रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
S सोमनाथ यांच्या जागी इस्रोचे नवे प्रमुख म्हणून व्ही नारायण यांची निवड; 14 जानेवारी रोजी पदभार स्वीकारणार ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया)
नवी दिल्ली : व्ही नारायणन हे भारतातील प्रख्यात शास्त्रज्ञ आणि गृह विभागाचे सचिव डॉ. एस. सोमनाथन यांची जागा घेतील. केंद्र सरकारने केलेल्या घोषणेनुसार, व्ही नारायणन भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेचे सचिव म्हणून आपली जबाबदारी स्वीकारतील. याबाबतचा आदेश मंत्रिमंडळाच्या नियुक्ती समितीने दिला आहे. व्ही नारायणन 14 जानेवारी रोजी पदभार स्वीकारतील.
एएनआय या वृत्तसंस्थेनुसार, व्ही नारायणन पुढील दोन वर्षे किंवा पुढील सूचना मिळेपर्यंत या पदावर काम करू शकतात. मंत्रिमंडळाच्या नियुक्ती समितीने व्ही. नारायणन, संचालक, वालियामाला यांची नियुक्ती 14 जानेवारी 2024 पासून किंवा पुढील आदेश येईपर्यंत, यापैकी जी आधी नियुक्ती होईल, दोन वर्षांच्या कालावधीसाठी अंतराळ विभाग आणि अवकाश आयोगाचे सचिव म्हणून केली आहे मंजूर केले आहे. विद्यमान सचिव केएस सोमनाथन यांच्या कार्यकाळात चांद्रयान-३ यशस्वी झाले होते.
इस्रोचे नवे अध्यक्ष व्ही नारायणन कोण आहेत?
व्ही नारायणन हे प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ आहेत. त्याला रॉकेट आणि स्पेसक्राफ्ट प्रोपल्शनचा मोठा अनुभव आहे. जवळपास चार दशकांचा अनुभव घेऊन ते ही जबाबदारी पार पाडतील. तो रॉकेट आणि स्पेसक्राफ्ट प्रोपल्शनमध्ये तज्ञ आहे. 19व्या शतकात इस्रोमध्ये शास्त्रज्ञ म्हणून रुजू झाले. लिक्विड प्रोपल्शन सिस्टम सेंटर (LPSC) चे संचालक होण्यापूर्वी अनेक वरिष्ठ पदांवर काम केले.
सुरुवातीला, त्यांनी विक्रम साराभाई स्पेस सेंटर (VSSC) येथे ऑगमेंटेड सॅटेलाइट लॉन्च व्हेईकल (ASLV) आणि पोलर सॅटेलाइट लॉन्च व्हेईकल (PSLV) च्या ध्वनी रॉकेट आणि सॉलिड प्रोपल्शनच्या क्षेत्रात काम केले. व्ही नारायणन यांनी प्रक्रिया नियोजन, प्रक्रिया नियंत्रण आणि ॲब्लेटिव्ह नोझल सिस्टीम, कंपोझिट मोटर केस आणि कंपोझिट इग्निटर केस विकसित करण्यातही महत्त्वाची भूमिका बजावली.सध्या नारायणन हे LPSC चे संचालक आहेत. हे इस्रोच्या प्रमुख केंद्रांपैकी एक आहे. याचे मुख्यालय वलियामाला, तिरुवनंतपुरम येथे आहे. त्याचे एक युनिट बेंगळुरू येथे आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : अमेरिकेत ‘या’ व्हायरसमुळे एकाचा मृत्यू; जाणून घ्या चीन, हाँगकाँगसह जगभरात काय आहे परिस्थिती
इस्रो अलीकडेच स्वदेशी विकसित स्पेस डॉकिंग तंत्रज्ञान Spadex लाँच करण्यासाठी चर्चेत आहे. चांद्रयान 4 आणि गगनयान सारख्या महत्वाकांक्षी मोहिमांसाठी हे खूप महत्वाचे आहे. यामुळे हे तंत्रज्ञान असलेल्या देशांच्या यादीत भारताचा समावेश झाला आहे. अमेरिका, रशिया आणि चीन हे इतर देश आहेत. LPSC चे संचालक म्हणून, केंद्राने 45 प्रक्षेपण वाहने आणि 40 उपग्रहांसाठी 190 लिक्विड प्रोपल्शन सिस्टीम आणि कंट्रोल पॉवर प्लांट वितरित केले आहेत.
B.Tech, M.Tech आणि PhD पूर्ण केले
डॉ. नारायणन यांनी त्यांचे शालेय शिक्षण आणि डीएमई मेकॅनिकल इंजिनीअरिंगमध्ये प्रथम क्रमांक आणि AMIE पूर्ण केले आहे. त्यांनी क्रायोजेनिक अभियांत्रिकीमध्ये एम.टेक आणि एरोस्पेस अभियांत्रिकीमध्ये पीएचडी प्रथम क्रमांकासह पूर्ण केली. डीएमई पूर्ण केल्यानंतर लगेचच, टीआयने डायमंड चेन लिमिटेड, मद्रास रबर फॅक्टरी, भेल, त्रिची आणि भेल, राणीपेट येथे दीड वर्षे काम केले. ते 1984 मध्ये ISRO मध्ये रुजू झाले आणि जानेवारी 2018 मध्ये LPSC चे संचालक होण्यापूर्वी त्यांनी विविध पदांवर काम केले.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : क्राऊन प्रिन्सचे स्वप्न सौदी अरेबियाला पडतेय महागात; सतत वाढतंय कर्ज, 2025 च्या पहिल्या बाँड विक्रीची प्रक्रिया सुरू
चांद्रयान मोहिमेच्या यशातही योगदान दिले
क्रायोजेनिक प्रोपल्शन प्रणालीच्या विकासामुळे भारताला ही क्षमता असलेल्या सहा देशांपैकी एक बनवले आणि प्रक्षेपण वाहनांमध्ये स्वावलंबन सुनिश्चित केले. यात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली. GSLV Mk-III M1/चांद्रयान-2 आणि LVM3/चांद्रयान-3 मोहिमांसाठी, त्यांच्या टीमने L110 लिक्विड स्टेज आणि C25 क्रायोजेनिक स्टेज विकसित केले, जे LVM3 प्रोपल्शन सिस्टमसाठी वापरले गेले.
याने पृथ्वीवरून अंतराळयान चंद्राच्या कक्षेत नेले आणि चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर सॉफ्ट लँडिंगसाठी विक्रम लँडरच्या थ्रॉटलेबल प्रोपल्शन सिस्टमचा वापर केला. चांद्रयान-२ च्या हार्ड लँडिंगची कारणे शोधणाऱ्या राष्ट्रीय स्तरावरील तज्ञ समितीचे ते अध्यक्ष होते. तसेच यामध्ये आवश्यक सुधारणा करण्याची शिफारस केली. या कारणास्तव, चांद्रयान-3 च्या यशात त्यांनी शेवटी खूप योगदान दिले.
