शुक्रवार, 13 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
Coding for Kids Best Age to Start: आजकाल मुलांचे डोळे स्मार्टफोन आणि टॅब्लेटच्या जगातच उघडतात. नीट बोलताही न येणारी मुले युट्यूबवर कार्टून स्क्रोल करायला नक्कीच शिकतात. अशा वेळी, मुलांनी फक्त गॅझेट्स वापरणे शिकावे की ते गॅझेट्स कसे काम करतात हेही त्यांना माहीत असावे? असा प्रश्न पालकांना पडतो. येथूनच कोडिंगची सुरुवात होते. आजच्या काळात कोडिंग ही ‘तिसरी भाषा’ मानली जात आहे.
मुलांना कोडिंग शिकवण्याचे कोणतेही निश्चित वय नसते, परंतु वयाच्या ६ ते ७ व्या वर्षापासून याची प्राथमिक सुरुवात केली जाऊ शकते. सुरुवातीला त्यांना विजुअल गेम्सच्या माध्यमातून यामागील लॉजिक समजावून सांगितले जाते. जेव्हा मूल ११-१२ वर्षांचे होते, तेव्हा ते पायथन (Python) किंवा जावास्क्रिप्ट सारखी टेक्स्ट-बेस्ड कोडिंग शिकू शकते.
सुरुवात नेहमी ‘ब्लॉक-बेस्ड कोडिंग’ (Block-based coding) ने करावी. यासाठी ‘Scratch’ आणि ‘Blockly’ सारखी मोफत टूल्स अत्यंत लोकप्रिय आहेत. यामध्ये मुलांना ब्लॉक्स जोडून लहान गेम किंवा गोष्ट तयार करायची असते. याशिवाय ‘Minecraft’ आणि ‘Roblox’ सारखे गेम्स देखील खेळता खेळता कोडिंगचे कॉन्सेप्ट्स शिकवतात.
नव्या राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणांतर्गत (NEP 2020) आता अनेक शाळांमध्ये इयत्ता ६ वी पासूनच कोडिंग आणि एआय (AI) चा अभ्यासक्रमात समावेश करण्यात आला आहे.
कोडिंगमुळे मुलांमध्ये लॉजिकल थिंकिंग (तार्किक विचार) आणि प्रॉब्लेम सॉल्व्हिंग स्किल्स वाढतात. मुले कोणत्याही मोठ्या समस्येचे लहान तुकडे करून ती सोडवायला शिकतात, ज्याला ‘कम्प्यूटेशनल थिंकिंग’ म्हणतात. यामुळे मुलांमधील गणित आणि विज्ञानाची भीती दूर होते. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, कोडिंग मुलांना स्क्रीनवर फक्त रील्स पाहणारा ‘कंज्यूमर’ न बनवता, काहीतरी नवीन निर्माण करणारा ‘क्रिएटर’ (निर्माता) बनवते.
पालकांनी कोडिंग शिकण्याचा मुलांवर अतिरिक्त दबाव टाकू नये. महागड्या ऑनलाईन कोर्सेसच्या जाळ्यात अडकण्याऐवजी इंटरनेट आणि युट्यूबवरील मोफत साहित्याची मदत घेऊन आणि मुलाला संगणकात रस असेल तर त्याला या क्षेत्रात पुढे जाण्यास मार्ग दाखवावा.
