बुधवार, 28 ऑक्टोबर 2026
आई आणि बाळासाठी स्तनपान करणे फायदेशीर! स्तनाच्या कर्करोगापासून संरक्षण मिळण्यास होईल मदत
Breastfeeding: बाळाच्या जन्मानंतर त्याचे पोषण आणि निरोगी वाढ यासाठी स्तनपानाला विशेष महत्त्व असते. स्तनपानामुळे बाळाला आवश्यक पोषक घटक मिळतात आणि त्याची रोगप्रतिकारशक्ती विकसित होण्यास मदत होते. मात्र, स्तनपानाचे फायदे केवळ बाळापुरते मर्यादित नाहीत. आईच्या आरोग्याच्या दृष्टीनेही स्तनपान महत्त्वाचे असून, त्यामुळे स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका कमी होण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे स्तनपानाबाबत जागरूकता निर्माण करण्यासोबतच नवमातांना स्तनपानासाठी योग्य मार्गदर्शन आणि आवश्यक सहकार्य मिळणे गरजेचे आहे.याविषयी डॉ. विवेक बांडे, सर्जिकल ऑन्कोलॉजिस्ट टीजीएच कॅन्सर सेंटर, तळेगाव दाभाडे यांनी सविस्तर माहिती दिली आहे.
स्तनपानाच्या काळात महिलांच्या शरीरात अनेक नैसर्गिक संप्रेरकात्मक बदल घडतात. या काळात इस्ट्रोजेन या संप्रेरकाची पातळी तुलनेने कमी राहू शकते. इस्ट्रोजेनच्या दीर्घकालीन संपर्काचा स्तनाच्या कर्करोगाच्या काही प्रकारांशी संबंध असल्याने स्तनपानामुळे या कर्करोगाचा धोका कमी होण्यास मदत होऊ शकते. याशिवाय, स्तनपानादरम्यान स्तनांच्या पेशींमध्ये होणारे नैसर्गिक बदलही या संरक्षणात्मक परिणामामागील एक संभाव्य कारण मानले जाते.
विविध संशोधनांमध्ये स्तनपानाचा एकूण कालावधी आणि स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका यांच्यातील संबंध दिसून आला आहे. म्हणजेच, एकूण स्तनपानाचा कालावधी वाढल्यास स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका कमी असण्याशी त्याचा संबंध आढळतो. तथापि, स्तनपान केल्याने स्तनाचा कर्करोग होणारच नाही, असे नाही. महिलांचे वय, कौटुंबिक इतिहास, आनुवंशिकता, संप्रेरकांशी संबंधित घटक आणि जीवनशैली यांसारख्या अनेक बाबींवर स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका अवलंबून असतो.
जागतिक आरोग्य संघटनेच्या शिफारशीनुसार, बाळाला जन्मानंतर पहिले सहा महिने केवळ स्तनपान द्यावे. त्यानंतर बाळाच्या वयानुसार योग्य पूरक आहार सुरू करून दोन वर्षे किंवा त्यापुढेही स्तनपान सुरू ठेवता येते. मात्र, काही महिलांना स्तनपान करताना वेदना होणे, दूध पुरेसे येत नसल्याची चिंता किंवा बाळाला दूध पाजण्यात अडचणी अशा समस्या जाणवू शकतात. अशा वेळी डॉक्टर किंवा स्तनपान समुपदेशकांचा सल्ला घेतल्यास योग्य मदत मिळू शकते.
याविषयी टीजीएच कॅन्सर सेंटर, तळेगाव दाभाडे येथील सर्जिकल ऑन्कोलॉजिस्ट डॉ. विवेक बांडे सांगतात, स्तनपान ही केवळ बाळाच्या पोषणाची प्रक्रिया नसून आईच्या दीर्घकालीन आरोग्याच्या दृष्टीनेही महत्त्वाची बाब आहे. स्तनपानामुळे स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका कमी होण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे नवमातांना स्तनपानासाठी प्रोत्साहन देणे, त्यांना योग्य मार्गदर्शन करणे आणि आवश्यक ते सहकार्य उपलब्ध करून देणे गरजेचे आहे. त्याचबरोबर महिलांनी स्तनांच्या आरोग्याबाबत जागरूक राहणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.”
स्तनपानाचे महत्त्व समजून घेणे, नवमातांना कुटुंबीयांकडून सहकार्य मिळणे आणि स्तनांच्या आरोग्याबाबत जागरूक राहणे या बाबी महत्त्वाच्या आहेत. स्तनात गाठ जाणवणे, स्तनाग्रांमध्ये बदल होणे किंवा इतर असामान्य लक्षणे दिसल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. स्तनपानाचे अनेक फायदे असले, तरी नियमित आरोग्य तपासणी आणि लक्षणांकडे वेळीच लक्ष देणेही तितकेच आवश्यक आहे.
Ans: होय, स्तनपान केल्यामुळे स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका काही प्रमाणात कमी होण्यास मदत होऊ शकते. मात्र, यामुळे कर्करोगाचा धोका पूर्णपणे टळतो असे नाही.
Ans: स्तनपानामुळे बाळाला आवश्यक पोषक घटक मिळतात. तसेच आईला स्तनाच्या कर्करोगाचा आणि अंडाशयाच्या कर्करोगाचा धोका कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
Ans: आईच्या दुधातून बाळाला आवश्यक पोषण आणि रोगप्रतिकारशक्तीला मदत करणारे घटक मिळतात. त्यामुळे बाळाच्या वाढीस आणि विकासास मदत होते.
