रविवार, 9 ऑगस्ट 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
Mojtaba Khamenei Education: इराणच्या राजकीय आणि धार्मिक वातावरणात मोजतबा खामेनेई हे कोणतेही नवीन नाव नाही. मात्र, अलीकडच्या काळात ते जागतिक माध्यमांमध्ये चर्चेचे केंद्र बनले आहेत. त्यांचे वडील आणि इराणचे सर्वोच्च नेते आयतुल्लाह अली खामेनेई यांच्या निधनानंतर त्यांनी देशाची धुरा हाती घेतली आहे. दीर्घकाळ पडद्यामागे राहून सरकार आणि सैन्यावर प्रभाव पाडणारे मोजतबा आता अधिकृतपणे इराणचे तिसरे सर्वोच्च नेते बनले आहेत.
अलीकडेच इस्रायली मीडिया आणि अनेक आंतरराष्ट्रीय अहवालांमध्ये मोजतबा खामेनेई यांची प्रकृती बिघडल्याचे आणि त्यांना रुग्णालयात दाखल केल्याचे दावे केले जात होते. या बातम्या फेटाळून लावण्यासाठी इराणच्या मीडियाने त्यांचा एक नवीन व्हिडिओ जारी केला, ज्यानंतर त्यांच्या नावाची चर्चा अधिकच तीव्र झाली आहे. अशा स्थितीत जगातील सर्वात चर्चित नेत्यांपैकी एक असलेल्या मोजतबा खामेनेई नेमके कोण आहेत, त्यांचे शिक्षण किती झाले आहे आणि त्यांच्याकडे काय पात्रता आहे, हे जाणून घेण्याची प्रत्येकाला उत्सुकता आहे.
मोजतबा खामेनेई यांचा जन्म ८ सप्टेंबर १९६९ रोजी इराणच्या प्रसिद्ध मशाद शहरात झाला. सध्या त्यांचे वय ५६ वर्षे आहे. ते इराणचे माजी सर्वोच्च नेते आयतुल्लाह अली खामेनेई यांचे दुसरे सुपुत्र आहेत. देशातील सर्वात शक्तिशाली धार्मिक आणि राजकीय कुटुंबात लहानाचे मोठे झालेले मोजतबा यांना नेहमीच इराणच्या सत्तेच्या वर्तुळातील प्रभावी आणि गूढ चेहरा मानले गेले आहे.
फेब्रुवारी २०२६ मध्ये त्यांचे वडील आयतुल्लाह अली खामेनेई यांच्या निधनानंतर मोजतबा खामेनेई यांच्याकडे देशाची सर्वोच्च सत्ता सोपवण्यात आली. इराणच्या ८८ सदस्यीय धार्मिक संस्था ‘असेम्ब्ली ऑफ एक्सपर्ट्स’ने ८ मार्च २०२६ रोजी त्यांना औपचारिकपणे नवीन सर्वोच्च नेते म्हणून निवडले. जरी इराणच्या १९७९ च्या क्रांतीनंतर वडिलांनंतर मुलाला सत्ता देणे योग्य मानले जात नव्हते, तरीही मजबूत लष्करी आणि प्रशासकीय पकडीमुळे त्यांना ही जबाबदारी देण्यात आली.
मोजतबा खामेनेई यांचे शिक्षण धार्मिक आणि लष्करी अशा दोन्ही क्षेत्रांत झाले आहे:
शालेय शिक्षण: मोजतबा खामेनेई यांनी तेहरानच्या प्रसिद्ध ‘अलवी हायस्कूल’मधून १९८७ मध्ये त्यांचे उच्च माध्यमिक शिक्षण पूर्ण केले.
लष्करी अनुभव: हायस्कूलनंतर लगेचच त्यांनी इराण-इराक युद्धात (१९८७-१९८८) ‘रिव्होल्युशनरी गार्ड्स’ (IRGC) मध्ये आपली सेवा बजावली.
उच्च धार्मिक शिक्षण: युद्धानंतर ते शिया इस्लामच्या सर्वात प्रमुख शैक्षणिक केंद्र असलेल्या ‘कोम शिया मदरसा’ येथे गेले. तिथे त्यांनी इस्लामिक कायदा, तत्त्वज्ञान आणि धर्मशास्त्र याचा सखोल अभ्यास केला.
आयतुल्लाह पदवी: इराणच्या अनेक शीर्ष धर्मगुरूंकडून शिक्षण घेतल्यानंतर ते स्वतः मदरशात उच्चस्तरीय धार्मिक वर्ग शिकवू लागले. त्यानंतर त्यांना ‘आयतुल्लाह’ हा धार्मिक किताब (रँक) देण्यात आला.
मोजतबा खामेनेई अचानक चर्चेत येण्याचे मुख्य कारण म्हणजे त्यांच्या प्रकृतीशी संबंधित अफवा आणि त्यांची रहस्यमयी कार्यपद्धती आहे. पदभार स्वीकारल्यापासून ते कोणत्याही मोठ्या सार्वजनिक मंचावर दिसलेले नाहीत. पश्चिमी माध्यमांनी दावा केला होता की ते गंभीर आजारी आहेत. तथापि, इराणच्या ‘मेहर न्यूज एजन्सी’ने १२ सेकंदांचा व्हिडिओ जारी करून हे दाखवण्याचा प्रयत्न केला आहे की सर्वोच्च नेते पूर्णपणे निरोगी आहेत आणि आपल्या अधिकाऱ्यांसोबत बैठका घेत आहेत.
