मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
कच्च्या तेलाची आयात 11 टक्क्याने घटली , रशिया आणि सौदीकडून पुरवठा झाला कमी, कारण काय? (फोटो सौजन्य - सोशल मीडिया)
Crude Oil Marathi News: रशियाकडून होणारा पुरवठा कमी आणि सौदी अरेबिया, कुवेत सारख्या पश्चिम आशियातील पारंपारिक पुरवठादारांमुळे डिसेंबर २०२३ मध्ये भारताची कच्च्या तेलाची आयात १०.६ टक्क्यांनी (वर्ष-दर-वर्ष) घसरून ११.५७ अब्ज डॉलर्स झाली. वाणिज्य विभागाने जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार, आयातीत अनुक्रमे १६.५ टक्क्यांनी घट झाली आहे. मागील महिन्यात म्हणजेच नोव्हेंबरमध्ये १२.४ अब्ज डॉलर्सचे कच्चे तेल आयात करण्यात आले होते. तेल आयातीचा डेटा सहसा ३ महिन्यांच्या विलंबाने जाहीर केला जातो.
मुख्य म्हणजे डिसेंबर २०२४ मध्ये ४ महिन्यांत पहिल्यांदाच रशियामधून होणारी आयात कमी झाली. यावरून असे दिसून येते की जानेवारीमध्ये अमेरिकेने रशियावर लक्ष्यित निर्बंध लादण्यापूर्वीच मूल्याच्या बाबतीत रशियन कच्च्या तेलाच्या पुरवठ्यात घट सुरू झाली होती. डिसेंबर २०२३ मध्ये रशियामधून होणारी आयात वार्षिक आधारावर १८.४८ टक्क्यांनी घसरून ३.१९ अब्ज डॉलरवर आली, जी डिसेंबर २०२३ मध्ये ३.९२ अब्ज डॉलर होती. डिसेंबरपूर्वी, रशियाकडून कच्च्या तेलाची आयात नोव्हेंबर, ऑक्टोबर आणि सप्टेंबरमध्ये अनुक्रमे ८ टक्के, ५३ टक्के आणि ३४.२ टक्क्यांनी वाढली. देखभालीच्या कामासाठी प्रमुख देशांतर्गत रिफायनरीज बंद करण्याच्या नियोजित योजनेमुळे ऑगस्टमध्ये आयात कमी झाली.
डिसेंबर २०२३ च्या तुलनेत डिसेंबर २०२४ मध्ये ब्रेंट क्रूडची किंमत प्रति बॅरल ४.५७ डॉलर्स कमी होती. रशियाकडून कच्च्या तेलाच्या आयातीत घट केवळ कमी किमतींमुळे झाली नाही, तर आकडेवारीवरून असे दिसून येते की आयातीच्या प्रमाणातही १२.३ टक्क्यांनी घट झाली आहे.
आंतरराष्ट्रीय विश्लेषकांनी यापूर्वी म्हटले होते की, रशियातील देशांतर्गत मागणी वाढल्याने तेल निर्यातीत घट झाली कारण बहुतेक रशियन रिफायनरीज देखभालीचे काम पूर्ण केल्यानंतर पुन्हा काम सुरू करू लागल्या. तथापि, किमतीतील सवलतींमध्ये कपात देखील यामध्ये भूमिका बजावू शकते.
आयातीचे इतर प्रमुख स्रोत असलेल्या सौदी अरेबिया आणि कुवेत यांनीही अनुक्रमे ४३.१ टक्के आणि ३८ टक्के कमी तेल पाठवले. या दोन्ही देशांमधून होणाऱ्या तेल आयातीतही अनुक्रमे प्रमाणानुसार ३६.४ टक्के आणि ३३.६ टक्के घट झाली.
दोन्ही देशांमधून होणाऱ्या एकूण तेल निर्यातीत घट झाल्यामुळे हे घडले. डिसेंबरच्या सुरुवातीला, सौदी अरेबिया आणि त्याच्या OPEC+ भागीदार गटाने उत्पादन कपात कमी करण्याच्या प्रक्रियेला विलंब लावण्याचा निर्णय घेतला. यामुळे, एप्रिल २०२५ पर्यंत दररोज २२ लाख बॅरल उत्पादन कपात सुरू ठेवण्याचा निर्णय घेण्यात आला.
सौदी अरेबियातील कच्च्या तेलाची आयातही रिफायनरीजनी कमी केली कारण त्यांचे प्रमुख उत्पादन अरब लाईट प्रादेशिक बेंचमार्कपेक्षा सुमारे $2.5 प्रति बॅरलने जास्त होते आणि पर्यायी पुरवठ्यापेक्षा महाग होते. मध्य पूर्वेतील इतर पुरवठादार अधिक आकर्षक किमती देत होते आणि इराकी क्रूडच्या किमतीत २९ टक्क्यांनी वाढ झाल्यानंतर रिफायनर्सनी त्यांच्या ऑर्डरमध्ये बदल केले.
डिसेंबरच्या आकडेवारीवरून असे दिसून येते की जानेवारीपासून कच्च्या तेलाच्या मागणीचा मोठा भाग इतर स्रोत देशांमध्ये स्थलांतरित झाला असावा कारण अपेक्षेपेक्षा जास्त शुल्क कमी केले गेले आहे. अमेरिकेचे तत्कालीन अध्यक्ष जो बायडेन यांच्या प्रशासनाने १० जानेवारी रोजी रशियाविरुद्ध तेल उत्पादक, टँकर, मध्यस्थ, व्यापारी आणि बंदरे यांना लक्ष्य करून व्यापक निर्बंध लादण्याची घोषणा केली. अमेरिकेच्या ट्रेझरी विभागाने तेल आणि वायू क्षेत्रातील दिग्गज कंपन्या गॅझप्रॉम नेफ्ट आणि सर्गुटनेफ्टगॅसवर निर्बंध लादले. भारताच्या दृष्टिकोनातून महत्त्वाचे म्हणजे अमेरिकेने रशियन तेल वाहून नेणाऱ्या १८३ जहाजांवर निर्बंध लादले.
