नातेवाईकाच्या मृत्यूनंतर Bank, EPF आणि विम्याचे पैसे कसे मिळवायचे? जाणून घ्या संपूर्ण कायदेशीर प्रोसेस

आवश्यक कागदपत्रे आणि वारसदाराचे तपशील अपडेट ठेवले नसल्यास, एखाद्या प्रिय व्यक्तीच्या निधनानंतर तिच्या निधीवर हक्क सांगणे किती कठीण होऊ शकते, या अडचणींचा सामना करायचा नसेल तर काय करावं लागेल? समजून घेऊयात.

• व्हायरल व्हिडीओनंतर तुमच्यासमोरही प्रश्न
• विम्याची रक्कम सहजपणे कशी मिळवता येते
• काही सोपे पर्याय लक्षात घ्या

Personal Finance : ओडिशा राज्यात नुकत्याच घडलेल्या एका घटनेने संपूर्ण देशाला हादरवून सोडले आहे; ज्यामध्ये एका व्यक्तीला आपल्या बहिणीचा मृत्यू सिद्ध करण्यासाठी अत्यंत क्लेशदायक पाऊल उचलण्यास भाग पडले. तिथे एका भावाला आपल्या बहिणीची बँकेत जमा असलेली बचत रक्कम मिळवण्यासाठी, चक्क तिचा मृतदेह बँकेत घेऊन जावे लागले. ही केवळ एखादी एकाकी घटना नाही, तर एक गंभीर इशारा आहे. आवश्यक कागदपत्रे आणि वारसदाराचे तपशील अपडेट ठेवले नसल्यास, एखाद्या प्रिय व्यक्तीच्या निधनानंतर तिच्या निधीवर हक्क सांगणे किती कठीण होऊ शकते, हे यातून स्पष्ट होते. अशा बिकट प्रसंगांपासून वाचण्यासाठी, मृत नातेवाईकाची बँक शिल्लक, कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी (EPF) आणि विम्याची रक्कम सहजपणे कशी मिळवता येते, हे आधीच जाणून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.

कच्च्या तेलाचा भाव गडगडला! US – Iran रजामंदीच्या बातम्यांनी किमतीत मोठी पडझड; Petrol Diesel स्वस्त होणार?

ही संपूर्ण प्रक्रिया येथे सोप्या भाषेत स्पष्ट केली आहे:

1. बँक खात्यातून पैसे कसे काढावेत?

जर खात्यावर एखाद्या Nominee ची नोंदणी केलेली असेल, तर ही प्रक्रिया अत्यंत सरळ असते. केवळ मृत्यू प्रमाणपत्र आणि KYC कागदपत्रे सादर केल्यावर बँक ती रक्कम सुलभतेने अदा करते. पण जर खात्यावर कोणताही नामनिर्देशित नसेल, तर तुम्हाला मृत्यू प्रमाणपत्रासोबतच Claim Form, Indemnity Bond आणि कुटुंबातील इतर सदस्यांकडून घेतलेले ‘NOC सादर करणे आवश्यक असते. लहान रकमांच्या बाबतीत, बँका सहसा हे दावे सहजपणे निकाली काढतात. जर संबंधित रक्कम मोठी असेल, तर बँक ‘वारस प्रमाणपत्र’ किंवा न्यायालयाने प्रमाणित केलेले ‘मृत्युपत्र’ सादर करण्याची मागणी करू शकते.

2 EPF आणि निवृत्तीवेतन निधी

EPF खात्यामध्ये जरी कोणत्याही Nomineeची नेमणूक केलेली नसली, तरीही कुटुंबातील सदस्य त्या निधीवर दावा करू शकतात. यासाठी, आपण कंपनीने प्रमाणित केलेली ‘हयात असलेल्या कुटुंबातील सदस्यांची यादी’ किंवा सरकारी प्राधिकरणाने जारी केलेले ‘कायदेशीर वारस प्रमाणपत्र’ सादर करणे आवश्यक असते. या कागदपत्रांच्या आधारे, कायदेशीर वारस दाव्याचा अर्ज मग तो ऑनलाइन असो किंवा ऑफलाइन भरू शकतात.

3. विम्याची रक्कम

विम्याच्या बाबतीत, हे लक्षात ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे की, Nominee ही नेहमीच त्या निधीची किंवा रकमेची मालक असतेच असे नाही. ती व्यक्ती केवळ एका Trustee ची भूमिका बजावते; जिचे कर्तव्य बँक किंवा विमा कंपनीकडून रक्कम स्वीकारणे आणि ती रक्कम प्रत्यक्ष कायदेशीर वारसांमध्ये वितरित करणे हे असते. लाभार्थी नामनिर्देशित व्यक्ती: २०२५ पासून लागू होणाऱ्या नियमांनुसार, जर जोडीदार, मुले किंवा आई-वडील यांना नामनिर्देशित व्यक्ती म्हणून नियुक्त केले असेल, तर त्यांनाच त्या निधीचे प्रत्यक्ष मालक मानले जाईल. जर नामनिर्देशित व्यक्ती याव्यतिरिक्त अन्य कोणी असेल किंवा जर कोणत्याही व्यक्तीला नामनिर्देशित केलेच नसेल तर इतर नातेवाईकांना न्यायालयाकडून Succession Certificate प्राप्त करणे आवश्यक ठरेल.

कायदेशीर सल्ला आणि उपाययोजना

जर एखादी बँक किंवा संस्था रक्कम देण्यास नकार देत असेल, तर तुम्ही Civil Court कडे दाद मागू शकता. अशा प्रकारच्या गुंतागुंतीच्या समस्या टाळण्यासाठी, तुमच्याकडील प्रत्येक गुंतवणूक आणि बँक खात्यासाठी तुम्ही एखाद्या व्यक्तीला Nominee करणे अनिवार्य आहे, असा सल्ला तज्ज्ञ देतात. तुम्ही तुमच्या नामनिर्देशित व्यक्तीचे तपशील वेळोवेळी Update करत आहात ना, याची खात्री करा. शिवाय, शक्य असल्यास, Will करून घेण्याला प्राधान्य द्या.

Nykaa ला मोठा धक्का! 20000000 रुपयांच्या मानहानीचा दावा करत कंपनीला खेचलं कोर्टात; नक्की प्रकरण काय?