शुक्रवार, 23 ऑक्टोबर 2026
Koyna River Water
मल्हारपेठ : पाटण तालुक्यात यंदा पावसाने अखेरच्या टप्प्यात ओढ दिल्याने खरीप हंगामाला मोठा फटका बसला असून, आता कोयना नदीपात्रातील निसरे बंधाऱ्या जवळील पाणीपातळीही झपाट्याने कमी होत असल्याचे चित्र दिसत आहे. अनेक ठिकाणी नदीपात्र उघडे पडू लागल्याने पाण्याचा खडखडाट जाणवू लागला आहे. आगामी काळात पाणीटंचाईची समस्या अधिक गंभीर होण्याची शक्यता निर्माण झाल्याने शेतकरी चिंतेत सापडले आहेत. पिण्याच्या पाण्याला प्राधान्य देण्याची गरज असतानाच शेतीच्या सिंचनासाठी पाणी कसे उपलब्ध होणार, हा प्रश्न शेतकऱ्यांसमोर उभा ठाकला आहे.
पाटण तालुक्याच्या पश्चिम भागातील शेती मोठ्या प्रमाणावर पावसावर अवलंबून आहे. कोयना नदी आणि परिसरातील जलस्रोतांचा आधार मिळणाऱ्या गावांमध्येही पावसाने पाठ फिरवल्याने पाण्याचे नियोजन करण्याची वेळ आली आहे. खरीप हंगामाच्या अखेरीस पावसाने दडी मारल्यामुळे कडधान्ये, तृणधान्ये तसेच अन्य पिकांच्या वाढीवर प्रतिकूल परिणाम झाला आहे. काही भागांत पिके सुकण्याची भीती निर्माण झाली असून, शेतकऱ्यांना आधीच आर्थिक संकटाचा सामना करावा लागत आहे. त्यात आता नदीपात्रातील पाणी कमी होऊ लागल्याने आगामी रब्बी हंगामासह उन्हाळ्यातील शेतीच्या पाण्याचा प्रश्न गंभीर बनण्याची चिन्हे आहेत.
कोयना धरणातील उपलब्ध पाण्याचा वापर पिण्यासाठी तसेच शेती आणि अन्य आवश्यक गरजांसाठी केला जातो. मात्र, पाणी उपलब्धतेवर मर्यादा येऊ लागल्यास पिण्याच्या पाण्याला प्राधान्य देऊन पाणीवाटपाचे नियोजन करण्याची आवश्यकता निर्माण होते. धरणातील पाणी पिण्यासाठी सोडण्याची मागणी होत असतानाच शेतीच्या सिंचनासाठी उपलब्ध होणाऱ्या पाण्यावर मर्यादा येण्याची शक्यता शेतकऱ्यांना सतावत आहे.
शेतीला वेळेवर पाणी मिळाले नाही, तर उभ्या पिकांचे नुकसान होण्याबरोबरच आगामी हंगामाचे आर्थिक गणितही बिघडू शकते. आधीच पावसाअभावी अडचणीत आलेल्या शेतकऱ्यांसाठी सिंचनाचा प्रश्न आणखी डोकेदुखी ठरण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे पिण्याच्या पाण्याची गरज आणि शेतीसाठी आवश्यक असलेले पाणी यांचा समतोल राखून नियोजन करण्याची मागणी होत आहे.
पावसाळा संपल्यानंतर नदी, नाले, ओढे आणि विहिरींमधील पाणीसाठा हळूहळू कमी होतो. यंदा पावसाने अखेरच्या टप्प्यात ओढ दिल्याने या प्रक्रियेचा परिणाम अधिक तीव्रतेने जाणवण्याची शक्यता आहे. कोयना नदीपात्रातील पाणी कमी होऊ लागल्याने नदीकाठच्या गावांमधील शेती, पाणीपुरवठा योजना आणि अन्य दैनंदिन गरजांबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे.
सध्या निर्माण होणारी परिस्थिती लक्षात घेता पाण्याचा काटकसरीने वापर करणे आवश्यक ठरणार आहे. पिण्याच्या पाण्याचा अपव्यय टाळण्याबरोबरच शेतीसाठी उपलब्ध पाण्याचा नियोजनबद्ध वापर करणे गरजेचे आहे. पाण्याची उपलब्धता आणि संभाव्य मागणी यांचा आढावा घेऊन प्रशासनाने वेळीच उपाययोजना केल्यास भविष्यातील अडचणींची तीव्रता कमी करता येऊ शकते.
पाटण तालुक्यातील शेतकऱ्यांसमोर खरीप पिकांचे नुकसान, वाढता शेतीखर्च आणि आगामी काळातील पाणीटंचाई अशी आव्हाने उभी आहेत. अशा परिस्थितीत उपलब्ध जलसाठ्याचे योग्य नियोजन करून शेतीसाठी आवश्यक असलेल्या पाण्याबाबत स्पष्ट धोरण आखण्याची गरज आहे. नदीपात्रातील पाणीपातळी, धरणातील उपलब्ध साठा आणि पिण्याच्या पाण्याची भविष्यातील गरज यांचा विचार करून संबंधित विभागांनी समन्वयाने निर्णय घेणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
पाणीटंचाईची परिस्थिती अधिक गंभीर होण्यापूर्वी संभाव्य टंचाईग्रस्त गावांचा आढावा घेणे, पाणीपुरवठा योजनांची स्थिती तपासणे आणि उपलब्ध पाण्याचा काटकसरीने वापर करण्याबाबत जनजागृती करणे आवश्यक आहे. त्याचबरोबर शेतकऱ्यांना सिंचनासाठी पाण्याची उपलब्धता किती आणि कोणत्या कालावधीत होऊ शकते, याबाबत स्पष्ट माहिती मिळणेही महत्त्वाचे आहे.
एकूणच, कोयना नदीपात्रातील कमी होणारी पाणीपातळी पाटण तालुक्यासाठी आगामी पाणीटंचाईचा इशारा मानली जात आहे. पावसाने दिलेली ओढ आणि सिंचनासाठी पाण्याची अनिश्चितता यामुळे शेतकरी आधीच अडचणीत आहेत. आता पाण्याचे योग्य नियोजन, काटकसरीचा वापर आणि वेळेत प्रशासकीय उपाययोजना यांवरच आगामी काळातील पाणीटंचाईची तीव्रता अवलंबून राहणार आहे.
Satara News : सातारा पालिकेच्या वसुलीचे मोठे आव्हान; ३०.५८ कोटींची तूट भरून काढण्यासाठी धावपळ!
