रविवार, 8 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
IIT Bombay Mental Health Measures: आयआयटी बॉम्बे कॅम्पसमधून अलीकडेच आलेली एक अतिशय दुःखद घटना संपूर्ण देशाच्या शैक्षणिक जगताला हादरवून सोडणारी ठरली आहे. २० वर्षांचा बी.टेक विद्यार्थी साहिल वाकोडे याच्या आत्महत्या प्रकरणानंतर संस्थेमधील विद्यार्थ्यांचे मानसिक आरोग्य आणि सुरक्षितता याविषयी गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. या दुर्दैवी घटनेनंतर आयआयटी बॉम्बे प्रशासन खडबडून जागे झाले असून, विद्यार्थ्यांची चिंता दूर करण्यासाठी अनेक मोठे व दूरगामी पावले उचलण्याची तयारी सुरू आहे.
आयआयटी बॉम्बेच्या वतीने आयोजित ‘ओपन हाऊस’ कार्यक्रमात प्रशासन आणि विद्यार्थ्यांमध्ये मोकळेपणाने चर्चा झाली. या बैठकीत विद्यार्थ्यांचा मानसिक ताण कमी करण्यासाठी आणि त्यांना अधिक चांगले वातावरण उपलब्ध करून देण्यासाठी अनेक प्रस्तावांवर विचार करण्यात आला. कॅम्पसचे अंतर्गत वातावरण सुधारण्यासाठी प्रशासन केवळ कागदी दाव्यांपर्यत मर्यादित न राहता, प्रत्यक्षात ठोस बदल घडवून आणण्याच्या दिशेने वेगाने काम करत आहे. आयआयटी बॉम्बे कोणते नवीन बदल करणार आहे, ते जाणून घेऊया:
आयआयटी बॉम्बेच्या हॉस्टेलच्या नियमांत मोठा बदल पाहायला मिळू शकतो. संस्थेत पूर्वी केवळ पहिल्या वर्षाच्या विद्यार्थ्यांनाच शेअरिंग रूम दिले जात असत. सीनियर वर्गात जाताच त्यांना सिंगल रूम दिले जात होते. मात्र, आता हे धोरण बदलले जाणार आहे. भविष्यात बनणाऱ्या नवीन हॉस्टेलमध्ये ‘ट्विन-शेयरिंग मॉडेल’ या योजनेवर विचार सुरू आहे.
आता आयआयटी बॉम्बे सीनियर वर्गातील विद्यार्थ्यांसाठीही या मॉडेलची अंमलबजावणी करण्याबाबत विचार करत आहे. एकटे राहिल्यामुळे अनेकदा विद्यार्थी नैराश्य किंवा एकाकीपणाचे शिकार होतात, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. अशा वेळी रूममेट सोबत असल्यामुळे मानसिक आधार मिळतो आणि विद्यार्थी आपल्या भावना एकमेकांसोबत शेअर करू शकतात.
विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आरोग्याला प्राधान्य देत आयआयटी बॉम्बेने काउन्सलिंग सेवांचा परीघ मोठ्या प्रमाणावर वाढवला आहे. घटनेनंतर लगेचच डीन ऑफ स्टुडंट अफेअर्सने विद्यार्थ्यांना ईमेल पाठवून कळवले की, कॅम्पसच्या ६ प्रमुख हॉस्टेल आणि स्टुडंट वेलनेस सेंटरमधील काउन्सलिंगचे तास वाढवण्यात आले आहेत. यामुळे विद्यार्थ्यांना जेव्हा कधी गरज भासेल, तेव्हा तात्काळ मदत मिळू शकेल.
याशिवाय, आयआयटी बॉम्बेने आपले जुने धोरण पुन्हा स्पष्ट करत विद्यार्थ्यांना आश्वासन दिले आहे की, ते कॅम्पसबाहेरही त्यांच्या पसंतीच्या कोणत्याही प्रोफेशनल काउन्सलर किंवा एजन्सीची मदत घेऊ शकतात. अशा बाहेरील काउन्सलिंग सेवांवर होणारा संपूर्ण खर्च संस्था उचलेल. विद्यार्थ्यांना त्यांच्या फॅकल्टी मेंटर्सच्या माध्यमातून या सुविधांचा लाभ घेण्यासाठी विशेष रूपने प्रोत्साहित केले जात आहे.
या परिस्थितीचा सामना करण्यासाठी प्रशासन केवळ स्वतःच्या पातळीवर निर्णय घेत नाही, तर जमिनी वास्तव जाणून घेण्यासाठी फॅकल्टी सदस्यांना आणि मेंटल हेल्थ तज्ज्ञांचीही मदत घेतली जात आहे. नुकताच प्रशासनाच्या वतीने एक गुगल फॉर्म शेअर करण्यात आला. यामध्ये प्राध्यापक आणि फॅकल्टी सदस्यांकडून विद्यार्थ्यांचा ताण कमी करण्यासाठी आणखी कोणती उत्तम पावले उचलली जाऊ शकतात, याविषयी सूचना मागवण्यात आल्या. विभाग आणि संस्था स्तरावर अनेक फेऱ्यांची बैठक पार पडली आहे.
