शनिवार, 24 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
मराठा साम्राज्याची स्थापना करणारे शूर योद्धे छत्रपती शिवाजी महाराज यांची आज पुण्यतिथी. छत्रपती शिवाजी महाराज हे मराठा सम्राट होते. शिवाजी महाराजांचे शौर्य इतिहासाच्या पानात सुवर्णाक्षरांनी नोंदवले गेले आहे. त्यांच्या शौर्याचे उदाहरण महाराष्ट्रातच नव्हे तर संपूर्ण देशात दिले जाते. छत्रपती शिवाजी महाराजांचे नाव घेतले की प्रत्येकाला अभिमान आणि ऊर्जा वाटते. शिवाजी महाराजांचा जन्म 19 फेब्रुवारी 1630 रोजी झाला. त्यांनी मुघलांचा पराभव करून मराठा साम्राज्याचे उदात्तीकरण केले. 3 एप्रिल, 1680 रोजी तेथेच त्यांचे निधन झाले. या दिवशी गंभीर आजारामुळे शिवाजी महाराजांनी राजगड या डोंगरी किल्ल्यावर बलिदान दिले. देशवासीयांना अभिमान वाटणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जीवनाशी निगडित अनेक कथा आहेत. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पुण्यतिथीनिमित्त जाणून घ्या त्यांच्या जीवनाशी निगडित रंजक गोष्टी.
मराठा साम्राज्याची स्थापना शिवाजी महाराजांच्या काळात झाली. त्याने १६७४ मध्ये हे साम्राज्य स्थापन केले आणि रायगडला आपली राजधानी बनवले. हिंदवी स्वराज्याची संकल्पना त्यांनी साकारली. एवढेच नव्हे तर मुघल, निजामशाही, आदिलशाही यांसारख्या सत्तांविरुद्ध लढून त्यांनी स्वतंत्र राज्याचा पाया घातला.
छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म 19 फेब्रुवारी 1630 रोजी शाहजी भोसले आणि माता जिजाबाई यांच्या घरी झाला. त्यांच्या जन्माच्या वेळी भारत मुघल आक्रमकांनी वेढला होता. मुघल सल्तनतने दिल्लीसह संपूर्ण भारत काबीज केला होता. जेव्हा हिंदू संकटात होते, तेव्हा शिवाजी महाराजांनी हिंदू साम्राज्याची स्थापना करण्यासाठी वयाच्या अवघ्या १५ व्या वर्षी पहिला हल्ला केला.
मुघलांचा पराभव करण्यासाठी शिवाजी महाराजांनी विजापूरवर हल्ला केला. त्या युद्धात कार्यक्षम रणनीती तयार करण्यात सक्षम होता आणि गनिमी युद्धात पारंगत होता. याच कौशल्याने शिवाजी महाराजांनी विजापूरचा अधिपती आदिलशहा मारला.
शिवाजीने विजापूरचे चार किल्ले काबीज केले होते. शिवाजी महाराजांच्या शौर्याच्या आणि पराक्रमाच्या कहाण्या वाढू लागल्यावर औरंगजेब घाबरला. तहाची वाटाघाटी करण्यासाठी त्याने शिवाजीला कपटाने आग्रा येथे बोलावून पकडले. मात्र, शिवाजी जास्त काळ त्यांच्या ताब्यात राहिला नाही आणि फळांच्या टोपलीत मुघलांच्या तुरुंगातून पळून गेला. त्यानंतर त्यांनी मुघल सल्तनतीविरुद्ध युद्ध सुरू केले.
शिवाजी महाराजांनी एक संघटित प्रशासन व्यवस्था निर्माण केली, ज्यामध्ये अष्टप्रधान मंडळाचा समावेश होता. त्यांनी करप्रणाली सुव्यवस्थित केली आणि सार्वजनिक हिताची धोरणे अंमलात आणली, ज्यामुळे मराठा साम्राज्य एक मजबूत आणि स्थिर राज्य बनले. एवढेच नव्हे तर छत्रपती शिवाजी महाराज हे एक महान योद्धा तर होतेच, शिवाय ते एक दूरदर्शी प्रशासक आणि कुशल रणनीतीकारही होते. त्यांचे शौर्य, प्रशासकीय कौशल्य आणि धोरण आजही आपल्याला प्रेरणा देतात
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तू, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/ बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navrashtra या तथ्यांची पुष्टी करु शकत नाही)
