेत इराणच्या न्यायपालिकेचे प्रमुख (गुलाम हुसेन महेसानी), देशाचे अध्यक्ष (मसूद पजेश्कियान) आणि इराणच्या सुरक्षा परिषदेचे एक वरिष्ठ सदस्य (संभाव्यतः अली लारीजानी) यांचा समावेश असतो. जर इराणने संविधानाचा हा मार्ग निवडला, तर इराणमध्ये ‘सामूहिक नेतृत्व’ पाहायला मिळेल. ही समिती नवीन सर्वोच्च नेत्याची निवड होईपर्यंत देशाचे सर्व लष्करी, राजकीय आणि धार्मिक निर्णय घेईल. मात्र, सध्याच्या युद्धजन्य परिस्थितीत ही समिती किती काळ टिकेल, याबद्दल साशंकता आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : World War3: जगाचा अंत जवळ? Iran-Israel युद्धाने ओलांडल्या सर्व मर्यादा; 6 शहरांत मिसाईल्सचा थरार, इराणचा निशाणा नेतन्याहू-ट्रम्प

२. वैयक्तिक उत्तराधिकारी: मोज्तबा खामेनी की अली लारीजानी?

दुसरा आणि सर्वात जास्त चर्चेत असलेला पर्याय म्हणजे एकाच शक्तिशाली व्यक्तीची निवड करणे. वॉल स्ट्रीट जर्नलच्या रिपोर्टनुसार, खामेनी यांनी आपल्या हयातीतच चार नावांची शिफारस एका बंद पाकिटात करून ठेवली होती. या यादीत दोन नावे सर्वात आघाडीवर आहेत:

• अली लारीजानी: इराणच्या सर्वोच्च परिषदेचे सचिव आणि अनुभवी मुत्सद्दी. लारीजानी यांना प्रशासनाचा मोठा अनुभव असून ते पाश्चात्य देशांशी वाटाघाटी करण्यात निष्णात मानले जातात.
• मोज्तबा खामेनी: अली खामेनी यांचा धाकटा मुलगा. मोज्तबा हे गेल्या अनेक वर्षांपासून इराणच्या पडद्यामागून सत्ता चालवत आहेत. इस्रायलच्या दाव्यानुसार, मोज्तबा हवाई हल्ल्यातून वाचले असून, ते आपल्या वडिलांचा वारसा पुढे नेण्यासाठी प्रबळ दावेदार मानले जात आहेत. मात्र, त्यांच्या निवडीला इराणमध्ये ‘राजेशाही’ (Dynastic Rule) म्हणून विरोध होण्याचीही शक्यता आहे.

 

See more

🇮🇷official state media have confirmed the martyrdom of Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei,his daughter, son-in-law and grand-children following the USsrael strikes on February 28, 2026.
Iran declared 40 days of national mourning, with calls for unity and continued resistance. pic.twitter.com/wQ6NHLdYEs — Malcolm X (@malcolmx653459) March 1, 2026

credit – social media and Twitter

डोनाल्ड ट्रम्प यांचा ‘थर्ड पार्टी’ प्लॅन

या सर्व अंतर्गत घडामोडींदरम्यान, अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी एक खळबळजनक विधान केले आहे. ट्रम्प यांच्या मते, इराणमधील इस्लामिक रिपब्लिकची राजवट आता शेवटच्या घटका मोजत आहे. त्यांनी अ‍ॅक्सिओसला दिलेल्या मुलाखतीत स्पष्ट केले की, “मी आधीच ठरवले आहे की इराणचे नेतृत्व कोण करेल.” ट्रम्प यांचा इशारा इराणच्या बाहेर असलेल्या एखाद्या लोकशाहीवादी गटाकडे किंवा माजी राजघराण्यातील सदस्याकडे असण्याची शक्यता आहे. अमेरिका तिथे ‘तिसऱ्या पक्षाची’ स्थापना करून इराणला धार्मिक कट्टरतेतून बाहेर काढण्याचा प्रयत्न करत आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : World War 3: जगाचा श्वास रोखला! Iranचा विजयोन्माद; 70 क्षेपणास्त्रांनी Israel चं आकाश फाडलं, जेरुसलेममध्ये मृत्यू तांडव

गार्डियन कौन्सिलचा अंतिम निर्णय

इराणमध्ये सर्वोच्च नेत्याची निवड ही ‘एसेम्ब्ली ऑफ एक्सपर्ट्स’ (तज्ज्ञांची परिषद) द्वारे केली जाते. ही ८८ कायदेतज्ज्ञांची समिती आहे. या परिषदेचे सर्व सदस्य खामेनी यांच्या विचारांशी बांधील असल्याने, ते खामेनींच्या इच्छेनुसारच नवीन नेता निवडतील की अमेरिकेच्या दबावाखाली झुकतील, हे पाहणे औत्सुक्याचे ठरेल. इराणमध्ये सर्वोच्च नेत्याची निवड करण्यासाठी कोणतीही कालमर्यादा नसल्यामुळे, सध्याचा हा संक्रमण काळ इराणसाठी अत्यंत रक्तपाताचा किंवा मोठ्या बदलांचा ठरू शकतो.