शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
राहुल गांधींची चार राज्यांमध्ये नवी रणनीती; काँग्रेसची बूथ रक्षक योजना काय आहे? पायलट प्रोजेक्ट सुरू (फोटो सौजन्य-X)
विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांच्या मतचोरीच्या विरोधात मोहिमेमुळे प्रोत्साहित होऊन, काँग्रेस पक्षाने आता चार राज्यांमधील पाच लोकसभा जागांवर “बूथ रक्षक योजना” सुरू केली आहे. हा सध्या एक पायलट प्रोजेक्ट आहे. या योजनेचा उद्देश तळागाळातील पक्षाच्या कार्यकर्त्यांना त्यांच्या संबंधित क्षेत्रातील मतदार यादीतील विसंगती आणि अनियमितता शोधण्यासाठी आणि उघड करण्यासाठी प्रशिक्षित करणे आहे.
पायलट प्रोजेक्टसाठी पक्षाने निवडलेल्या चार राज्यांमधील पाच लोकसभा मतदारसंघांमध्ये राजस्थानमधील अलवर आणि जयपूर ग्रामीण मतदारसंघ, मध्य प्रदेशातील मुरैना, छत्तीसगडमधील जंजपूर-चंपा आणि उत्तर प्रदेशातील बांसगाव यांचा समावेश आहे. या मतदारसंघांमध्ये २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीत काँग्रेस उमेदवारांचा पराभव अतिशय कमी फरकाने झाला.
पायलट प्रोजेक्ट अंतर्गत, प्रत्येक बूथ गार्ड १० बूथचे प्रभारी असेल. त्यांच्या अंतर्गत दहा बूथ-लेव्हल एजंट देखील काम करतील. या पायलट प्रोजेक्टच्या यशाची खात्री करण्यासाठी पक्षाने केंद्रीय पातळीवर पाच सदस्यांची टीम देखील तयार केली आहे. एका वृत्तानुसार, बूथ गार्ड्सनी त्यांच्या संबंधित क्षेत्रातील तळागाळात काम करण्यास सुरुवात केली आहे. मतदार याद्यांची सखोल समीक्षा आणि सुधारणा करण्यासाठी हे पथक बूथ पातळीवर जात आहेत. काँग्रेस सूत्रांचा हवाला देत अहवालात म्हटले आहे की, ही टीम मतदार याद्यांमधील अनियमिततेचा डेटा गोळा करत आहे, जो पुढील चौकशीसाठी काँग्रेस हायकमांडला सादर केला जाईल.
अखिल भारतीय काँग्रेस समितीच्या सूत्रांनी सांगितले की, “केंद्रीय टीम स्थानिक नेतृत्वाला मतदानाची फसवणूक कशी शोधायची याचे प्रशिक्षण देत आहे; ते ज्या मतदारसंघांना भेट देत आहे त्या प्रत्येक बूथच्या मतदार याद्या तपासत आहे.” तसेच अहवालात असे म्हटले आहे की स्थानिक नेत्यांना निवडणूक प्रक्रियेत फॉर्म 6, 7 आणि 8 वापरण्याचे प्रशिक्षण दिले जात आहे. मतदार यादीतून नावे जोडण्यासाठी आणि वगळण्यासाठी आधार पडताळण्यासाठी बूथ-लेव्हल टीमना प्रशिक्षण दिले जात आहे.
अहवालात असेही म्हटले आहे की, हे पथके मतदान चोरीबद्दल स्थानिक जागरूकता कार्यक्रम राबवत आहेत. एका पायलट प्रोजेक्टचा भाग म्हणून, एकाच पत्त्यावर मोठ्या संख्येने मतदार जोडले गेले आहेत का किंवा त्याच नावाच्या मतदारांची डुप्लिकेट आहेत का हे शोधण्यासाठी बूथ व्हिजिटल्सना विशेष प्रशिक्षण दिले जात आहे. पक्ष बूथ व्हिजिटल्सना बूथ स्तरावर अपात्र मतदार कसे ओळखायचे याचे प्रशिक्षण देत आहे.
याव्यतिरिक्त, त्यांना मतदार यादीत मृत मतदारांचा समावेश आणि जिवंत लोकांना मृत घोषित करून त्यांची नावे वगळण्याच्या प्रकरणांची चौकशी करण्यास सांगितले आहे. या पाच लोकसभा मतदारसंघांमध्ये मतदारांची नावे जोडण्याच्या आणि वगळण्याच्या प्रक्रियेबद्दलही पक्ष जागरूकता निर्माण करत आहे. २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीत जयपूर ग्रामीणमधील काँग्रेसचे उमेदवार अनिल चोप्रा यांचा भाजपचे उमेदवार राव राजेंद्र सिंह यांच्याकडून फक्त १,६१५ मतांनी पराभव झाला. या मतदारसंघात एकूण ३८० बूथ आहेत आणि त्यामुळे ३० बूथ गार्ड तैनात करण्यात आले आहेत. अलवरमध्ये काँग्रेस उमेदवार ४८,२८२ मतांनी पराभूत झाला, तर उत्तर प्रदेशातील बांसगावमध्ये काँग्रेस उमेदवार ३,१५० मतांनी पराभूत झाला.
