सोमवार, 7 सप्टेंबर 2026
युद्धात कधीच पराभूत न झालेला भारतातील एकमेव किल्ला! जाणून घ्या या दुर्गाची रंजक कहाणी
Travel Tips: भारतात असंख्य ऐतिहासिक किल्ले आहेत, ज्यापैकी प्रत्येकाचे स्वतःचे वैशिष्ट्यपूर्ण स्वरूप आणि इतिहास आहे. तर महाराष्ट्राला गडकिल्ल्यांची परंपराच लाभली आहे आणि असाच एक किल्ला महाराष्ट्रातील रायगड जिल्ह्यात आहे. अरबी समुद्राच्या मध्यभागी वसलेला मुरुड जंजिरा किल्ला त्याच्या अनोख्या इतिहासासाठी ओळखला जातो.(फोटो सौजन्य – istock)
हा भारतातील एकमेव किल्ला आहे, जो त्याच्या शतकानुशतकांच्या इतिहासात कोणत्याही राजा किंवा साम्राज्याकडून युद्धभूमीवर कधीही जिंकला गेला नाही. प्रत्येकाने हा किल्ला जिंकण्याचा प्रयत्न केला, पण सर्वजण अयशस्वी ठरले. समुद्राच्या लाटांनी वेढलेला हा किल्ला इतिहासाच्या पानांमध्ये अजरामर झाला.
मुरुड जंजिरा किल्ल्याच्या बांधकामाचा इतिहास १५ व्या शतकापर्यंत जातो. हा किल्ला सुरुवातीला स्थानिक कोळी मच्छीमारांनी लाकडी आणि मातीच्या कुंपणाचा वापर करून बांधला होता. तो बांधण्याचा मुख्य उद्देश समुद्री चाच्यांपासून स्वतःचे संरक्षण करणे हा होता. पण, नंतर अहमदनगर सल्तनतीच्या सिद्दी सेनापतींनी त्यावर कब्जा केला, ज्यानंतर येथे एक मोठा आणि मजबूत दगडी किल्ला बांधण्यात आला.
View this post on Instagram
शत्रू सैन्याला गोंधळात टाकण्यासाठी हा किल्ला एका अनोख्या पद्धतीने बांधण्यात आला होता. मुरुड जंजिराचा मुख्य दरवाजा अशा प्रकारे बांधण्यात आला होता की तो किल्ल्याच्या भिंतींमध्ये लपलेला राहील. शत्रूंना समुद्रातून अनेक किलोमीटर दूरवरूनही हा दरवाजा दिसू शकत नव्हता. शत्रू किल्ल्याजवळ येईपर्यंत, किल्ल्यावरील सैनिक हल्लेखोरांना सहजपणे लक्ष्य करू शकत होते.
या किल्ल्याचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे तो सर्व बाजूंनी अरबी समुद्राच्या खाऱ्या पाण्याने वेढलेला असूनही, किल्ल्याच्या आत दोन मोठे आणि खोल तलाव आहेत. या दोन्ही तलावांमध्ये पिण्यायोग्य गोडे पाणी आहे. शिवाय, किल्ल्याच्या संरक्षणासाठी मजबूत बुरुज बांधण्यात आले होते, ज्यावर ५०० हून अधिक तोफा तैनात करण्यात आल्या होत्या. या तोफा अनेक किलोमीटर दूर असलेल्या लक्ष्यांवर सहजपणे मारा करू शकत होत्या. किल्ल्याच्या भिंती जवळपास ४० फूट उंच होत्या, ज्यामुळे शत्रूंना हल्ला करणे शक्य होत नसे.
जर तुम्हाला महाराष्ट्राच्या कोकण किनारपट्टीवर वसलेल्या मुरुड जंजिरा किल्ल्याला भेट द्यायची असेल, तर तिथे पोहोचण्याचे सोपे मार्ग आम्ही देतोय . किल्ल्यावर पोहोचण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे बोटीने प्रवास करणे. मुरुड गावाजवळील राजपुरी घाटावरून बोटी आणि मोटरबोटी उपलब्ध आहेत, ज्या तुम्हाला १५ ते २० मिनिटांत किल्ल्यावर पोहोचवतील. सर्वात जवळची रेल्वे स्थानके रोहा आणि पनवेल आहेत. इथे पोहचण्यासाठी विमानतळ नाही. मुरुड जंजिरा किल्ला या अद्वितीय वैशिष्ट्यांमुळे जगभरात प्रसिद्ध आहे. तुम्हीही या किल्ल्याला हमखास भेट देऊ शकता.
